Кіріспе

1864 жылы Ватикан берген құжат.

«Қателер тізімі» – бұл 1864 жылғы 8 желтоқсанда Папа Пий IX Ватикан атынан шығарған, «Quanta cura» энцикликалық хатына қосымша ретінде жарық көрген құжат. Онда Папа қателік немесе дінсіздік деп есептеген 80 түрлі дұрыс емес пікір айыпталады.

Тарих

1864 жылдың 8 желтоқсанында, Таза тұжырымдама мерекесінде, Папа Пий IX басшылығымен Әулие Тақ 80 қателік немесе ерестік деп есептеген ұсыныстардың жинағы – «Қателер тізімі» жариялады.

Пайдаланған дереккөздер

Силлабус Пийдің паптығы кезінде жазылған бірнеше бұрынғы құжаттарды сілтейді. Оларға мыналар кіреді: Qui pluribus, Maxima quidem, Singulari quadam, Tuas libenter, Multiplices inter, Quanto conficiamur, Noscitis, Nostis et nobiscum, Meminit unusquisque, Ad Apostolicae, Nunquam fore, Incredibili, Acerbissimum, Singularis nobisque, Multis gravibusque, Quibus quantisque, Quibus luctuosissimis, In consistoriali, Cum non sine, Cum saepe, Quanto conficiamur, Jamdudum cernimus, Novos et ante, Quibusque vestrum және Cum catholica.

Католиктер

Католик апологеттері Феликс Дюпанлуп пен Джон Генри Ньюман Силлабустың көптеген оқырмандар тарапынан қате түсінілгенін айтты, себебі олар оның қысқаша мазмұны болған түпнұсқа құжаттарға қол жеткізбеді немесе оларды тексеруге тырыспады. Тізімделген ұсыныстар бастапқыда пайда болған мағынасы мен контексінде қате пікірлер ретінде айыпталған; түпнұсқа контекстсіз құжат, шын мәнінде, айтқаннан гөрі кең ауқымдағы идеяларды айыптағандай көрінеді. Сондықтан, егер келтірілген құжаттар мен олардың мән-жайы ескерілмесе, Силлабусқа берілген ешқандай сын жауап дұрыс бола алмайды деп мәлімделді. Ньюман былай деп жазады: Силлабустың догматикалық күші жоқ; ол бізге жеке бөліктерінде емес, тұтастай алғанда, Пападан сенім емес, мойынсұну арқылы қабылданады, ал бұл мойынсұну Силлабус нақты сілтеме жасайтын түпнұсқа және авторитетті құжаттарға (Алокациялар және т.б.) жүгіну арқылы көрсетіледі. Сонымен қатар, біз осы аутентикалық құжаттарға жүгінгенде, Силлабусты тіпті Апостольдық дауыстың көшірмесі деп те атауға болмайды, себебі сөздердің маңызды рөл атқаратын мәселелерде, ол Папаның айтқан сөздерінің дәл көшірмесі емес, айыпталған қателіктер туралы анықтамалық көрсеткіш ретінде әдеттегідей. Ағылшын католик тарихшысы Э. Э. Й. Хейлз 77-тармаққа қатысты былай деп түсіндірді: «Папаны жалпы принциптер емес, белгілі бір мемлекеттің белгілі бір уақыттағы жағдайы қызықтырады. Ол өзінің «таңғалуын және қайғысын» (басқаша емес) білдіреді, Испания сияқты католик елінде шіркеуді тарату және кез келген дінді тең дәрежеде қарастыру ұсынылып отыр. [ ] Шіркеуді тарату және діни толеранттылық сол кездегі протестанттық немесе католик мемлекеттеріндегідей қалыпты жағдай емес еді». Ньюман бұл тармақтың 1855 жылғы 26 шілдедегі Nemo vestrum алокациясына сілтеме жасайтынын атап өтті. Осы кезде Испания 1851 жылғы Киелі Тақтымен жасасқан келісімді бұзған еді (1855 жылы күшіне енген). Силлабус либерализмге, модернизмге, моральдық релятивизмге, секуляризацияға және Еуропаның католик монархиясының дәстүрінен саяси азаттыққа жасалған шабуыл болды.

Кейінгі тарихы

1873 жылғы 21 қарашадағы "Италия, Германия және Швейцариядағы шіркеу туралы" энциклопедиясында Пий сол сияқты ойларын одан әрі жеткізіп, Оңтүстік Америкадағы заманауи либералды анти-клерикалды заңнаманы "шіркеуге қарсы қатігез соғыс" деп бағалады. 1907 жылы "Lamentabili sane exitu" ("Жаңашылдардың қателіктерін айыптау жинағы") жарияланды, ол библиялық талдау ғалымдарының жасаған қателіктерінің тізімі болды.