Кіріспе

Теңіз сүтқоректілері тұқымдасы

Океан дельфиндері немесе Delphinidae – теңізде тіршілік ететін дельфиндер тұқымдасының кең таралған туысы. Қазіргі кезде қырыққа жуық түрі танылған. Олардың арасында "дельфин" емес, "кит" деп аталатын бірнеше ірі түрлер бар, мысалы, Globicephalinae (жалған қасқыр кит және ұшқыш кит қоса алғанда, дөңгелек бас киттер). Delphinidae – Delphinoidea суперотбасының бір туысы, оған порпоизалар (Phocoenidae) және Monodontidae (белуха киті және нарвал) да жатады. Өзен дельфиндері – Delphinoidea туыстас. Океан дельфиндерінің мөлшері Мауи дельфинінен бастап 9 метрлік және ең ірі дельфин – оркаға дейін жетеді. Кейбір түрлерде жыныстық диморфизм байқалады; аталықтары аналықтарынан ірілеу болады. Олардың денесі жіңішке, бұлшық еттері дамыған және екі аяғы қанатқа айналған. Тұнбалар сияқты икемді болмаса да, кейбір дельфиндер қысқа қашықтыққа сағатына 29 км жылдамдықпен жүзе алады. Көптеген Delphinidae балықтармен қоректенеді, сондай-ақ шағын мөлшерде кальмарлар мен кішкентай қабықтылылармен де азықтанады, бірақ кейбір түрлер кальмарларды жеуге маманданған, ал орка болса, теңіз сүтқоректілері мен құстарды да жейді. Дегенмен, олардың барлығы ет жейтін жануарлар. Олардың тістері 100-ден 200-ге дейін жетеді, бірақ кейбір түрлерде тістері кемірек болады. Дельфиндер үлкен топта жүреді, кейбір түрлерінде олардың саны мыңға жетеді. Әр топ ондағаннан жүздей шаршы километрге дейін аумақта азық іздейді. Кейбір топтардың әлеуметтік құрылымы еркін, мүшелері жиі қосылып немесе кетеді, ал басқалары тұрақтырақ болып келеді, мүмкін бір еркек және әйелдер гаремі басым. Алты түрі, кейде "қара балық" деп аталады, дельфиндер, бірақ олар киттер деп жиі аталады: орка, кавунбас кит, пигмей қасқыр кит, жалған қасқыр кит және екі түрлі ұшқыш кит. Бірақ олар Delphinidae тұқымдасына жатады. Жақында жүргізілген молекулалық талдаулар Delphinidae тұқымдасының бірнеше туыстарының (әсіресе Stenella және Lagenorhynchus) қазіргі классификациясы монофилеттік емес екенін көрсетті. Сондықтан, тұқымдас ішінде маңызды таксономиялық түзетулер күтілуде. Delphinidae тұқымдасының классификациясы (Perrin, 1989) түрлердің өзара байланысына дәстүрлі көзқарасты көрсетеді. Молекулалық жүйелі талдауға негізделген Delphinidae тұқымдасының қайта қарастырылған жіктелуі; LeDuc et al. (1999) және McGowen et al. (2019) еңбектерінен бейімделген. Теңіз сүтқоректілері қоғамының таксономиялық комитеті (2021) мойындаған түрлер. Delphinidae тұқымдасы
Stenoninae кішітұқымдасы
Steno bredanensis
Sousa chinensis
Sousa teuszii
Sotalia fluviatilis
Delphininae кішітұқымдасы
Lagenorhynchus albirostris
Lagenorhynchus acutus
Lagenorhynchus obscurus
Lagenorhynchus obliquidens
Lagenorhynchus cruciger
Lagenorhynchus australis
Grampus griseus
Tursiops truncatus
Stenella frontalis
Stenella attenuata
Stenella longirostris
Stenella clymene
Stenella coeruleoalba
Delphinus delphis
Lagenodelphis hosei
Lissodelphininae кішітұқымдасы
Lissodelphis borealis
Lissodelphis peronii
Cephalorhynchinae кішітұқымдасы
Cephalorhynchus commersonii
Cephalorhynchus eutropia
Cephalorhynchus heavisidii
Cephalorhynchus hectori
Globicephalinae кішітұқымдасы
Peponocephala electra
Feresa attenuata
Pseudorca crassidens
Orcinus orca
Globicephala melas
Globicephala macrorhynchus
Orcaellinae кішітұқымдасы
Orcaella brevirostris
Delphinidae тұқымдасы
Delphininae кішітұқымдасы
Sotalia fluviatilis
Sotalia guianensis
Sousa chinensis
Sousa sahulensis
Sousa plumbea
Sousa teuszii
Tursiops truncatus
Tursiops aduncus
Stenella frontalis
Stenella attenuata
Stenella coeruleoalba
Delphinus delphis
Lagenodelphis hosei
Stenella clymene
Stenella longirostris
Lissodelphininae кішітұқымдасы
Lissodelphis borealis
Lissodelphis peronii
Sagmatias obscurus
Sagmatias obliquidens
Sagmatias cruciger
Cephalorhynchus heavisidii
Cephalorhynchus hectori
Cephalorhynchus eutropia
Cephalorhynchus commersonii
Sagmatias australis
Globicephalinae кішітұқымдасы
Orcaella brevirostris
Orcaella heinsohni
Steno bredanensis
Grampus griseus
Pseudorca crassidens
Globicephala melas
Globicephala macrorhynchus
Peponocephala electra
Feresa attenuata
Orcininae кішітұқымдасы
Orcinus orca
incertae sedis кішітұқымдасы
Lagenorhynchus albirostris
Leucopleurus acutus
Delphinidae тұқымдасы
Delphininae кішітұқымдасы
Delphinus delphis
Lagenodelphis hosei
Sousa teuszii
Sousa chinensis
Sousa plumbea
Sousa sahulensis
Sotalia fluviatilis
Sotalia guianensis
Stenella attenuata
Stenella clymene
Stenella coeruleoalba
Stenella frontalis
Stenella longirostris
Tursiops aduncus
Tursiops truncatus
Lissodelphininae кішітұқымдасы
Cephalorhynchus commersonii
Cephalorhynchus eutropia
Cephalorhynchus heavisidii
Cephalorhynchus hectori
Lissodelphis borealis
Lissodelphis peronii
Globicephalinae кішітұқымдасы
Feresa attenuata
Globicephala macrorhynchus
Globicephala melas
Grampus griseus
Orcaella brevirostris
Orcaella heinsohni
Peponocephala electra
Pseudorca crassidens
Steno bredanensis
Orcininae кішітұқымдасы
Orcinus orca
incerta sedis кішітұқымдасы
Lagenorhynchus acutus
Lagenorhynchus albirostris
Lagenorhynchus australis
Lagenorhynchus cruciger
Lagenorhynchus obliquidens
Lagenorhynchus obscurus
Paleobiology Database бойынша жойылған таксон. Delphininae кішітұқымдасы
†Astadelphis
†Etruridelphis
†Septidelphis
Globicephalinae кішітұқымдасы
†Platalearostrum
†Protoglobicephala
†Rododelphis
†Arimidelphis
†Australodelphis
†Eodelphinus
†Hemisyntrachelus
†Norisdelphis
†Pliodelphis

Анатомия

Delphinidae – цетацея тұқымдастарының ең көп түрлі тобы, түрлері арасында көптеген айырмашылықтар бар. Олардың мөлшері 1,2 метрден (Хависайд дельфині) 10 тоннаға дейін (орка) жетеді. Көптеген түрлердің салмағы шамамен 80-ден 800 килограмға дейін. Олардың көбінесе қисық арқа қанаттары, басының алдыңғы бөлігінде анық "мүңкілерi" және маңдайдың дөңгелек бөлігі болады, бірақ осы ережелерге ерекшеліктер де кездеседі. Олардың әртүрлі түстері мен өрнектері бар. Мұхит дельфиндерінің денесі торпеда тәрізді, бұлшық еттері күшті, мойны икемсіз, аяқтары қанаттарға айналған, сыртқы құлақ қақпақтары жоқ, үлкен құйрық қанаты және дөңгелек басқа ие. Дельфиннің бас сүйегінде кішкентай көз ұялары, ұзын мұрын, бірақ өзен дельфиніне қарағанда қысқарақ, ал көздері басының екі жағында орналасқан. Кейбір түрлерде жыныстық диморфизм байқалады, аталықтары аналықтарынан ірілеу болады. Тыныс алу кезінде ауа көпіршік арқылы шығарылып, жоғары қарай булы ағын пайда болады, содан кейін өкпеге таза ауа жұтылады; булы ағын тек өкпеден шыққан жылы ауа салқын сыртқы ауамен кездескенде ғана пайда болады, сондықтан ол тек суық климатта ғана қалыптасады. Барлық мұхит дельфиндерінің қалың май қабаты бар, оның қалыңдығы түрдің экватордан қаншалықты алыс тұратынына байланысты. Бұл май жануарды жылумен қамтамасыз етеді, қатал климаттан немесе судың терең қабаттарынан қорғайды. Сонымен қатар, ол белгілі бір деңгейде қорғанышқа да көмектеседі, себебі жыртқыштар қалың май қабатынан өтуге қиналады. Бала дельфиндер туған кезде жұқа май қабатымен дүниеге келеді, бірақ кейбір түрлер бұл кемшілікті ланугомен толықтырады.

Сезім мүшелері

Дельфиннің құлағы теңіз ортасына ерекше бейімделген. Адамдарда ортаңғы құлақ сыртқы ауаның төмен кедергісі мен кохлеарлық сұйықтықтың жоғары кедергісі арасындағы кедергіні теңестіретін рөл атқарады. Дельфиндерде және басқа теңіз сүтқоректілерінде сыртқы және ішкі орта арасындағы айырмашылық шамалы. Дыбыс сыртқы құлақ арқылы ортаңғы құлаққа емес, дельфиндер оны тамағынан қабылдайды, содан кейін төмен кедергілі майға толы қуыс арқылы ішкі құлаққа жетеді. Дельфиннің құлағы бас сүйегінен ауа толтырылған қуыстармен оқшауланған, бұл су астында бағытталған естуді жақсартады. Дельфиндер «мелон» деп аталатын мүшеден жоғары жиілікті дыбыстарды шығарады. Мелон майдан тұрады, сондықтан мелонға ие кез келген жануардың бас сүйегінде үлкен ойыс болады. Бұл дельфиндерге бағдарлану үшін биосонар жасауға мүмкіндік береді. Көптеген дельфиндерде түк болмаса да, сезімдік функцияларды орындайтын түк шоғырлары болады. Эхолокация жануарға нысанның пішіні мен мөлшері туралы ақпарат береді, бірақ бұл қалай жұмыс істейтіні әлі толыққанды түсініксіз. Дельфиннің көзі денесіне қарағанда салыстырмалы түрде кішкентай, бірақ көру қабілеті жақсы сақталған. Сонымен қатар, дельфиннің көздері басының екі жағында орналасқан, сондықтан олардың көруі адамдардағы сияқты емес, екі бөлек көріс алаңынан тұрады. Дельфиндер су бетіне шыққанда, олардың линзалары мен мүйіз қабығы жарықтың сынға ұшырауынан туындаған жақындық көруді түзетіп береді; оларда таяқша және конус жасушалары бар, яғни олар күңгірт және жарқын жарықта да көре алады. Дельфиндердің конус жасушаларында қысқа толқынды жарыққа сезімтал пигменттердің жетіспеуі олардың көптеген сүтқоректілерге қарағанда түс көру қабілетінің шектеулі екенін көрсетеді. Көптеген дельфиндердің көздері сәл жалпақ, кең нұсқауыштар (су бетіне шыққанда зақымданудан сақтану үшін тартылады), сәл жалпақ мүйіз қабық және тапетум люцидум болады; бұл бейімделулер көзден көп мөлшерде жарық өтуіне және айналадағы ортаның өте анық суретіне мүмкіндік береді. Олардың көз қабақтарында және мүйіз қабығының сыртқы қабатында мүйіз қабығын қорғау үшін қызмет ететін бездер де бар. Балық аулаудың бір әдісі – балықтарды біріктіріп, «балық доптарын» жасау. Содан кейін топтың мүшелері кезекпен балық доптарынан өтіп, балықтармен қоректенеді. Тағы бір әдіс – корралдау, онда дельфиндер балықтарды жағалауға қуалайды, оларды ұстауды жеңілдетеді. Қара шабақтар мен ақ дельфиндер жемді жағажайға айдап, содан кейін оны жейтін жағдайлар да белгілі. Кейбір түрлер балықтарды құйрықтарымен соққымен ұрып, оларды шаңқатып, кейде судан шығарып тастайды.

Әндіктер

Мұхит дельфиндері мұрынның ауа қапшықтары арқылы әртүрлі дыбыстар шығара алады, бұл қапшықтар үстіңгі тесіктердің (blowhole) астында орналасқан. Дыбыстардың үш негізгі санаттарын бөліп қарастыруға болады: жиілігі өзгермелі сыбызғылар, ұрықтанған импульстік дыбыстар және шұғылдамалар (clicks). Дельфиндер адамның дауыс бауларының жұмысына ұқсас, байланыстырылған тіндердің дірілдеуі арқылы шығарылатын сыбызғы тәрізді дыбыстармен, сондай-ақ ұрықтанған импульстік дыбыстар арқылы қарым-қатынас жасайды, бірақ осы қабілеттің мәні мен шегі әлі толыққанды белгілі емес. Шұғылдамалар бағытталған және эхолокация үшін қолданылады, көбінесе «шұғылдама тізбегі» деп аталатын қысқа серияларда пайда болады. Қызығушылық тудыратын нысанға жақындағанда шұғылдама жылдамдығы артады. Дельфиннің эхолокациялық шұғылдамалары теңіз жануарлары шығаратын ең күрделі дыбыстардың қатарына жатады. Бүйірқанатты дельфиндерде жеке сыбызғылар (signature whistles) болатыны анықталды. Бұл сыбызғылар дельфиндердің бір-бірімен байланысуына мүмкіндік береді, әрбір дельфинге жеке сәйкес келеді. Бұл дельфиндер үшін адамдардағы есімге ұқсас. Бұл жеке сыбызғылар дельфиннің өмірінің алғашқы жылында қалыптасады және олар өмір бойы өзгермейді. Әрбір жеке сыбызғы дыбысын алу үшін дельфиндер дауыс өндіруді үйренеді. Бұл басқа дельфиндермен тәжірибе алмасу арқылы жүзеге асырылады, ол қолданыстағы сыбызғы дыбысының сигналдық құрылымын өзгертеді. Естілген әсер әр дельфиннің сыбызғы дамуына ықпал етеді. Дельфиндер бір-бірімен басқа дельфиннің сыбызғысын қайталай отырып, тікелей сөйлесе алады. Еркек бүйірқанатты дельфиннің жеке сыбызғысы анасының сыбызғысына ұқсас, ал әйел бүйірқанатты дельфиннің жеке сыбызғысы көбірек ерекшеленеді. Бүйірқанатты дельфиндердің есте сақтау қабілеті жоғары, сондықтан олар жиырма жылдан астам уақыттан бері кездеспеген дельфиннің жеке сыбызғысын да тани алады. Басқа дельфин түрлерінің жеке сыбызғыларын қолдану туралы зерттеулер салыстырмалы түрде шектеулі. Осы уақытқа дейін басқа түрлер бойынша жасалған зерттеулер әртүрлі нәтижелер берді және нақты қорытынды жасау мүмкін емес.

Көшеге шығу мінез-құлқы мен ойыны

Мұхит дельфиндері су бетінен жиі секіріп шығады, мұның себептері әртүрлі. Саяхат кезінде секіру дельфиннің энергиясын сақтап қалуға көмектеседі, себебі ауада қозғалғанда сүрткіш күш азаяды. Мұндай саяхаттау тәсілі porpoising деп аталады. Дельфиндер түрлі ойыншыл мінез-құлықтар көрсетеді, көбінесе бұл заттар, өздері жасаған көпіршік шеңберлері, басқа дельфиндер немесе басқа жануарлармен ойнау болып табылады. Заттармен немесе кішкентай жануарлармен ойнағанда, дельфиндер оларды денелерінің әртүрлі бөліктерімен алып жүруі, топтың басқа мүшелеріне беруі немесе олардан алуы, тіпті суға лақтыруы мүмкін.

Ақпараттық қызмет

Мұхит дельфиндері үйретеді, үйреніп, ынтымақтасады, жоспар жасайды және қайғырады. Көптеген түрлердің неокортексі 2007 жылға дейін тек адамтектестерде ғана белгілі болған ұзын бұрандалы нейрондарға орналасқан. Адамдарда бұл жасушалар әлеуметтік мінез-құлық, эмоциялар, ой-пікір және ақыл-ой теориясымен байланысты. Киттердегі омыртқалық бұрандалы нейрондар адамдардағыдай аймақтарда табылады, бұл олардың ұқсас функция атқаратынын көрсетеді. Бұрын мидың көлемі жануардың интеллектуалдығының маңызды көрсеткіші саналды. Мидың көп бөлігі дене функцияларын сақтауға жұмсалатындықтан, ми мен дене массасының жоғары арақатынасы күрделі танымдық міндеттерге қолданылатын ми массасының көлемін арттыруы мүмкін. Аллометриялық талдау сүтқоректілердің ми өлшемі дене массасының 2/3 немесе 3/4 дәрежесімен өседі екенін көрсетеді. Нақты жануардың ми өлшемін осындай аллометриялық талдау бойынша күтілетін өлшеммен салыстыру арқылы жануардың интеллектуалдылығын бағалайтын энцефализация коэффициентін алуға болады. Жер бетіндегі жануарлардың арасында эспералық киттен кейін оркалардың ми массасы екінші орында тұрады. Кейбір түрлердің ми мен дене массасының арақатынасы адамнан кейін екінші орында. Өзін-өзі тану кейбір мамандардың пікірінше, жоғары дамыған абстрактілі ойлаудың белгісі. Өзін-өзі тану ғылыми тұрғыдан толық анықталмағанмен, адамдарға тән метакогнитивті ойлау (ойлау туралы ойлау) сияқты озық процестердің алғы шарты деп саналады. Осы саладағы зерттеулер киттердің де өзін-өзі тану қабілетіне ие екенін көрсетті. Жануарларда өзін-өзі тануды анықтау үшін ең көп қолданылатын тест – айна сынағы. Онда жануардың денесіне уақытша бояу жағылып, одан кейін айна көрсетіледі. Осы кезде жануар өзін танитындығын көрсетеді ме, жоқ па, бақыланады. 1995 жылы Мартен мен Псаракос дельфиндердің өзін-өзі тануын теледидар көмегімен сынады. Олар дельфиндерге өздерінің, басқа дельфиннің бейнелерін көрсетті. Олардың қорытындысы бойынша, алынған деректер әлеуметтік мінез-құлық емес, өзін-өзі тануды көрсетеді. Бұл зерттеу кейін қайталанбағанмен, дельфиндер айна сынағынан өтті. Дельфин етін әлемнің бірнеше елінде тұтынады, оның ішінде Жапония мен Перу (онда ол "chancho marino", яғни "теңіз шошқасы" деп аталады). Дельфин еті тығыз және қызыл түстің қараңғы реңгі қара болып көрінеді. Май ет пен тері арасындағы майлы қабатта орналасқан. Жапонияда дельфин етін жиі жұқа жолақтарға кесіп, шикі сашими ретінде жейді, оны бұрышпен және қызылша немесе сарымсақпен безендіреді, бұл кит немесе жылқы етінің сашимисіне (басаши) ұқсас. Пісірілгенде дельфин етін кішкентай кубиктерге кесіп, қамырға малып қуырып немесе мисо соусымен көкөністер қосып пісіреді. Пісірілген дельфин еті сиыр бауырына ұқсас дәмге ие. Дельфин етінде сынаптың мөлшері жоғары, сондықтан оны тұтыну адам денсаулығына қауіпті болуы мүмкін.

Цитата: Фарер аралдарының халқы негізінен 2 мг/кг метил сынапты құрайтын ластанған балық етінен метилсынапқа ұшырады. Алайда, Фарер аралдарының халқы балықты көп мөлшерде жейді. 900-ге жуық фарерлік балаларды зерттеу нәтижесінде, метилсынапқа жүктілік кезеңінде ұшырау 7 жасқа толғанда нейропсихологиялық кемшіліктерге әкелетіні анықталды.

Осындай алаңдаушылықтар Фарер аралдарында дельфин етін тұтынумен де байланысты, онда жүктілік кезеңінде метилсынап пен полихлорирленген бифенилдерге (ПХБ) ұшырау, негізінен балық етін тұтыну арқылы, балалар арасында нейропсихологиялық кемшіліктерге әкелді. АҚШ-та дельфин етін заңды түрде тұтыну теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңға байланысты көптеген адамдар үшін мүмкін емес, ол "кез келген теңіз сүтқоректілерін аңшылыққа, өлтіруге, тұтқындауға және/немесе қысымға алуға тыйым салады" (бірақ Аляска тумалары сияқты кейбір топтар үшін ерекшеліктер бар). Теориялық тұрғыдан алғанда, табиғи себептерден өлген дельфиннің етін ғана жеуге болады, бірақ мұндай ет өте жағымсыз (және қауіпті болуы мүмкін).

Балық аулау

Балық аулаудың әртүрлі тәсілдері, мысалы, тон балығын желімен аулау және ағын мен жақ торларын пайдалану, көптеген мұхит дельфиндерінің өліміне себеп болады. Желкендік торлардағы кездейсоқ қосымша улов жиі кездеседі және негізінен жергілікті дельфин популяциялары үшін қауіп тудырады. "Дельфинге қауіпсіз" деген белгілер тұтынушыларға балық және басқа да теңіз өнімдері дельфиндерге зиян келтірмейтін жолмен ауланғанын сендіруге бағытталған. "Дельфинге қауіпсіз" белгілерімен алғашқы науқандар 1980 жылдары теңіз қорғаушылары мен ірі тон балығы компанияларының ынтымақтастығы нәтижесінде басталды және тон балығын аулау үшін қолданылатын торлардың түрін өзгерту арқылы дельфиндердің кездейсоқ өлімін 50%-ға дейін азайтуға мүмкіндік берді. Дельфиндер тек балықшылар кішкентай тон балығын қуғанда ғана торға түседі. Албакор бұл тәсілмен ауланбайды, осылайша ол шынымен дельфинге қауіпсіз тон балығы болып табылады.

Сонар

Теңіздік сонардың қолданылуы, тікелей оқ ату жаттығулары және жел электр станциялары сияқты жағалаудағы кейбір құрылыс жобалары салдарынан туындайтын су астындағы қатты шулар дельфиндерге зиян келтіруі мүмкін, стресті күшейтеді, есту қабілетін зақымдайды және шудан қашу үшін тым жылдам су бетіне көтерілуге мәжбүрлеу арқылы декомпрессиялық ауруға шалдықтыруы мүмкін.

Тұтқында

1960 жылдары дельфиндердің танымалдылығының артуы әлемде көптеген дельфинариумдардың ашылуына себеп болды, дельфиндерді көпшілікке жақын қылды. Сыналыстар мен жануарларды қорғау заңдары олардың көптегенін жабуға мәжбүр етті, бірақ әлемде әлі де жүздегені бар. АҚШ-та ең танымал теңіз сүтқоректілері парктері – SeaWorld. Таяу Шығыста ең танымал – Atlantis, The Palm қаласындағы Dolphin Bay және Dubai Dolphinarium. Дельфиндердің түрлі түрі тұтқында ұсталады. Бұл шағын киттер көбінесе SeaWorld сияқты ойын-сауық парктерінде, әдетте дельфинариум деп аталатын жерлерде ұсталады. Бөтелке мұрынды дельфиндер дельфинариумдарда ең көп ұсталатын түр, өйткені оларды оңай үйретуге болады, тұтқында ұзақ өмір сүреді және достық көрінеді. Әлемде жүздеген, тіпті мыңдаған бөтелке мұрынды дельфиндер тұтқында өмір сүреді, бірақ нақты санын анықтау қиын. Басқа түрлерге дақты дельфиндер, жалған қасқыр киттер және кәдімгі дельфиндер, Коммерсон дельфиндері, сондай-ақ қалың тісті дельфиндер жатады, бірақ олардың саны бөтелке мұрынды дельфиндерге қарағанда әлдеқайда аз. Сонымен қатар, оннан кем пилот киттер, Амазонка өзенінің дельфиндері, Риссо дельфиндері, спиннер дельфиндері немесе тукуксилер тұтқында ұсталады. Гавайидегі Sea Life Park-та екі ерекше және өте сирек кездесетін гибридті дельфин – бөтелке мұрынды дельфин мен жалған қасқыр киттің буданы сақталады. Сонымен қатар, екі жалпы/бөтелке мұрынды будан тұтқында өмір сүреді: біреуі Discovery Cove-де, екіншісі SeaWorld San Diego-да. Оның зиялылығы, үйретуге бейімділігі, әдемі сыртқы түрі, тұтқындағы ойнақылығы және алып өлшемі оны аквариумдар мен су саябақтарында танымал экспонатқа айналдырды. 1976 жылдан 1997 жылға дейін Исландиядан 55 кит, Жапониядан 19 кит және Аргентинадан 3 кит ауланды. Бұл көрсеткішке аулау кезінде өлген жануарлар кірмейді. 1990 жылдары тірі кит аулау күрт азайды, ал 1999 жылға қарай әлемде көрсетілген 48 жануардың 40% тұтқында туылған. Ежелгі гректер дельфиндерді құрметпен қабылдаған, кемелердің қозғалысынан еріп келетін дельфиндерді жақсы белгі деп санаған. Ежелгі және кейінгі өнерде Купидон көбінесе дельфинге мініп жүргендей бейнеленеді. Дельфин ақын Арионды суға батып кетуден құтқарып, оны Пелопоннес түбегінің ең оңтүстік нүктесі – Матапан мүйісіне аман-есен жеткізген. Онда Посейдонға арналған ғибадатхана және дельфинге мініп отырған Арионның мүсіні болған. Дионис бір кезде этруск қарақшыларына түсіп, оларды бай ханзада деп қателестірген. Кеме теңізге шыққаннан кейін Дионис өзінің құдайлық күшін шақырып, жүзім бұталарын кемеге жауып, мачта мен желкеннің орнын басып қалды. Ол ескектерді жыланға айналдырып, теңізшілерді қорқытып, теңізге секіруге мәжбүр етті, бірақ Дионис оларға аянып, оларды мұқтаж адамдарға көмектесу үшін дельфинге айналдырды. Дельфиндер Посейдонның хабаршылары болған және кейде оған да тапсырмалар орындаған. Дельфиндер Афродита мен Аполлонға қасиетті болған. Дельфиндер кейде символ ретінде қолданылады, мысалы, геральдикада. Орта ғасырларда геральдика дамыған кезде дельфиннің биологиясы туралы көп нәрсе белгілі болған жоқ және ол көбінесе балық сияқты бейнеленген. Дәстүр бойынша, геральдикадағы дельфиндер әлі де осы ұғымды сақтайды, кейде дельфиннің терісін балық қабыршақтарымен жабатын болады. Орта ғасырларда дельфин бірнеше еуропалық асыл отбасыларының гербіндегі маңызды геральдикалық элементке айналды, ең танымалдары – Dauphin de Viennois (кейін Францияның дофині), ол арқылы Forez, Albon және басқа француз отбасыларына, сондай-ақ Бурбон отбасының бірнеше тармақтарына (Монпенсье графы, Божоле графы және т.б.) Флоренцияның Пандольфини және Венеция мен Римнің Дельфини де дельфинді өздерінің "сөздік" қару-жарақтары ретінде қолданды. 19 ғасырда Жозеф Бонапарт Неаполь мен Сицилияның патшасы ретінде өзінің елтаңбасына дельфинді қабылдады. Қазіргі уақытта дельфин әлі де көптеген қалалардың гербінде, сондай-ақ Ангильяның және Румынияның гербінде қолданылады, ал Барбадостың гербінде дельфин тіреушісі бар. Кардинал Анджело Амато, Қасиеттілердің істері қауымының префекті, оның гербінде дельфин, сондай-ақ кардинал Годфрид Даннелс, бұрынғы Мехелен Брюссельдің митрополит архиепискобы.