Кіріспе

Ур патшайымы Пуаби (аккад тілінде: 𒅤𒀜 pu3 AD немесе Pu abi "Әкемнің сөзі"), сонымен қатар сэр Чарльз Леонард Вуллидің қате түсіндіруі салдарынан Шубад немесе Шуди Ад деп те аталады, б.з.д. 2600 жыл шамасындағы Урдың бірінші әулеті кезеңінде Шумерлік Ур қаласының маңызды әйелі болған. Көбінесе "патшайым" деп аталатын оның мәртебесі күмәнді, бірақ Урдағы патша зиратындағы PG 800 қабірінде табылған бірнеше цилиндрлік мөрлер оны "nin" немесе "eresh" атауымен белгілейді – бұл шумер тілінде патшайым немесе жұбын білдіреді. Пуабидің мөрі оны ешқандай патшамен немесе күйеуімен байланыстырмайды, бұл оның өз билігімен үкім сүргенін көрсетеді. Ол Мескаламдуг патшасының екінші әйелі болуы мүмкін деген пікір бар.

Пуабидің қабірі

Британдық археолог Леонард Вулли 1922-1934 жылдар аралығында Ұлыбритания мұражайы мен Пенсильвания университетінің археология және антропология мұражайының бірлескен қаржыландыруымен қазылған Пуабидің қабірін тапты. Вуллидің командасына оның әйелі және әріптес археолог Катарина да кірді, ол қазба алаңының егжей-тегжейлі сызбаларын салды. Пуабидің қабірі Ур қаласындағы Патша зиратында тағы шамамен 1800 қабірмен бірге табылған. Пуабидің қабірі басқа қазбалардан ерекшеленді, себебі ол жоғары сапалы және жақсы сақталған көптеген қабірлік заттарға ие болды, сондай-ақ мыңжылдықтар бойы тонаушылардың қолына тимеген еді.

Қабірдегі заттар

Вуллидің Пуаби қабірінен тапқан қабір бұйымдарының саны таңғаларлық еді. Олардың ішінде алтын жапырақтардан, сақиналардан және табақтардан жасалған ауыр алтын бас киім; алтын және лазуритпен қапталған сақалды бұқа басымен толыққан керемет лира (Ур лираларын қараңыз); алтын үстел жиырмасының көптігі; әсем мойынсыздар мен белбеулерде қолданылған алтын, карнелиан және лазуриттен жасалған цилиндрлі әшекейлер; күміс арыстан бастарымен безендірілген күйме, сондай-ақ оның бас киімі, алтын сақиналардан, карнелиан және лазуриттен жасалған белбеуі, және түрлі сақиналар мен сырғалар да бар еді. Пуабидің бас киімі гүлдік өрнектерімен табиғаттан шабыттандырылған, ол алтын ленталар мен жапырақтардан, лазурит пен карнелиан моншақтардан және алтын гүлдерден тұрады.

"Өлім ордасы"

Сонымен қатар, Пуабидің камерасының үстінде де, камералардың сыртында да бірнеше "өлім шұңқылары" табылған, бұл өлім шұңқыларын Пуабиге тікелей жатқызу туралы күмәндандырады. Ең ірі және белгілі өлім шұңқысында 74 қызметші, 6 ер адам және 68 әйел адам болған. Олардың барлығы түрлі алтын, күміс және лазурит әшекейлермен безендірілген. Ол 52 қызметшісімен бірге жерленген: қызметшілер, сақшылар, арыстандар, жылқы, күйме және басқа да бірнеше денелер – олардың қожайынына соңғы орында да қызмет ету үшін өздерін улаған (немесе уланған) болуы мүмкін деген күдік археолог Леонард Вуллиге болған. Пуабидің бөлмесінде тағы үш әйелдің қалдықтары табылды, бұл жеке қызметшілердің өзінің қарапайым әшекейлерімен әшекейленген. Пуабидің бөлмесінің үстінен табылған шұңқырда 21 қызметші, әсем арфа немесе лира, күйме және жеке күтімге арналған үлкен сандықтың қалдықтары болған. Шұңқылардың орналасуы мен жалпы айтуда дәлелдердің жетіспеуіне байланысты, өлім шұңқыларының Пуабимен тікелей байланысты болуы күмәнді.

Қалдықтар

Пуабидің дене қалдықтары, соның ішінде қирап зақымдалған бас сүйегінің бөліктері Лондонның Табиғи тарих мұражайында сақтаулы. Вулли экспедициясынан қазба жұмыстарынан алынған заттар Лондондағы Британ мұражайына, Филадельфиядағы Пенсильвания университеті мұражайына және Бағдадтағы Ұлттық мұражайға бөлінді. 2003 жылы Екінші Шығанақ соғысынан кейін Ұлттық мұражайдан қазынаның бірнеше бөлігі тоналанды. Пуабидің қабірінен табылған ең әсем заттардың бірнешесі Ұлыбритания мен АҚШ бойынша өнер және тарих мұражайларының өте табысты турының бөлігі болды.