Жер иесінің шаруасы

Кіріспе

Жер иесіне тиесілі жерді өңдейтін шаруа.

Жалға шаруа – жер иесіне тиесілі жерде тұратын және шаруашылық жұмысын жүзеге асыратын адам (шаруа немесе шаруашылық жұмыскері). Жалға шаруашылық – бұл ауыл шаруашылығы өндірісінің жүйесі, онда жер иелері жерін, сондай-ақ жұмыс капиталының және басқарудың бір бөлігін ұсынады, ал жалға шаруалар өз еңбегін, кейде әртүрлі көлемдегі капитал мен басқаруды қосады. Шартқа байланысты, жалға алушылар өнімнің белгілі бір бөлігін, ақшалай немесе осы екеуінің комбинациясын иесіне төлей алады. Жалға алушының жерге қатысты құқықтары, төлем нысаны мен шаралары жүйелерге (географиялық және уақыт бойынша) қарай әртүрлі болады. Кейбір жүйелерде жалға алушы иесінің қалауынша шығарылуы мүмкін (құқықтық негізсіз жалға алу); ал басқаларында жер иесі мен жалға алушы белгілі бір мерзімге шартқа қол қояды (мерзімді жалға алу немесе міндеттеме). Бүгінде көптеген дамыған елдерде жалға алушыларды қалыпты жағдайда шығаруға қатысты жер иелерінің құқықтарына белгілі бір шектеулер қойылады.

Англия мен Уэльс

Тарихи тұрғыдан алғанда, ауылдық қоғамда жер иелерінің (әулет, помещик, шаруалар) үш деңгейлі құрылымы, жалға алушы шаруалар және шаруа жұмысшылары қолданылып келген. Алғашқыда жалға алған шаруалар шаруалар деп аталған. Англо-нормандық құқық бойынша барлық жалға алушылар жермен байланысты болған, демек, олар да шаруалар санатына жатқан, бірақ 14 ғасырдың ортасында Қара өлімнен туындаған еңбек күшінің тапшылығынан кейін еркін жалға алушылардың саны едәуір артқан. Көптеген жалға алушы шаруалар байлыққа ие болып, әлеуметтік жағынан байланысты болған, көптеген жұмысшыларды жұмысқа орналастырған және бірнеше шаруашылықты басқарған. Жалға алу мерзімі белгісіз болуы немесе иелері кезекпен алмастыруы мүмкін. Коттиерлер (шағын шаруалар) жерді анағұрлым аз мөлшерде иеленген. 17 ғасырдан 19 ғасырдың басына дейін ірі иеліктер өскен, ал фермердің жалға алудан басқа жерді иелену мүмкіндігі айтарлықтай төмендеген, нәтижесінде 19 ғасырда ауыл шаруашылығы жерлерінің 90% жуығы жалға алынған, бірақ бұл көрсеткіш Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін айтарлықтай төмендеді, 1950 жылы 60% дейін, ал 1994 жылы ауыл шаруашылығы жерлерінің 35% ғана. Соғыстан кейінгі кезеңде мұралық салықтың жоғары ставкалары көптеген ірі иеліктердің бөлінуіне немесе қысқаруына әкелді, бұл көптеген жалға алушыларға өз иеліктерін қолайлы бағамен сатып алуға мүмкіндік берді. 1948 жылғы заң соғыс кезінде азық-түлік рационын шектеу кезінде қабылданған және жалға алушыларға өмір бойына тұрғын үйге ие болу құқығын берген. 1976 жылғы «Ауыл шаруашылығы (әртүрлі ережелер) туралы» заң бойынша кепілдік жалға алушылардың жұбайларына және туыстарына екі мұрагерлікке дейін құқық берілді, егер олар бес жыл бойы шаруашылықтан түскен табысының басым бөлігін алса. Алайда 1984 жылы жаңа жалға алу құқығынан айырылды, ал бұл 1986 жылғы «Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары туралы» заңда бекітілді. Бұл екі заңда аренда ақысын төрелік процесінде анықтау ережелері де белгіленген. 1986 жылғы заңда ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді жалға алу туралы айтылған, ал 96-бапта «ауыл шаруашылығы» деген сөздің анықтамасы кеңінен қолданылып, ауыл шаруашылығымен тікелей байланысы жоқ, бірақ ауыл шаруашылығына қосалқы болған пайдаланулар да қамтылған (мысалы, орман шаруашылығы). Кодекстің мәні – жалға берушінің тоқтату туралы хабарлама беру мүмкіндігіне күрделі шектеулер қою, сонымен бірге белгіленген мерзім аяқталғанда мерзімді жалға алуды жылдық жалға алуға айналдыру. Сонымен қатар, 12-бапта бірыңғай аренда ақысын анықтау схемасы бар. 1986 жылғы заңмен қорғалған жалға алушыға иелік ету үшін үй иелерінің ықыласы болмағандықтан, жаңа жалға алу қиын болды, ал 1995 жылы сол кездегі үкімет өнеркәсіптік ұйымдардың қолдауымен 1995 жылғы ауыл шаруашылығы жалға алу туралы заң түрінде жаңа нарыққа бағдарланған кодекс қабылдады. 1986 жылғы заңның қорғауы 1995 жылғы заңның қолданылуына дейін құрылған жалға алулар мен 1995 жылғы заңның 4-бабына кіретін жалға алулар үшін сақталады. 1995 жылғы 1 қыркүйекте немесе одан кейін берілген барлық басқа жалға алулар үшін олардың реттелуі 1995 жылғы заңның шеңберінде жүзеге асырылады. Аталған заң 2006 жылғы 18 қазаннан бастап «Регулятивтік реформа (Ауыл шаруашылығы жалдаулары)» (Англия және Уэльс) 2006 жылғы SI 2006/2805 бұйрығымен өзгертілді, онда 1986 жылғы заңға өзгерістер енгізілді. 2006 жылғы 18 қазаннан кейін сауда немесе бизнес үшін пайдаланылатын ауыл шаруашылығы жерлеріне берілген жалға алу 1995 жылғы заңның шектеулі қорғауына кіреді, сондықтан (егер мерзімі екі жылдан астам болса немесе жылдық жалға алу болса) міндетті түрде кем дегенде он екі айға жазбаша түрде тоқтату туралы хабарлама беріледі, соның ішінде белгіленген мерзімдерге қатысты. Заңның қолданылу аясына кіретін барлық жалға алу үшін жалға алушылардың ғимараттар мен құрылыстарды алып тастау құқығы (8-бап) және жақсартуларға байланысты өтемақы (III бөлім) міндетті түрде қарастырылған. II бөлімдегі жалға алуды қайта қарау ережелері бұрынғыға қарағанда әлдеқайда көп таңдауға жатады. Заң бойынша даулар әдетте, IV бөлімнің шарттары бойынша, 1996 жылғы Төрелік туралы заңның шеңберінде бақыланатын заңдық төрелікке жатады. 1995 жылғы «Ауыл шаруашылығы бизнесі жалға алу» деп аталатын жалға алуды реттеу туралы заңға сәйкес қазіргі тәртіп, мерзімдік жалға алу немесе белгіленген мерзімге жалға алу арқылы анық және оңай тоқтатылатын мүдде құруға мүмкіндік береді. Мал шаруашылығы мен жерді пайдалану және жақсарту циклында «Ауыл шаруашылығы бизнесі жалға алудың» Ұлыбританияның ландшафтына ұзақ мерзімді әсері әлі дәлелденбеген. Жер иелері және өнеркәсіп өкілдері 1995 жылғы заң жаңа жалға алушыларға мүмкіндік береді деп болжаған, өйткені ол жаңа жалға беруге кең аумақтарды ашады, бірақ бұл практикада орындалмады, өйткені көптеген жер иелері формальды жалға алудың орнына жерді бөлісіп өңдеу немесе басқару келісімдерін ұсынуды жалғастырды, ал акт бойынша жасалған жаңа жалға алулардың көпшілігі иесінен жерді қосымша жалға алған фермерлерге жасалды, олар дәстүрлі жалға алушылардың төлей алмайтын айтарлықтай жоғары жалдау ақысын төлей алатын.

Historically, rural society utilised a three tier structure of landowners (nobility, gentry, yeomanry), tenant farmers, and farmworkers. Originally, tenant farmers were known as peasants. Under Anglo Norman law almost all tenants were bonded to the land, and were therefore also villeins, but after the labour shortage occasioned by the Black Death in the mid 14th century, the number of free tenants substantially increased. Many tenant farmers became affluent and socially well connected, and employed a substantial number of labourers and managed more than one farm. Tenancy could be either in perpetuity or rotated by the owners. Cottiers (cottagers) held much less land. The 17th century to the early 19th century witnessed the growth of large estates, and the opportunity for a farmer to hold land other than by tenancy was significantly reduced, with the result that by the 19th century about 90% of agricultural land area and holdings were tenanted, although these figures declined markedly after World War II, to around 60% in 1950, and only 35% of agricultural land area in 1994. High rates of inheritance taxes in the postwar period led to the breakup or reduction of many large estates, allowing many tenants to buy their holdings at favourable prices. The landmark 1948 Act was enacted at a time when war time food rationing was still in force and sought to encourage long term investment by tenants by granting them lifetime security of tenure. Under the Agriculture (Miscellaneous Provisions) Act 1976 security was extended to spouses and relatives of tenants for two successions, providing that they had been earning the majority of their income from the holding for five years. Succession rights were however withdrawn for new tenancies in 1984 and this was consolidated in the Agricultural Holdings Act 1986. These two statutes also laid down rules for the determination of rents by the arbitration process. The 1986 statute covered tenancies over agricultural land where the land was used for a trade or business and the definition of "agriculture" in section 96(1) was wide enough to include various uses that in themselves were not agricultural but were deemed so if ancillary to agriculture (e. g. woodlands). The essence of the code was to establish complex constraints on the landlord's ability to give the notice to quit, whilst also converting fixed term tenancies into yearly tenancies at the conclusion of the fixed term. In addition, there was a uniform rent ascertainment scheme contained in section 12. It became difficult to obtain new tenancies as a result of landlords' reluctance to have a tenant protected by the 1986 Act and in 1995 the government of the day, with the support of industry organizations, enacted a new market oriented code in the form of the Agricultural Tenancies Act 1995. The protection of the 1986 Act remains in respect of tenancies created prior to the existence of the 1995 Act, and for those tenancies falling within section 4 of the 1995 Act. For all other tenancies granted on or after 1 September 1995 their regulation is within the 1995 Act framework. That Act was altered with effect from 18 October 2006 by the Regulatory Reform (Agricultural Tenancies)(England and Wales) Order 2006 SI 2006/2805, which also contains changes to the 1986 Act. Tenancies granted after 18 October 2006 over agricultural land used for a trade or business will fall within the limited protection of the 1995 Act so as to enjoy (provided the term is more than two years in length or there is a yearly tenancy) a mandatory minimum twelve months written notice to quit, including in respect of fixed terms. There is for all tenancies within the scope of the Act a mandatory tenants' right to remove fixtures and buildings (section 8) together with compensation for improvements (Part III). The rent review provisions in Part II may be the subject of choice to a much greater extent than previously. Disputes under the Act are usually, by the terms of Part IV, the subject of statutory arbitration controlled by the framework of the Arbitration Act 1996. The current regime under the 1995 Act for regulating tenancies, commonly known as Farm Business Tenancies, permits the creation of a clearly and easily terminable interest, whether by a periodic tenancy or a fixed term. In the cycle of animal husbandry and land use and improvement, the long term effect of the Farm Business Tenancy on the landscape of Britain is not yet proven. It was predicted by landowners and other industry spokesmen that the 1995 Act would create opportunities for new tenants by allowing large areas of new lettings but this has not happened in practice as most landowners have continued to favour share farming or management agreements over formal tenancies and the majority of new lettings under the Act have been to existing farmers, often owner occupiers taking on extra land at significantly higher rents than could be afforded by a traditional tenant.

Ирландия

1900 жылға дейін Ирландияның басым бөлігі жер иелеріне тиесілі болды, 1870 жылы 97%-ға дейін, және олар осы жерлерді шаруаларға жалға беріп, шаруалар жер иелеріне жалдақы, ал Ирландия шіркеуіне және мемлекетке салық төлеуге міндетті болды. Халықтың көп бөлігі жерге қол жеткізе алмады. Халықтың 1,5%-ы аралдың 33,7%-ына иелік етті, ал елдің 50%-ы бар болғаны 750 отбасының қолында болды. Жерден алыс тұру жиі кездесіп, елдің дамуына зиян келтірді. Шаруалар көбінесе жергілікті шаруалардан жылдық жалдауға шағын жер участаларын алып, оларға еңбек ету арқылы төлейтін, «конакре» деп аталатын жүйе бойынша жұмыс істеді, көбінесе жалға алу шарты немесе жер құқығы болмады. Ирландиялық шағын шаруалар Англияның жалжарларынан ешқандай айырмашылығы жоқ еді. Шаруалардың зәрезап болуы АҚШ және колонияларға кең ауқымды эмиграцияға әкелді және Үй өзін-өзі басқару қозғалысының маңызды факторы болды. Бұл жағдай протестанттар мен католиктер арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына да себеп болды, бірақ 1850 жылдардағы «Жалға алушылар құқығы лигасы» сияқты реформаларға жасалған әрекеттерде ынтымақтастық элементтері байқалды. Ұлы ашаршылықтан кейін шаруалар халықтың ең ірі тобына айналды. Қанағаттанбаушылық 1870 жылдардағы Жер соғысына, 1870 жылғы Жер иелері мен жалға алушылар (Ирландия) заңына, әділ жалдауды орнату және жалға алу құқығын бекіту мақсатымен 1879 жылы Жер лигасының құрылуына әкелді. Бұл қозғалыс елдің қалалық және ауылдық топтарын біріктіруде және бұрын болмаған ұлттық сананы қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. 1914 жылға қарай, 75% жалға алушылар жер иелерінен, көбінесе екі заң бойынша, жерді сатып алып жатты. Барлығы, Ұлыбританияның Жер заңдары бойынша 316 000-нан астам шаруа өздерінің иеліктерін сатып алды, бұл елдегі 20 миллионнан астам жердің бір бөлігін құрады. 1922 жылы Ирландия еркін мемлекеті құрылған кезде Ирландия жер комиссиясы 1923 жылғы Жер заңдары (комиссия) туралы заңмен қайта құрылды. Комиссия 1885 және 1920 жылдар аралығында 13 миллион акр (5 260 918 км2) ауыл шаруашылығы жерін сатып алып, оны басқаруды жүзеге асырды, мұнда ипотека бойынша шаруалар мен жұмысшыларға меншік құқығы берілді. Басты назар жергілікті отбасыларға бөлу үшін иесіз қалған жерлерді міндетті түрде сатып алуға бағытталды. 1983 жылы Комиссия жер сатып алуды тоқтатты; бұл Комиссияның Ирландия жер меншігін реформалауының аяқталуының басталуын білдірді, бірақ ауыл шаруашылығы жерлерін еркін иелік етуді 1990 жылдарға дейін Комиссия бекіте беруге тиіс болды. Комиссия 1999 жылдың наурыз айында таратылды.

Until about 1900, the majority of Ireland was held by landlords, as much as 97% in 1870, and rented out to tenant farmers who had to pay rent to landlords and taxes to the Church of Ireland and State. The majority of the people had no access to land. 1.5% of the population owned 33.7% of the island, and 50% of the country was in the hands of only 750 families. Absenteeism was common and detrimental to the country's progress. Tenants often sub rented small plots on a yearly basis from local farmers paying for them by labour service by a system, known as conacre, most without any lease or land rights. Irish smallholders were indistinguishable from the cottiers of England. The abuse of tenant farmers led to widespread emigration to the United States and the colonies and was a key factor within the Home Rule Movement. They also underlined a deterioration in Protestant Catholic relationships, although there were notable elements of cooperation in reform attempts such as the Tenant Right League of the 1850s. Following the Great Famine tenant farmers were the largest class of people. Discontent led to the Land War of the 1870s onwards, the Landlord and Tenant (Ireland) Act 1870, the founding of the Land League 1879 to establish fair rents and the fixity of tenures. The movement played a key element in the unification of country and urban classes and the creation of a national identity not existing before. By 1914, 75% of occupiers were buying out their landlords, mostly under the two Acts. In all, under the pre UK Land Acts over 316,000 tenants purchased their holdings amounting to out of a total of 20 million in the country. On the formation of the Irish Free State in 1922, the Irish Land Commission was reconstituted by the Land Law (Commission) Act, 1923. The commission had acquired and supervised the transfer of up to 13 million acres (5,260,918 km2) of farmland between 1885 and 1920 where the freehold was assigned under mortgage to tenant farmers and farm workers. The focus had been on the compulsory purchase of untenanted estates so that they could be divided into smaller units for local families. In 1983, the Commission ceased acquiring land; this signified the start of the end of the commission's reform of Irish land ownership, though freehold transfers of farmland still had to be signed off by the Commission into the 1990s. The commission was dissolved in March 1999.

Жапония

Жапонияда жер иелері өз жерлерін шаруа отбасыларына басқару үшін берді. Мейдзи дәуірінде жапондық шаруалар капиталистік немесе кәсіпкерлік табиғаты жоқ, дәстүрлі өндірушілер болды және еңбектері үшін тауармен төленді. Жердің шамамен 30 пайызы жалға алушылардың меншігінде болды. Токугава феодализмінің көптеген ерекшеліктері сақталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылғы "Егістік жер реформасы туралы" заң қабылданып, жерді қайта бөлу жүзеге асырылды және жалға алушыларға жерді сатып алуға рұқсат берілді. 1950 жылдары жер иесі мен шаруа арасындағы қатынас дерлік толығымен жойылды.

Скандинавия

Тарихи тұрғыдан алғанда, Норвегия 1814 жылға дейін шамамен 300 жыл бойы Данияның провинциясы болғанымен, Дания, Норвегия және Швеция (Финляндиямен қоса) елдері жерді пайдалану мәселесінде әртүрлі жолдарды ұстанды.

Норвегия

Норвегиядағы жалға алып егінші хусман (көпше түрі: хусмендер) деп аталған және 19-ғасырдың ортасында ел халқының шамамен төрттен бірін құраған кезде кең таралған. Жер иелері – шаруалар, осы жалға алып егіншілерге ауыр талаптар қойған. Хусманның еңбек уақытының басым бөлігі жер иесінің жұмысына жұмсалғандықтан, өз жерін өңдеуге немесе жағдайын жақсартуға уақыты шамалы болған. Осының салдарынан, хусмендер техникалық тұрғыдан кез келген уақытта жерді тастауға құқылы болғанымен, олардың нашар экономикалық жағдайы оларды, мәні бойынша, "экономикалық тәуелділерге" айналдырған. Өздеріне жер болмауы, сол кездегі Норвегия Конституциясына сәйкес, жалға алып егіншілерді дауыс беруге құқықсыз еткен. 19-ғасырда елдегі жалға алып егіншілердің саны 1825 жылы 48 571-ден 1855 жылы 65 060-қа дейін өсті, соңғы көрсеткіш Норвегиядағы хусмендер санының ең жоғары деңгейін білдірді, олардың көпшілігі елдің шығыс бөлігінде тұрған. Норвегиядағы қиын экономикалық және әлеуметтік жағдайларына байланысты, көптеген норвегиялық хусмендер 19-ғасырда Канада мен АҚШ-қа көшіп кеткен. 1848 жылғы төңкерістен кейін Маркус Трэн хусмендердің мәселесімен айналысты. Трэн хусмендердің құқықтары үшін отандық деңгейде күресті, сонымен қатар оларды эмиграция жасап, шетелде жақсы өмір іздеуге ынталандырды. 19-ғасырдың екінші жартысында хусмендердің саны азая бастады, ал 1910 жылы олар Норвегия қоғамының 5% -дан азын құрады.

Швеция мен Финляндия

Torpare/torppari термині (швед/фин тілінде crofter) – бұл åbo сияқты мұрагерлік пайдалану құқығынан гөрі нашаррақ қорғалған, бірақ кейде 50 жылға дейін созылатын келісімшарттары бар, сәл өзгеше типтегі жалға алушы фермерлерді білдіреді. Жалға алу, жер иесінің қалауына байланысты, көбінесе ұлына немесе жесір әйелге берілетін. Олардың жағдайы көбінесе қиын болды, бірақ Даниядан өзгеше, теориялық тұрғыдан олар әрқашан еркін кетуге құқылы болды. Шаруашылықты жалға алу төлемі көбінесе жұмыспен (corvée) төленді. Олар өздерінің жерлерін, сондай-ақ жер иеленуші фермердің (bonde), ақсүйектің немесе басқа біреудің жерін де өңдейтін. Олардың жағдайы кейбір жағынан оларды әскери қызметке алудың (impressment) оңай құрбандарына айналдырды. Халық санының өсуі және жер реформалары (enskiftet) 19 ғасырда шаруашылықтардың (crofts) көбеюіне, әсіресе Швецияда, жалға алушы фермерлерден жылдық келісімшарттармен жұмысқа алынатын шаруашылық жұмысшыларына (statare) ауысуына әсер етті. Torpare және statare өмірін көрнекті швед және фин романдары мен жазушылары, мысалы Ивар Ло Йоханссон, Ян Фридегард, Вайно Линна («Солтүстік жұлдызы» трилогиясы) және Моа Мартинсон сипаттады. Statare жүйесі 1918 жылы (Финляндия) және 1945 жылы (Швеция) жойылды, ал Torpare жүйесі біртіндеп тоқтатылды.

Шотландия

Шотландияның өз тәуелсіз құқықтық жүйесі бар және оның заңнамасы Англия мен Уэльстегіден ерекшеленеді. Шотландияда 1986 жылғы AHA және 1995 жылғы ATA қолданылмайды. Шотландия үшін тиісті заңнама – «Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары (Шотландия) туралы» 2003 жылғы заң, сондай-ақ «Мемлекеттік қызметтер реформасы (Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары) (Шотландия) туралы» 2011 жылғы жарлық, «Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары (өзгерістер) туралы» (Шотландия) 2012 жылғы заң және «Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары (Шотландия) туралы» 2003 жылғы заңға 2014 жылғы түзетулер енгізілді. Бұл 1991 жылғы «Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары (Шотландия) туралы» және 1948 жылғы «Ауыл шаруашылығы (Шотландия) туралы» заңдардағы бұрынғы заңнаманы жойды. Жерді жалға алып өңдейтін шаруалардың үштен екісі ақ нәсілді, ал қалғаны қара нәсілді болған. Ең кедейлердің арасындағы кедейлер, яғни жерді жалға алып өңдейтін шаруалар, жағдайларын жақсарту үшін ұйымдасты. Жалға алушы фермерлердің біріккен одағы 1930 жылдары жерді жалға алып өңдейтін шаруалар үшін үлкен табысқа жетті. 1940 жылдары Ұлы депрессия, фермаларды механикаландыру және басқа да факторларға байланысты жерді жалға алып өңдеу азайды.

Қара белдеу жағдайлары

Американың оңтүстігіндегі Қара белдеуде 20 ғасырдың ортасына дейін басым ауыл шаруашылығы жүйесі ақ түсті жер иелері мен афроамерикалық жалға алушы фермерлерді қамтыды. Айналымда ақша өте аз болды. Жергілікті банктер шағын болды, қолма-қол ақша жетіспеді, сондықтан салық төлеу үшін жинауға тура келді. Жер иелеріне егін жинау кезінде көп еңбек күші қажет болды. Әдетте, ескі плантациялар жалға алушыларға берілген шағын шаруашылықтарға бөлінетін. Жыл бойы жалға алушылар баспанасыз тұрды. Олар өз бақшаларын өңдеді. Әр апта сайын жергілікті дүкеннен несиеге азық-түлік және қажетті заттар сатып алатын. Егін жинау кезінде жалға алушылар мақта жинап, оны жер иелеріне тапсыратын. Олар мақтаны ұлттық нарықта сатып, түскен қаражаттың бір бөлігін дүкенге берешегін төлеуге жұмсайтын. Содан кейін цикл қайта басталар еді. Жер иелері де кейбір жерді тікелей өңдеп, ақшалай жалақы төленген қара жұмысшыларды пайдаланды. Жер иелері барлық саяси билікті өз қолында ұстап, қолма-қол ақшасыз жүйені құлдыратуға қауқарлы мемлекеттік әлеуметтік бағдарламаларға қарсы күресті. Экономикалық тарихшылар Ли Алстон мен Джозеф Ферри (1999) бұл жүйені негізінен бейресми келісімшарт ретінде сипаттайды: ол жұмыс беруші мен жұмысшыны тұрғын үймен, медициналық көмекпен және басқа да табиғи түрдегі қызметтермен, сондай-ақ ақшалай жалақымен байланыстырады. Оның мәні – плантаторға тұрақты және жеткілікті еңбек күшін қамтамасыз ету. Плаантатордың талаптарымен шектелгенімен, жұмысшылар да экономикалық тұрақтылықтың белгілі бір деңгейін алды, оның ішінде әлеуметтік қорғау желісі, қаржылық капиталға қол жеткізу және көбінесе қатыгез қоғамда физикалық қорғау. Жалға алушы фермерлердің жұмысын бақылау үшін көбінесе басқарушылар тағайындалатын. Мысалы, 1907 жылы Дж. Х. Неттервилл Миссисипи өзенінің дельтасындағы Луизиана штатының солтүстік-шығысындағы Тенсас округіндегі Сент-Джозефтің дамыған ауыл шаруашылығы аймағында Уильям Маккензи Дэвидсон құрған «Панола компаниясында» жұмысқа орналасты. Гүлденген кезеңінде Панола 11 мың акр жерді иеленді, оның үштен екі бөлігі мақтаға, ал үштен бірі астыққа арналды. Неттервилл Ньюэлтонға жақын орналасқан Балморал, Блэкуотер және Вайоминг плантацияларының үш өте табысты Панола мүлігінің бас менеджері болды, ол осы лауазымда 125 афроамерикалық жалға алушы фермерлік отбасының жұмысын бақылады, сол кездегі есептерге сәйкес, аз дау-жанжалмен және үлкен оңайлықпен.

In the Black Belt in the American South until the mid 20th century, the predominant agricultural system involved white land owners and African American tenant farmers. Very little cash changed hands. The few local banks were small and cash was scarce and had to be hoarded for taxes. Landowners needed a great deal of labor at harvest time to pick the cash crop, cotton. The typical plan was to divide old plantations into small farms that were assigned to the tenants. Throughout the year the tenants lived rent free. They tended their own gardens. Every week, they bought food and supplies on credit through the local country store. At harvest time, the tenants picked the cotton, and turned it all over to the landowners. They sold the cotton on the national market and used part of the funds to pay the debts owed to the country store. The cycle then started all over again. Landowners also worked some of the land directly, using black labor paid in cash. The landowners held all the political power, and fought vigorously against government welfare programs that would provide cash that would undermine the cashless system. Economic historians Lee Alston and Joseph Ferrie (1999) describe the system as essentially an informal contract that:
bound employer and worker through the provision of housing, medical care, and other in kind services along with cash wages. At its heart, it guaranteed a stable and adequate labor supply to the planter. Though restricted by the directives of the planter, workers in return received some measure of economic stability, including a social safety net, access to financial capital, and physical protection in an often violent society. Tenant farmers often had agricultural managers who supervised their activities. In 1907, for instance, J. H. Netterville began employment for the Panola Company, an agricultural business founded by William Mackenzie Davidson in the rich farming area of St. Joseph in Tensas Parish in northeastern Louisiana in the Mississippi River delta country. In its heyday, Panola controlled some eleven thousand acres, two thirds planted in cotton and the other third in grains. Netterville became general manager of three highly profitable Panola properties, the Balmoral, Blackwater, and Wyoming plantations near Newellton, in which capacity he supervised 125 African American tenant farming families, with little strife and great ease, according to reports from that period.

Латын Америкасы

Латын Америкасындағы шаруалар мен басқа да жер иеленушілердің жағдайлары туралы, "Шарұа" бөлімінің "Латын Америкалық шаруалар" тармағын қараңыз.