Кіріспе

Берлин қаласының ауданы, Германия

Кройцберг – Германияның Берлин қаласындағы аудан. Ол Миттенің оңтүстігінде орналасқан Фридрихсхайн-Кройцберг ауданының бір бөлігі. Суық соғыс кезеңінде ол Батыс Берлиндегі ең кедей аудандардың бірі болды, бірақ 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін жаңаруға ұшырады және өнер саласымен танымал болды. Бұл аудан иммигранттар мен олардың ұрпақтарының көптігімен, соның ішінде көптеген түрік текті адамдармен ерекшеленеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Кройцберг тұрғындарының 31,6%-ы Германия азаматтығына ие емес еді. Кройцберг әртүрлі мәдени өмірімен және тәжірибелік баламалы өмір салтымен белгілі және көптеген адамдар үшін тартымды аймақ болып табылады; алайда, ауданның кейбір бөліктерінде әлі де жұмыссыздық деңгейі жоғары.

Орналасу

Кройцбергтің шығысында Шпрее өзені шектес. Ландверканал Кройцбергтің шығысынан батысына қарай ағып өтеді, оның жанынан Пол Линк Уфер көшесі өтеді. Басқа да ерекшеліктері – қазіргі U1 желісінің бойындағы ескі U Bahn желісі, SO36 ауданындағы Görlitzer паркі және SW 61 ауданындағы Кройцберг төбесінің етегінде орналасқан Viktoriapark.

Тарих

Кройцбергтің тарихы Берлинге қосылғанға дейін ауыл болған Берлиннің көптеген басқа аудандарынан өзгеше, салыстырмалы түрде қысқа. Ол 1920 жылғы 1 қазанда «Үлкен Берлин туралы» заңмен құрылды, ол қала маңындағы аудандарды қосуды және Берлиннің жиырма округке қайта ұйымдастырылуын қарастырды. Шығыс Фридрихсфорштадт, оңтүстік Фридрихсфорштадт, батыс және оңтүстік Луизенштадт, сондай-ақ Темпельхофер Ворштадт жаңа, Берлиннің алтыншы округіне біріктірілді, алғашқыда ол Халлеш Тор деп аталды. 1921 жылғы 27 қыркүйекте Халлеш Тор округінің мәжілісі округті сол аттас төбеге қарай қайта атау туралы шешім қабылдады. «Кройцберг» сөзінің мағынасы – «тосты төбе», ол Кройцберг аумағындағы теңіз деңгейінен ең жоғары нүкте. Бұл төбе дәстүрлі түрде демалыс күндері саяхаттауға танымал орын. Ол 1821 жылы Карл Фридрих Шинкель салған Викторияпарктегі Пруссияның Азаттық соғыстарына арналған ұлттық ескерткішінен атын алды, ол Наполеон соғыстарын еске алу үшін салынған. Бүгінгі Кройцбергтің солтүстік бөлігі – Фридрихштадт (17 ғасырдың соңында құрылған) болмаса, 19 ғасырдың басына дейін өте ауылдық жер болып келді. 1860 жылдары индустриализация Берлиннің қарқынды өсуіне әкелді. Бұл кең ауқымды тұрғын үй салуды қажет етті, оның көп бөлігі кедей адамдардың қиын жағдайын пайдаланып, жерге қатысты кең таралған спекуляциялармен салынды. Кройцбергтегі көптеген ғимараттар сол кезден бастау алады. Олар Хобрехт жоспарында белгіленген көшелерде, архитектуралық тұрғыдан Вильгельмин сақинасы деп аталатын аймақта салынды. 20 ғасырдың басына дейін Кройцберг Берлиннің ең көп халқы бар округі болды, тіпті абсолютті сандар бойынша да, 400 000-нан астам халқымен, бірақ географиялық тұрғыдан ең кішкентай округ болды. Осының салдарынан, Кройцберг Берлиндегі халық тығыздығы ең жоғары округ болды. Кройцберг 19 ғасырдың соңында Берлин экономикалық және мәдени орталық ретінде қарқынды өсе бастаған кезде көші-қон ауданына айналды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, онда әртүрлі халықтар тұрды, халықтың көп бөлігі ашкенази еврейлері болды. Кройцбергтегі еврейлердің өмірінің орталығы 2000 адам сыятын Фраенкелуфер синагогасы болды. Бұл синагог көптеген еврейлік бизнес пен мүліктерімен бірге «Кристалл түні» кезінде қиратылды. 1942 және 1944 жылдар аралығында нацистер Холокост кезінде Кройцберг еврейлерінің басым көпшілігін өлтіруге депортациялады, ал олардың үйлері мен бизнестері тәркіленіп, этникалық немістерге берілді. Кройцбергте Еврей мұражайы орналасқан, ал Кройцберг көшелерінде осы ауданда тұрған қаза тапқан еврейлерді еске алу үшін көптеген «Столперштейндер» орнатылған. Тұрғын үйден басқа, Кройцберг Берлиннің өнеркәсіптік орталығы болды. Риттер көшесіндегі «экспорттық аудан» көптеген табысты шағын бизнес орындарынан тұрды, ал Кох көшесіндегі (Фридрихштадт) «баспасөз ауданы» Германияның ірі газеттерінің көпшілігіне, сондай-ақ Ульштейн, Шерл және Мосс кітап баспаларына үйі болды. 1960 жылдардың соңынан бастап студенттер, суретшілер мен иммигранттардың саны Кройцбергке көшуге басталды. Үш жағынан Берлин қабырғасымен қоршалған аймақ баламалы өмір салтымен және оның басып алушыларымен, әсіресе Кройцбергтің SO36 бөлігімен танымал болды. 1987 жылдан бастап SO36-да Еңбек күніне байланысты зорлық-зомбылық оқиғалары болды. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін Кройцберг кенеттен қайтадан қаланың ортасында өзінің орнын тапты. Бастапқыда арзан жалдамалы тұрғын үйлер мен 19 ғасырдағы тұрғын үйлердің жоғары шоғырлануы округтің кейбір бөліктерін тұрғын үй аймағы ретінде әлдеқайда кең (және бай) адамдар үшін тартымды етті. Бүгінде Кройцберг Еуропадағы қала округтерінің арасында ең жас халқы бар; статистикалық деректер бойынша, оның халқы соңғы екі онжылдықта екі рет толыққандай ауыстырылды. 2001 жылғы Берлиндегі әкімшілік реформа Кройцбергті Фридрихсхайнмен біріктіріп, Фридрихсхайн-Кройцбергтің жаңа округін құрды. Екі аймақты Шпрее өзенінің үстіндегі жалғыз көпір – Обербаумбрюке байланыстырады. Екі аймақ болашақ округтің қалалық әкімшілігінің орны туралы келісе алмағандықтан, қазіргі орны Фридрихсхайнде бес маркалық монетаны лақтыру арқылы шешілді.

Мәдениет

Кройцберг тарихи түрде Берлиннің панк-рок қозғалысының және Германиядағы басқа да баламалы субмәдениеттердің мекені болды. SO36 клубы Берлиннің музыкалық өмірінің маңызды бөлігі болып қала береді. Бастапқыда панк музыкасына бағытталған, ал 1970-ші жылдары Игги Поп пен Дэвид Боуи осы клубқа жиі келіп тұратын. Сол кезде клуб Нью-Йорктегі CBGB клубымен әлемдегі ең үздік жаңа толқын музыка орындары үшін бәсекелестікке түсті. Кройцбергтің жастарына афроамерикалық және хип-хоп мәдениетінің зор әсері тиді, соның нәтижесінде бұл аймақ Берлин ішінде рэп пен брейк-данс өнерінің орталығына айналды. Кройцберг тұрғындарының көпшілігі неміс немесе түрік тегінен болса да, кейбіреулері (африкалық) американдық және басқа мәдениеттермен өзін жақын сезінеді. Хип-хопты Кройцберг жастарына Германияның қайта бірігуіне дейін жақын жерде орналасқан американдық әскери қызметшілердің балалары әкелді. Berlin Kidz өнер ұжымы pichação ықпалымен жасалған граффити, паркур және пойызбен саяхаттаумен танымал. Карнавал Культур – жыл сайын өткізілетін ірі фестиваль, ол түрлі мәдениеттер мен мұраларды түрлі-түсті шерулер мен мерекелер арқылы тойлайды, оның ішінде көшеде ойын-сауық, тамақ, қолөнер бұйымдары, музыка және өнер ұсынылады. Кройцберг Берлиндегі ЛГБТ өмірі мен өнерінің ұзақ жылдар бойы орталығы болып келді. Кройцбергте 1980-ші жылдары құрылған Швульс мұражайы орналасқан, ол квир тарихын, өнерін және мәдениетін сақтауға, көрсетуге және зерттеуге арналған.

Кройцберг танымал мәдениетте

Неміс музыканты және ди-джей Робин Шульцтің "Prayer in C" атты музыкалық композициясы, Lilly Wood & the Prick-тің осы аттас әнінің жаңа өңделуі, музыкалық бейнебаянының көп бөлігі Фридрихшайн-Кройцбергде түсірілді. Неміс-түрік режиссері Неко Челик өзінің "Alltag" атты тұңғыш фильмінде Кройцбергтегі жастар мәдениетіне американдық әсерді бейнелейді. Ол: "Кройцберг – түрлі ұлт өкілдері тұратын бір түрлі биоэкосистема, бірақ олардың өмірін ұлттық ерекшеліктері емес, қоршаған орта анықтайды" деп атап өтті. Неміс музыканты Свен Регенердің "Берлин блюзі" атты алғашқы және "Кіші ағасы" атты үшінші романдары Кройцберг ауданында өтеді. Ағылшыз инди-рок тобы Bloc Party-дің "A Weekend in the City" альбомында "Kreuzberg" атты ән бар. Американдық музыкант Стивен Малкмус "Black Book" әнінде "Кройцбергке локомотивпен" бару туралы айтады. Кройцбергтің богемдік өмір салты ағылшыз әнші-әндер авторы Сэм Дакворттың Get Cape. Wear Cape. Fly тобының "Find the Time" әнінде көрініс тапқан, ол "Searching for the Hows and Whys" альбомына енген. Кройцбергте тұратын түрік-неміс рэпері Killa Hakan көптеген әндерінде Кройцбергті еске алады, әсіресе 2007 жылғы "Kreuzberg City" синглінде. Беттина Блюмнердің "Prinzessinnenbad" (Принцессалар тоғаны) атты танымал деректі фильмі Кройцбергтегі үш жас қыздың өміріне арналған. Канадалық музыкант Shotgun Jimmie-нің 2011 жылғы "Transistor Sister" альбомында "The King of Kreuzberg" атты ән бар, онда ол Кройцбергке пойызбен барып, "денеуімен бірге секіріп кіретінін" айтады. Ағылшыз пост-панк тобы Killing Joke өзінің алғашқы альбомында "SO 36" атты ән шығарды. Phoenix фолк-панк тобы Andrew Jackson Jihad "Kokopelli Face Tattoo" әнінде "Kreuz is German for Williams" деген сөздермен Кройцбергке сілтеме жасайды. Вокалист Шон Боннетт бұл Кройцбергтің жастығын әжуалайтын әзіл екенін, оның Бруклиндегі Уильямсбургтың неміс нұсқасына ұқсас екенін айтады. Кройцберг Shadowrun Returns: Dragonfall кеңейтуінде Кройцбазар ретінде бейнеленген, ол Берлиннің анархиялық "F штатындағы" кішкентай, өзін-өзі қамтамасыз ететін қабырғамен қоршалған қауымдастық. Майкл Калифраның "No Man's Land" (Ешкімнің жері) романында (Hadrian, 2015) әңгіменің баяндаушысы, Ричард есімді американдық эмигрант, Қабырға құлағанға дейінгі айларда Батыс Берлиннің Кройцберг ауданында тұрады. Кройцбергте тұратын түрік-неміс рэпері Massaka өзінің әндерінде Кройцбергті "гетто" деп сипаттайды. Детройттегі Supergeil рестораны, қаланың Корктаун ауданында орналасқан, неміс және түрік асханаларының қосындысынан әсерленген мәзірге ие және Кройцберг тақырыбындағы тағамдар мен сусындар ұсынады. "Американдықтар" телесериалының үшінші маусымының финалында Элизабет пен Пейдж Дженнингс Кройцбергке Элизабеттің анасымен кездесу үшін барады.