Кіріспе

Психотикалық препараттар

Перфеназин – бұл классикалық психотикалық дәрі. Химиялық тұрғыдан, ол пиперазинил фенотиазин тобына жатады. Алғаш рет АҚШ-та Trilafon деген атпен сатылған, ол ондаған жылдар бойы клиникалық қолданыста келеді. Перфеназин допамин 2 (D2) рецепторына хлорпромазинге қарағанда шамамен он есе күшті әсер етеді; осылайша перфеназин орташа қуатты антипсихотик саналады.

Медициналық қолданыстар

Төмен дозада бұл препаратты алаңдаған депрессияны емдеу үшін (антидепрессантпен бірге) қолданылады. Перфеназин мен трициклді антидепрессант амитриптилиннің салмағы бойынша әртүрлі пропорцияларда тұрақты комбинациялары бар (осы жерде Этрафонды қараңыз). Депрессияны емдеу кезінде перфеназинді клиникалық жағдай мүмкіндік беретінше жылдам тоқтату керек. Перфеназиннің өзіндік антидепрессивтік әрекеті жоқ. Бірнеше зерттеулер перфеназинді флуоксетинмен (Prozac) психотикалық депрессиясы бар пациенттерде қолданудың ең үміт беретін екенін көрсетті, бірақ флуоксетин перфеназиннің метаболизміне кедергі келтіріп, перфеназиннің плазмадағы деңгейін жоғарылатады және жартылай ыдырау уақытын ұзартады. Бұл комбинацияда перфеназиннің күшті құсыққа қарсы әсері флуоксетиннің салдарынан туындаған лоқсығу мен құсуды (эмезисті), сондай-ақ флуоксетиннің тудырған бастапқы алаңдауды басады. Бұл екі әрекет те көптеген пациенттерге көмектесе алады. Перфеназин есірткіге немесе алкогольге тәуелділігі бар пациенттерде "қалыпты" немесе "жеңіл" транквилизатор ретінде төмен дозада қолданылған, бірақ бұл практика қазір қатты ұсынылмайды. Перфеназин седативтік және анксиолитикалық қасиеттерге ие, бұл препаратты алаңдаған психотикалық пациенттерді емдеу үшін пайдалы етеді. Маңызды қолданылмаған жағдай – жүктілік кезіндегі гиперэмезистің қысқа мерзімді емделуі, онда жүкті әйелдер күшті лоқсығу мен құсуға ұшырайды. Бұл мәселе жүктілікке қауіп төндіретіндей жетуі мүмкін. Перфеназиннің тератогендік емес екені көрсетілген және өте жақсы жұмыс істейтіндіктен, ол кейде ауыз арқылы ең аз мүмкін дозада беріледі.

Фармакокинетика

Перфеназиннің ауыз арқылы сіңірілуі шамамен 40% құрайды, ал жартылай ыдырау мерзімі 8-12 сағатты (20 сағатқа дейін) құрайды және әдетте күніне 2-3 бөлікке бөлінген дозада беріледі. Түнде ұйықтау белсенділігін арттыру және күндізгі седация мен артериялық қысымның төмендеуін азайту үшін, тәуліктік дозаның үштен екісін ұйықтау алдында, ал үштен бірін таңғы астан кейін беруге болады, бұл емдік тиімділіктің жоғалмауына кепілдік береді.

Құралымдары

Ол Trilafon (бір препарат) және Etrafon/Triavil/Triptafen (амитриптилиннің белгілі дозалары бар) сауда маркаларымен сатылады. Еуропадағы сауда атауы – Decentan, бұл перфеназиннің хлорпромазинге қарағанда шамамен 10 есе күшті екенін көрсетеді. Көбінесе таблеткалар (2, 4, 8, 16 мг) және сұйық концентрат (4 мг/мл) түрінде қолданылады. "Перфеназин инъекциялық USP" ерітіндісі терең бұлшық ішіне (ІМ) инъекция үшін арналған, егер пациент ауыз арқылы дәрі қабылдағысы келмесе немесе жұта алмаса. Инъекцияның жақсы сіңу қабілетіне байланысты, бастапқы ауыз дозасының үштен екісі жеткілікті. Гипотония, седация және экстрапирамидалық әсерлердің жиілігі ауызбен қабылдауға қарағанда жоғары болуы мүмкін. ІМ инъекцияларын бірнеше күн бойы жасауға болады, бірақ ауызбен қабылдауды мүмкіндігінше ертерек бастау керек. Көптеген елдерде перфеназиннің деполық түрлері бар (перфеназин энантаты және перфеназин деканоаты түрінде). Бір инъекцияның әсері дозасына байланысты 1-4 аптаға дейін сақталады. Перфеназиннің деполық түрлерін емдеудің бастапқы кезеңінде қолдануға болмайды, себебі сирек кездесетін нейролептикалық қатерлі синдром осы түрде ауырлап, бақылаудан шығуы мүмкін. Деполық терапия кезінде плазмадағы тұрақты деңгейге байланысты экстрапирамидалық әсерлер азаюы мүмкін. Сондай-ақ, пациенттердің емге ұстануы жоғары, себебі көптеген пациенттер ауыз арқылы қабылдайтын дәрілерін ішпейді, әсіресе психоз жақсарғаннан кейін жақсы сезіне бастағанда.

Өзара әрекеттесулер

Флуоксетин перфеназиннің плазмадағы деңгейін жоғарылатады және оның жартылай шығарылу кезеңін ұзартады, сондықтан перфеназин дозасын төмендету қажет болуы мүмкін. Перфеназин осындай әсері бар препараттардың (тыныштандыратын, ұйқы келтіретін, есірткі, антигистаминдік, рецептсіз сатуға арналған құсуға қарсы препараттар және т.б.) орталық депрессивті әсерін күшейтеді. Перфеназин немесе басқа препараттың дозасын төмендету қажет болуы мүмкін. Жалпы алғанда, барлық нейролептиктер опиоидтық тримадолмен (Ультрам) бірге қолданғанда ұстамаларға алып келуі мүмкін. Перфеназин диабетпен ауыратын науқастардың инсулинге қажеттілігін арттыруы мүмкін. Ұзақ мерзімді емдеу кезінде инсулинге тәуелді науқастардың қандағы глюкоза деңгейін жүйелі түрде бақылап отыру қажет.