Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сары бездің қабынуы
Inflammation of the gallbladder
Белгілері мен симптомдары
Қалқанша тастары бар адамдардың көпшілігінде ешқандай белгі байқалмайды. Холециститпен ауыратын адамдар көбінесе холециститке шалдығар алдында өт тамырларының ауыруына (коликаға) ұшырайды. Холецистит кезінде ауырсыну күшейіп, тұрақты болады. Аурудың құсумен бірге жүруі жиі кездеседі және холециститпен ауыратын адамдардың 75% - ы құсады. Құрсақ астындағы ауырсынудан басқа, оң иықта да ауырсыну сезімі болуы мүмкін. Тері сарғаюы (сарылық) пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе жеңіл түрінде болады. Ауыр сарылық симптомдардың басқа себебін, мысалы, өт жолындағы тастарды (холедохолитиазды) көрсетеді.
Most people with gallstones do not have symptoms. People with cholecystitis most commonly have symptoms of biliary colic before developing cholecystitis. The pain becomes severe and constant in cholecystitis. Nausea is common and vomiting occurs in 75% of people with cholecystitis. In addition to abdominal pain, right shoulder pain can be present. Yellowing of the skin (jaundice) may occur but is often mild. Severe jaundice suggests another cause of symptoms such as choledocholithiasis.
Асқынулар
Егер холецистит ерте анықталмаса немесе тиісті емделмесе, бірқатар асқынулар туындауы мүмкін. Асқынулардың белгілері: жоғары қызба, шок және сарғаю. Асқынуларға мыналар жатады: Холециститтің ең маңызды себебі – өт тастары. Ол васкулит, химиотерапия, ауыр жарақаттар немесе күйіктер сияқты көптеген факторлармен байланысты. Ультрадыбыстық тексеру немесе компьютерлік томография көбінесе қозғалмайтын, үлкейген өт қабын көрсетеді. Бұл жағдай туралы алғаш рет 1976 жылы Маккой және оның әріптестері медициналық әдебиетте баяндаған.
A number of complications may occur from cholecystitis if not detected early or properly treated. Signs of complications include high fever, shock and jaundice. Complications include the following: The greatest risk factor for cholecystitis is gallstones. It is associated with many causes including vasculitis, chemotherapy, major trauma or burns. Ultrasonography or computed tomography often shows an immobile, enlarged gallbladder. It was first reported in the medical literature in 1976 by McCoy and colleagues.
Механизм
Қишақ тасының кістаздық жолды бітеп тастауы өт қабығында өт жиналуына және өт қабығы ішіндегі қысымның артуына себеп болады. Тығыздалған өт, қысым және кейде бактериялық инфекция өт қабығының қабырғасын тітіркендіріп, зақымдайды, нәтижесінде өт қабығының қабынуы мен ісігі пайда болады.
Blockage of the cystic duct by a gallstone causes a buildup of bile in the gallbladder and increased pressure within the gallbladder. Concentrated bile, pressure, and sometimes bacterial infection irritate and damage the gallbladder wall, causing inflammation and swelling of the gallbladder.
Қанды тексеру
Холецистит болуы күдікталған адамға қабыну көрсеткіштерін анықтау үшін қан талдауы жасалады (мысалы, толық қан есебі, С-реактивті белок), сондай-ақ өт жолдарының бітелгенін бағалау үшін билирубин деңгейі тексеріледі.
In someone suspected of having cholecystitis, blood tests are performed for markers of inflammation (e. g. complete blood count, C reactive protein), as well as bilirubin levels in order to assess for bile duct blockage.
Суреттеу
Холециститті диагностикалау үшін оң жақ жоғарғы квадранттағы іш қуысының ультрадыбысы ең көп қолданылады. Жедел холециститке нұсқау беретін ультрадыбыстық белгілер: өт тастары, сары қабықтың айналасындағы сұйықтық (перихолецистикалық сұйықтық), өт қабығы қабырғасының қалыңдауы (3 мм-ден жоғары қалыңдық), өт жолының кеңеюі және ультрадыбыстық Мёрфи белгісі. Файл:UOTW 30 Апталық УЗИ 2.webm|Өт қабығы қабырғасының айқын қалыңдауы.
Right upper quadrant abdominal ultrasound is most commonly used to diagnose cholecystitis. Ultrasound findings suggestive of acute cholecystitis include gallstones, pericholecystic fluid (fluid surrounding the gallbladder), gallbladder wall thickening (wall thickness over 3 mm), dilation of the bile duct, and sonographic Murphy's sign. File:UOTW 30 Ultrasound of the Week 2. webm|Significant gallbladder wall thickening
Дифференциалдық диагностика
Көптеген басқа диагноздар холецистит сияқты ұқсас белгілерге ие болуы мүмкін. Сонымен қатар, созылмалы холецистит симптомдары көбінесе анық емес болып келеді және оларды басқа аурулармен шатастыру оңай. Осы балама диагноздарға мыналар кіреді, бірақ олармен ғана шектелмейді:
Many other diagnoses can have similar symptoms as cholecystitis. Additionally the symptoms of chronic cholecystitis are commonly vague and can be mistaken for other diseases. These alternative diagnoses include but are not limited to:
Хирургиялық операция
Жедел холециститпен ауыратын көптеген адамдар үшін таңдаулы емдеу – өт қабығын хирургиялық жолмен алып тастау, яғни лапароскоптық холецистектомия. Лапароскоптық холецистектомия құрсақ қуысының әртүрлі жерлерінде жасалған бірнеше кішкентай тіліктер арқылы орындалады. Көптеген зерттеулер лапароскоптық холецистектомияның ашық холецистектомиядан (оң жақ жоғарғы құрсақ астындағы қабырғаның астында жасалған үлкен тілік арқылы) артықшылығын көрсеткен. Лапароскоптық операция жасаған адамдар операциядан кейін тіліктерде аз ауыру сезінеді, сондай-ақ ұзақ мерзімді асқынулар мен мүгедектік аз болады. Бұған қоса, лапароскоптық операция хирургиялық жараның инфекцияға шағу қаупін азайтады. Лапароскоптық операцияға дейінгі күндері өт қабығын ертерек, әсіресе алғашқы аптада алып тастағанда нәтижелер жақсы болатынын зерттеулер көрсетті. Симптомдарымен дәрігерге 7 күн ішінде келгеннен кейін лапароскоптық холецистектомия жасау, 6 аптадан кешіктіргенге қарағанда, ауруханада жату мерзімін қысқартуы және шұғыл операция қажеттілігін азайтуы мүмкін. Алдын ала холецистектомия кезінде ашық операцияға ауысудың ең көп кездесетін себебі – Кало үшбұрышын жасыратын қабыну. Операцияны кешіктірудің ең жиі себебі – фиброздық бітіктер. Операция алдында қолдау шараларын қолдануға болады. Бұл шараларға сұйықтықтарды қайта құю кіреді. Ауырсынды басу үшін ішке тамыр арқылы опиоидтар тағайындалуы мүмкін. Антибиотиктер көбінесе қажет емес. Егер қолданылса, олар ішек бактерияларына (мысалы, Enterobacteriaceae), мысалы, E. coli және Bacteroides-ке бағытталған болуы керек. Бұл кең спектрлі антибиотиктерден: пиперациллин-тазобактамы, ампициллин-сульбактамы, тикарциллин-клавуланат (Тиментин), үшінші буын цефалоспориндер (мысалы, цефтриаксон) немесе хинолон антибиотиктерінен (мысалы, ципрофлоксацин) және анаэробты бактерияларға қарсы (мысалы, метронидазол) емді қамтуы мүмкін. Пенициллинге аллергиясы бар адамдарға астреонам немесе метронидазол қосылған хинолон қолданылуы мүмкін. Ауыр қабыну, шок немесе жалпы анестезияға қаупі жоғары болған жағдайда (холецистектомия үшін қажет), интервенциялық радиолог өт қабығына тері арқылы дренаждық катетерді (тері арқылы холецистостомия түтігі) енгізе алады және жедел қабыну басылғанға дейін антибиотиктермен емдейді. Адамның жағдайы жақсарса, холецистектомия қажет болуы мүмкін. Холециститті емдеуге гомеопатиялық тәсілдердің тиімділігі дәлелденбеген және оларды хирургиялық емнің орнына қолдануға болмайды.
For most people with acute cholecystitis, the treatment of choice is surgical removal of the gallbladder, laparoscopic cholecystectomy. Laparoscopic cholecystectomy is performed using several small incisions located at various points across the abdomen. Several studies have demonstrated the superiority of laparoscopic cholecystectomy when compared to open cholecystectomy (using a large incision in the right upper abdomen under the rib cage). People undergoing laparoscopic surgery report less incisional pain postoperatively as well as having fewer long term complications and less disability following the surgery. Additionally, laparoscopic surgery is associated with a lower rate of surgical site infection. During the days prior to laparoscopic surgery, studies showed that outcomes were better following early removal of the gallbladder, preferably within the first week. Early laparoscopic cholecystectomy (within 7 days of visiting a doctor with symptoms) as compared to delayed treatment (more than 6 weeks) may result in shorter hospital stays and a decreased risk of requiring an emergency procedure. For early cholecystectomy, the most common reason for conversion to open surgery is inflammation that hides Calot's triangle. For delayed surgery, the most common reason was fibrotic adhesions.]] Supportive measures may be instituted prior to surgery. These measures include fluid resuscitation. Intravenous opioids can be used for pain control. Antibiotics are often not needed. If used they should target enteric organisms (e. g. Enterobacteriaceae), such as E. coli and Bacteroides. This may consist of a broad spectrum antibiotic; such as piperacillin tazobactam, ampicillin sulbactam, ticarcillin clavulanate (Timentin), a third generation cephalosporin (e. g. ceftriaxone) or a quinolone antibiotic (such as ciprofloxacin) and anaerobic bacteria coverage, such as metronidazole. For penicillin allergic people, aztreonam or a quinolone with metronidazole may be used. In cases of severe inflammation, shock, or if the person has higher risk for general anesthesia (required for cholecystectomy), an interventional radiologist may insert a percutaneous drainage catheter into the gallbladder (percutaneous cholecystostomy tube) and treat the person with antibiotics until the acute inflammation resolves. A cholecystectomy may then be warranted if the person's condition improves. Homeopathic approaches to treating cholecystitis have not been validated by evidence and should not be used in place of surgery.
Эпидемиология
Әлемде ішкі қуыс ауыруларының 3–10% холециститтен туындайды. 2012 жылы АҚШ-та холецистит салдарынан шұғыл жәрдем бөлімшесіне 651 829 адам жүгінген, ал 389 180 адам ауруханаға түскен. 2012 жылы АҚШ-тағы өлім-жітім көрсеткіші 100 000 адамға 0,7 құрады. Холецистит ең көп 50–69 жас аралығындағы адамдарда кездеседі.
Cholecystitis accounts for 3–10% of cases of abdominal pain worldwide. Cholecystitis caused an estimated 651,829 emergency department visits and 389,180 hospital admissions in the US in 2012. The 2012 US mortality rate was 0.7 per 100,000 people. The frequency of cholecystitis is highest in people age 50–69 years old.