Руди Дучке: Социалист-активист және Германияның қайта бірігуі туралы ойлар

Руди Дучке: неміс студент-активисі, социалист, «экстрапарламенттік оппозиция» лидері. Марксизм, тікелей демократия, Германияны біріктіру туралы көзқарастары.

21 мин оқу

100%

Дереккөз: Rudi Dutschke — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Неміс студенттік белсенді (1940–1979)

Альфред Вилли Рудольф "Руди" Дюцке (7 наурыз 1940 – 24 желтоқсан 1979) – неміс социологы және саяси белсенді. 1968 жылы қастандық салдарынан ауыр жарақат алғанға дейін Батыс Германиядағы Социалистік студенттер одағының (SDS) және сол елдің кең ауқымды "парламенттік емес оппозициясының" (APO) жетекші харизматикалық тұлғасы болды. Дюцке шығыс Германияда жас кезінде көрген партиялық диктатураның лениндік үлгісін де, Батыс Германияның социал-демократиясының ымыраға келгендігін де қабылдамайтын социализм үшін христиандық және марксистік идеяларды қолдады. Ол тікелей демократия қағидаларына негізделген баламалы немесе параллель әлеуметтік, экономикалық және саяси институттар құруды жақтады. Сонымен қатар, ол үшінші әлем елдерінің ұлт-азаттық күресін әлемдік социалистік революцияның майданы ретінде бағалап, Мәскеу және Пекинге бағытталған коммунистермен бірікті. 1960 жылдары онымен бірге наразылық білдірген көптеген адамдар үшін күмәнді болған Дюцке 1970 жылдары өзін "Отан үшін социалист" ("Pro Patria Sozi") деп атады және солшылдарды "ұлттық мәселені" қайта қарауға, Германияны блоксыз біріктірудің жолын іздеуге шақырды. 1968 жылғы жарақаттарының салдарынан туындаған асқынулар салдарынан 1979 жылы қайтыс болғанға дейін Дюцке экологиялық және әлеуметтік әділеттілік қозғалысы – "Жасылдардың" құрылтай съезіне делегат ретінде сайланды. Бұл жоба парламенттік саясатқа қатысып, бірақ халықтық қозғалыс ретінде қалатын "антипартия" құру ретінде түсіндірілді.

Шығыс Германиядағы мәсіхші жастар

Дуцке Бранденбургтің Люккенвальде қаласына жақын жердегі Шенефельдте (қазіргі Нюте Урстромтал) дүниеге келді. Ол Шығыс Германияда (ГДР) өсіп-білім алды, 1958 жылы гимназияны бітіріп (Gymnasium Abitur), өнеркәсіптік сатушы мамандығы бойынша тәлімгерлікке түсті. 1956 жылы онсайысшы болып, спортта мансап жасауды мақсат тұтып, "Еркін неміс жастары" ұйымына қосылды. Бірақ ол Шығыс Германия протестант шіркеуінің жастар ұйымында да белсенділік танытты. Дуцке діннің өмірінде "маңызды рөл" атқаратынын мойындады: ол оның "адам табиғаты мен мүмкіндіктерін түсіндіретін керемет идеяларын" кейінгі саяси қызметінде пайдаланды. Мен үшін нағыз тарихи тұрғыдан алғандағы шешуші сұрақ әрқашан: Иса онда не істеді? Ол қоғамды қалай өзгертуді қалады және ол үшін қандай құралдар қолданды? Бұл мен үшін үнемі маңызды мәселе болды. Мен үшін трансценденттік мәселе – бұл тарихи шындық, қазіргі қоғамды қалай басып өтуге болады, болашақ қоғамның жаңа моделі, мүмкін, материалистік трансценденттік. Осы діни ортада, партия мен мемлекеттік құрылымдардан тыс, Дуцке білім алу мүмкіндігінен бас тартудың құнына барып, Ұлттық халық армиясында міндетті қызметтен бас тартуға және басқаларды да қарсылық көрсетуге шақыруға батылдық танытты. Спорт журналистикасы бойынша оқуға түсуден бас тарған Дуцке 1960 жылдың қазан айында Берлинге жиі өтіп, Берлин Темпельхофтағы Асканиш гимназиясына қатысты. Жаңа аттестатымен ол Axel Springer басылымы "Bild Zeitung"-те тоғыз ай жұмыс істеді. 1961 жылдың 10 тамызында, "Сым тораптар жексенбісінде" шектеулер енгізілгенге үш күн бұрын, Дуцке батысқа өтуге рұқсат алу үшін Мариенфельде транзиттік лагеріне тіркелді. 14 тамызда Дуцке және оның достары арқанмен болашақ "Берлин қабырғасының" бір бөлігін бұзуға тырысып, үстіне үнқағаздар тастады. Бұл оның алғашқы саяси әрекеті болды.

Dutschke was born in Schönefeld (present day Nuthe Urstromtal) near Luckenwalde, Brandenburg, the fourth son of a postal clerk. He was raised and educated in East Germany (the German Democratic Republic — GDR), obtaining his high school diploma (Gymnasium Abitur) in 1958, and apprenticed as an industrial salesman. He had joined the regime directed Free German Youth in 1956, aiming at a sporting career as a decathlete. However, he also engaged in the barely tolerated youth organisation of the East German Protestant Church. Dutschke allowed that religion played an "important role" in his life: that he "incorporated" its "fantastical explanation of the nature of man and his possibilities" into his later political work. For me, the decisive question, from a real historical point of view, was always: What was Jesus actually doing there? How did he want to change his society and what means did he use? That has always been the crucial question for me. For me, the question of transcendence is also a question of real history, how is the existing society to be transcended, a new design for a future society, that is perhaps materialistic transcendence. It was in this religious milieu outside of approved party and state structures, that Dutschke developed the courage (at the cost of any prospect of further education) to refuse compulsory service in the National People's Army and to encourage others to likewise resist conscription. Refused his chosen course of study in sports journalism, in October 1960 Dutschke began regularly crossing into West Berlin to attend the Askanisches Gymnasium in Berlin Tempelhof. With his new Abitur, he secured a job (working for nine months) with the Axel Springer tabloid, Bild Zeitung. On 10 August 1961, just three days before the restrictions of Barbed Wire Sunday were introduced to close passage to the west, Dutschke registered as a refugee at the Marienfelde transit camp. On 14 August, Dutschke and some friends tried to tear down part of what was to become the "Berlin Wall" with a rope and threw leaflets over it. It was his first political action.

Еркін университет және бүлікшіл әрекет

Дуцке Батыс Берлиндегі еркін университетке оқуға түсті. 1948 жылы Шығыс Берлиндегі коммунистік партия бақылауында болған Гумбольдт университетінен бас тартқан студенттер құрған жаңа оқу орнының конституциясына Германияда бұрын-соңды көрілмеген деңгейде студенттік өкілдік енгізілді. Бірақ "демократиялық" факультет пен қалалық шенеуніктер Дуцке мен оның сыныптастарына студенттердің бірлесіп шешім қабылдау моделіне адал болмағандай көрінді. Сенат отырыстарында олар студенттер делегаттарымен алдын ала келісілген ортақ ұстанымдарды кездестірді. Батыстағы жаңа институттардың демократиялық қағидаларына қатысты Дуцкеге күмән туды, оны Рихард Лёвентал мен Клаус Месшкатпен бірге социология, этнология, философия және тарихты оқығанда күшейді. Ол Мартин Хайдеггердің, Карл Ясперстің және Жан-Поль Сартрдың экзистенциалистік теорияларымен, Гьёрги Лукачтың реификация және таптық сана теорияларымен, сондай-ақ Франкфурт мектебінің сын тұрғысынан қараған әлеуметтануымен танысты. Бұл көздер Гитлер мен Сталинге дейінгі солшыл қозғалыстармен байланыс жасады және Маркс пен еңбек тарихын альтернативті, либертариандық тұрғыдан түсіндіруге ынталандырды. Социалистік теологтар Карл Барт пен Пол Тиллихті оқығаннан кейін марксистік пікірсайыстарға белсенді қатысып, Дуцке жеке сана мен іс-қимыл еркіндігіне баса назар аударды. Ол олардың "Аншлаг" газетінің редакциялық алқасына кірді және онда Үшінші әлемдегі оқиғалардың революциялық әлеуеті туралы мақалалар жазды. 1964 жылдың желтоқсанында Дуцке тобы Конго премьер-министрі Моиз Чомбенің мемлекеттік сапарына қарсы демонстрацияға қатысты. Дуцке наразылық білдірушілерді Батыс Берлиндегі өкілдер үйі орналасқан Шенеберг қалалық әкімшілігіне бастап барды, онда Чомбеге қызанақ "бетке тікелей" тигені айтылады. Дуцке бұл әрекетті "біздің мәдени революциямыздың бастауы" деп сипаттады.

SDS, қарсыласу стратегиясы

1964 жылы Дуцке тобы Социал-демократтардың (СДП) бұрынғы студенттік қанаты – Неміс социалистік студенттер одағына (Sozialistischer Deutscher Studentenbund) қосылды. SDS-ті оның радикалды солшылдығы үшін орталықшыл SPD-ден шығарып тастады, бірақ бұл көбінесе марксизм бойынша лекциялар ұйымдастырумен шектелді. 1965 жылы сайланған Дуцке университеттер мен көшелерде қақтығыстарды қолдады. Вьетнам соғысына қарсы наразылықтар аясында Дуцке жақтаған теория, ол жақын арада күн тәртібіне енді, «билік құрылымымен жүйелі, шектеулі және бақыланатын қақтығыстар» «өкілдік демократияны» өзінің кластық сипатын, авторитарлық бейілін ашық көрсетуге және «күш диктатурасы» ретінде танылуға мәжбүр етеді деді. Мұндай провокациялардың нәтижесінде туған ояну халықты демократиялық теория мен тәжірибені қайта қарастыруға жетелейді. Дуцке мен оның фракциясының маңызды серігі – SDS вице-президенті және халықаралық хатшысы Майкл Вестер болды. 1961–62 жылдары АҚШ-та оқыған және американдық SDS (Демократиялық қоғам үшін студенттер) ұйымымен тығыз байланыста болған Вестер американдық Жаңа солшылдықтың теорияларын енгізіп, «тікелей әрекет» пен азаматтық наразылыққа шақыруды қолдады. 1965 жылдың сәуір айында Дуцке SDS тобымен бірге Кеңес Одағына сапар шекті. Оның қонақтары, оның Anschlag журналындағы сыншыл, олардың пікірінше, кеңеске қарсы пікірлерін білген, оны троцкишіл деп сақтады. 1965 жылдың мамырында елге оралғаннан кейін оның тобының назарында АҚШ болды, әсіресе Доминикан Республикасына басып кіргеніне байланысты ашу-ыза туды. 1965 жылдың жазында Дуцке студенттермен бірге «Еркін» университеттің жазушы Эрих Кубиге сөз сөйлеу құқығын бермей тастауына қарсы наразылыққа қатысты (Куби бұл университет «Еркін» деген атағына лайық па екеніне күдік келтірген болатын). Бұл келесі жылдың маусым айында университетте отырыс ұйымдастыруға алғышарт болды. Екі жыл бұрынғы Берклидегі Сөз бостандығы қозғалысында болғандай, Батыс Берлин студенттері университет басшыларының билігі мен демократиялық тәжірибенің жалпылама жоқтығы арасында байланыс орнатты. Бірінші баласы, Осия Че дүниеге келгеннен кейін Дуцке мен Клоц қорқыту граффитилерінен («Газ Дуцке!») және түтін бомбаларымен, сондай-ақ нәжіспен жасалған шабуылдардан кейін пәтерінен көшуге мәжбүр болды. Бундестагтың ХСС депутаты Франц Ксавер Унертль Дуцкені «жуылмаған, бітеу және лас жаратылыс» деп сипаттады.

In 1964, Dutschke's group entered the German Socialist Students Union (Sozialistischer Deutscher Studentenbund), the former collegiate wing of the Social Democrats (SPD). The SDS had been expelled from the moderate SPD for its unreconstructed leftism, although this had amounted to little more than organising lectures on Marxism. Dutschke, elected in 1965 argued for confrontations in the university and on the streets. The theory as expounded by Dutschke in relation to protests against the Vietnam War, which soon dominated the agenda, was that "systematic, limited and controlled confrontations with the power structure" would "force the representative 'democracy' to show openly its class character, its authoritarianism, to expose itself as a 'dictatorship of force'". The awareness produced by such provocations would free people to rethink democratic theory and practice. Dutschke and his faction had an important ally in Michael Vester, SDS vice president and international secretary. Vester, who had studied in the US in 1961–62, and worked extensively with the American SDS (Students for a Democratic Society), introduced the theories of the American New Left and supported the call for “direct action” and civil disobedience. In April 1965 Dutschke traveled with an SDS group to the Soviet Union. His hosts, who would have been aware of his critical, in their view anti Soviet, commentary in Anschlag, classified him as a Trotskyite. On his return in May 1965, his group's target was the United States, driven in particular by outrage over its invasion of the Dominican Republic. In the summer of 1965 Dutschke took part in student protests over the Free University's refusal of speaking rights to the writer Erich Kuby (who, years before, had had the temerity to question whether the university warranted the title "Free"). This was a prelude to a sit in at the university in June the following year. Just as in the Berkeley Free Speech Movement two years earlier, West Berlin students were making a connection between the imperiousness of the university authorities and the broader absence of democratic practice. Shortly after the birth of their first child, a son they named Hosea Che, Dutschke and Klotz were forced to leave their apartment after the appearance of threatening graffiti (“Gas Dutschke!”) and attacks using smoke bombs and excrement. The CSU member of the Bundestag, Franz Xaver Unertl, described Dutschke as an "unwashed, lousy and filthy creature".

Революциялық "еріктілер"

1967 жылғы 2 маусымда Батыс Берлинде SDS мүшесі Бенно Онесорг полиция қызметкерімен атып өлтірілді. Ол "Конкрет" журналында жарияланған Ульрике Майнхофтың шақыруына құлақ асқан студенттердің қатарында болды, олар Иран шахының сапарына қарсы наразылық білдірді. "Конкретте" жазған (кейін шығыс немiс үкiметi қаржылағандығы анықталған) Себастьян Хаффнер "1967 жылғы 2 маусымдағы студенттерге жасалған шабуылмен Батыс Берлинде фашизм өз бетінше әшкере болды" деді. Бұл наразылық тек қала билігіне ғана емес, сонымен қатар бағытталды. Дуцке өзінің (және Хаффнердің) бұрынғы жұмыс берушісі, консервативті "Аксель Спрингер Пресс" басылымын иелiктен шығаруды талап етті, ол сол кезде Батыс Берлиндегі жетекші БАҚ-тың шамамен 67 пайызын бақылап отырды. Ол, көптеген солшылдар сияқты, "Спрингер" баспасөзін қоздыруға айыптады ("Спрингердің Bild Zeitung басылымының өлімге жауабы: "Студенттер қауіптендіреді, біз де жауап қайтарамыз" болды). Студенттік наразылық толқыны университеттер мен ірі қалаларды шарлады. "Спрингер" кеңселеріне шабуыл жасалып, баспа және тарату жұмысы тоқырады. Ханновердегі университетте өткен шұғыл конгресте социолог және философ Юрген Хабермас Дуцкеге "солшыл фашизмге" ұқсас "еріктілік" тақты. Ол Дуцкенің мемлекет күшін ашу үшін саналы түрде тәртіпсіздік тудыру туралы ойының қате екенін айтты. Германияда революциялық жағдай болған жоқ. Ол Дуцке басқа студенттердің өмірін қауіпке тігуде екенін мәлімдеді. Бір ай ішінде Дуцке "Спрингерге" қарсы науқанның, кәсіподақтар мен либералды баспасөздің аралық қашықтықтарының нәтижесінде "халықты жұмылдыра алмайтынын" мойындады және тоқтатуға шақырды. Вьетнам және Америка соғысына Германияның қатысы жаңа басымдыққа айналды. Конференцияны өткізуден бас тартқаннан кейін, және "Спрингер" баспасөзіндегі қарсайылық науқанына және Берлин Сенатындағы қарсылыққа қарамастан, Берлин Техникалық Университеті екі күндік іс-шараны қабылдауға келісті. Оған 14 елден келген 44 социалистік жастар делегациясы (соның ішінде Шығыс Германияның ФДЖ-сы) қатысты. Талқылаудың көп бөлігін жүргізген Дуцкеден басқа, оларға Ален Кривин мен Даниэль Бенсаид (екеуі де Jeunesse Communiste Révolutionnaire, JCR), сондай-ақ Франциядан Даниэль Кохн Бендит (Liaison d'Étudiants Anarchistes), Ұлыбританиядан Тарик Али мен Робин Блэкберн (New Left Review және Вьетнам ынтымақтастық науқаны), Халықаралық Иран студенттері конфедерациясынан Бахман Нируманд және АҚШ-тан Бернардин Дохрн (Демократиялық қоғам үшін студенттер) сөз сөйледі. Сөз Дуцкенің досы, бельгиялық тәжірибелі троцкиші Эрнест Манделге де берілді. Вьетнам халқының ұлттық азаттық күресін дүниежүзілік социалистік революцияның белсенді фронты ретінде сипаттай отырып, соңғы декларацияда "АҚШ империализмі" "НАТО арқылы батыс Еуропа метрополияларын отаршылдық контрреволюция саясатына енгізуге тырысуда" деп айыпталды. "НАТОны қирату" деген ұранмен және Батыс Берлинде орналасқан американдық сарбаздарды жаппай дезертирлеуге шақырып, Дуцке 15 000-нан астам адамды ("қызыл тулардың үстінен Роза Люксембургтің, Карл Либкнехттің, Че Гевараның және Хо Ши Миннің үлкен суреттері көтерілді") Берлиннің Лихтерфельдедегі АҚШ армиясының МакНейр казармасына шеруге бастауды жоспарлады. Бірақ АҚШ қолбасшылығы казарманы қорғау үшін күш қолданатынын ескерткеннен кейін, және романшы Гюнтер Грасс, епископ Курт Шарф және Батыс Берлиннің бұрынғы мэрі Генрих Альбертспен болған келіссөздерден кейін, Дуцке бұл оқталмайтын қауіпті провокация екеніне көнді. Ол студенттерді "мұнда тыныш шығып, қала бойынша шағын топтарға бөлініп, үнқағаздарыңызды таратуға" шақырды. Үш күннен кейін, 1968 жылғы 21 ақпанда, Берлин Сенаты мен "Спрингер" баспасөзі ұйымдастырған 60 000-ға жуық Батыс Берлин тұрғындарының Шенеберг қалалық әкімдігі алдында өткен қарсы демонстрациясында Дуцке "Халық жауы [Volkfeind] №1" деп жазылған плакаттарды көруге тура келді. Көрермендердің бірі Дуцкені жас жігітке шатастырып, оны жерге итеріп, полиция машинасына дейін қуа жөнелтіп, оны құлатуға әрекет етті.

On 2 June 1967, SDS member Benno Ohnesorg was shot and killed by a policeman in West Berlin. Heeding Ulrike Meinhof's call in the journal konkret, he had been among students protesting a visit by the Shah of Iran. Writing in konkret (since revealed to have been subsidised by the East Germans) Sebastian Haffner argued that "with the student pogrom of 2 June 1967 fascism in West Berlin had thrown off its mask". Outrage was directed not only at the city authorities. Dutschke called for the expropriation of his (and Haffner's) former employer, the conservative Axel Springer Press, which at that time controlled around 67 percent of the leading media in West Berlin. Along with many on the left, he accused the Springer press of incitement (the response of Springer's Bild Zeitung to the death was “Students threaten, We shoot back”). A general wave of student protest shook the universities and major cities. Springer offices were attacked and print and distribution operations disrupted. At a hastily convened university congress in Hanover, the sociologist and philosopher Jürgen Habermas charged Dutschke with a “voluntarism” akin "to leftist fascism". He argued that Dutschke's notion of calculated disturbance to unmask the veiled force of the state was mistaken. There was not a revolutionary situation in Germany. Dutschke, he said, was putting the lives of other students at risk. Within a month, Dutschke recognized that the campaign against Springer, from which both trade unions and the liberal press distanced themselves, could not "mobilise the masses" and called for a halt. Vietnam, and German complicity in the escalating American war, was to be the new focus. After the Free University refused to host the conference, and despite a concerted campaign in the Springer press and opposition in the Berlin Senate, the Technical University of Berlin agreed to host the two day event. Forty four socialist youth delegations from fourteen countries (including the FDJ from East Germany) attended. In addition to Dutschke, who appeared to direct much of the discussion, they were addressed by Alain Krivine and Daniel Bensaïd (both Jeunesse Communiste Révolutionnaire, JCR) as well as Daniel Cohn Bendit (Liaison d'Étudiants Anarchistes) from France, Tariq Ali and Robin Blackburn (New Left Review and Vietnam Solidarity Campaign) from Great Britain, Bahman Nirumand (of the international Confederation of Iranian Students) and Bernardine Dohrn (Students for a Democratic Society) from the USA. The floor was also given to Dutschke's friend, the veteran Belgian Trotskyist Ernest Mandel. Characterising the national liberation struggle of the Vietnamese people as an active front in a worldwide socialist revolution, the final declaration charged "US imperialism" with "trying to incorporate the Western European metropolises into its policy of colonial counterrevolution via NATO". Under the slogan "Smash NATO," and encouraging American soldiers stationed in West Berlin to desert en masse, Dutschke wanted to lead the closing demonstration of more than 15,000 people ("above a sea of red flags rose huge portraits of Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht, Che Guevara, and Ho Chi Minh") in a march on the U. S. Army McNair Barracks in Berlin Lichterfelde. But once the U. S. Command cautioned that it would use force to defend the barracks, and following discussions with the novelist Günter Grass, Bishop Kurt Scharf and the former West Berlin mayor Heinrich Albertz, Dutschke was persuaded that this was a provocation from which it would be best to desist. He called on the students to "leave here quietly and spread out in small groups across the city to distribute your pamphlets". Three days later, on 21 February 1968, at a counter demonstration of some 60,000 West Berliners organized by the Berlin Senate and Springer Press at Schöneberg Town Hall, there were placards identifying Dutschke as "The Enemy of the People [Volkfeind] no. 1". When the crowd mistook a young man for Dutschke, they pushed him to the ground and chased him to a police van, which they then almost toppled over.

Авангардтық модельді қабылдамайды

1967 жылдың жазынан бастап Эрнест Мандель Дюшкеге СДС-тің марксистік қанатын француздық JCR үлгісіндегі революциялық социалистік жастар ұйымына айналдыруға, “СДС-те кадрлар құру және социал-демократиялық одақтың ішінен авангард құру үшін ұйым құру үшін ең жақсы жолдастарды таңдауға” көндіруге тырысты. Клаус Месккат, ол СДС ішіндегі анархистік тенденцияға жауап ретінде бәсекелес Republikanischer клубын құрды, бұл стратегияның тиімді екеніне сенбеді. Ол Манделге Дюшке өзінің саяси икемділігі арқасында ғана СДС-те өз орнын сақтай алатынын айтты. Осы сөзбен ол қазіргі құрылымдардағы реформаларды жүзеге асыру мақсатында нацистер мен консервативті мансапшылдарды шетке шығаруды емес, қазіргі күйінде түзетуге болмайтын институттарды алмастыру үшін жаңа институттарды құруды білдірді. Бұл институттарға қазіргі парламенттік жүйе мен оның партиялық саяси аппараты кіреді. Мұндай жүйе “халықтың нақты мүдделерін” білдірмейді, оны Дюшке Гаусқа “бірігуге, жұмыс орындарын сақтауға, мемлекеттік қаржыны қорғауға, экономиканы қайта құруға құқық” деп сипаттады. Мәселе “парламенттегі өкілдер мен халық арасында толық ажырым бар” және де “конструктивті диалог” жоқ. Әр төрт жылда бір рет сайлау өткізіледі, онда қазіргі партияларды бекіту мүмкіндігі бар, бірақ “жаңа партияларды, демек, қазіргі тәртіпке балама жаңа ұсыныстарды қолдау мүмкіндігі азайып барады”. Бұл схемада университеттердің орны белгісіз болып қалды. Бір жағынан, Дюшке оларды Фахидиотендерді (білім алудың тар саласынан тыс жерде сыншыл ойлауға қабілетсіз адамдар) өндіруге бағытталған “зауыттар” деп есептеді. Калифорния университеті, Беркли және Париж Сорбоннасындағы ұқсас тәжірибелер үлгісінде 1967 жылдың қараша айында ол ФУ-да сериялы семинарлар арқылы “Сыни университетті” насихаттауға тырысты.

From the summer of 1967, Ernest Mandel had been trying persuade Dutschke to transform the Marxist wing of the SDS into a revolutionary socialist youth organisation on the model of the French JCR; to "select the best comrades to create an organisation within the SDS to form a cadre and to build a vanguard from inside the social democratic union." Klaus Meschkat, who had founded the rival Republikanischer Club in response to what he saw as the anarchist tendency within the SDS, did not believe this strategy was viable. He advised Mandel that Dutschke was able to maintain his position in the SDS only by virtue of his political flexibility. By this he meant not the pushing aside of Nazi holdovers and conservative careerists in an attempt to promote reform from within existing structures, but instead the creation of new institutions to replace those that are irredeemable in their present state. These institutions include the existing parliamentary system and its party political apparatus. Such a system does not represent "the real interests of our people", which Dutschke described to Gaus as "the right to reunification, safeguarding jobs, safeguarding state finances, the reordering of the economy". The problem is that "there is a total separation between the representatives in parliament and the people" and consequently no "critical dialogue". Elections are held every four years, and there is a chance to confirm existing parties, but "less and less" an opportunity to endorse new parties "and thus new alternatives to the existing order". The place of universities in this schema remained unclear. On the one hand, Dutschke dismissed them as "factories" geared to the production of Fachidioten (people incapable of critical thought beyond their narrowly defined field of training). Following the example of similar experiments at the University of California, Berkeley and the Paris Sorbonne, in November 1967 he attempted to promote the "Critical University" through a series of seminars at the FU.

АПО және Прага көктемін қолдау

Дюшке Вилли Брандтқа байланысты реформашылдық эйфорияны бөліспеді, ол бұрынғы нацистік қарсылықтың қайраткері және Батыс Берлиннің мэрі болған, ал 1966 жылдың желтоқсанында биліктегі христиан-демократтардың кіші серіктесі ретінде социал-демократтарды алғаш рет федералды үкіметке әкелді. Дюшке парламенттік емес оппозиция (Außerparlamentarische Opposition, APO) құру туралы шақыруларға қосылды. Бұл – наразылық білдірген социал-демократтардың, белсенді кәсіподақ мүшелерінің, студенттер мен жазушылардың біріккен тобы. Олар Ұлы коалиция құрылған кезде Федеративтік Республиканың жеке мүдделерге қарсы демократиялық тепе-теңдік құрудан бас тартқанына сенді. "Біз 'жоқ' деуіміз керек", - деп мәлімдеді Дюшке, "біз енді өкілдік етілмейтін парламентке! Біз билік тобының, бюрократиялық олигархияның үстемдігін сақтау үшін құрылған Ұлы коалицияға 'жоқ' деуіміз керек". Сонымен қатар, Дюшке студенттердің наразылықтары мен АПО-ның кеңестік және Шығыс Германияның пропагандасы үшін пайдаланылмауына алаңдады. 1968 жылдың наурыз айында Дюшкелер Прага көктеміне қолдау көрсету үшін Чехословакияға сапарлады. Христиандық бейбітшілік конференциясында (CFK) өткен екі лекциясында (Маркстің Фейербах тезистерінен цитаталар келтіре отырып) ол чех студенттерін социализм мен азаматтық құқықтарды біріктіруге шақырды.

Германияны қайта біріктіру құқығы

1967 жылғы қазанда Гаустың SWR бағдарламасындағы "Zur Person" сұхбаты Дуцкеге Федералдық Республикасының жетекші мемлекет қайраткерлері мен зиялыларына берілетін БАҚ назарына ие болу мүмкіндігін сыйлады. Алайда, бұл оның Батыс Германиядағы SDS-тағы көптеген әріптестерінен ерекшеленетін және оларды алаңдатарлық Дуцке ойлауының бір қырын көрсетті. Гаустың Дуцкеге қойған алғашқы сұрағы – оның неліктен республиканың әлеуметтік құрылымын құлатқысы келгені болды. Дуцке алдымен классикалық социалистік тұжырыммен жауап берді: [1918 жылы] неміс жұмысшылары мен әскер кеңестері сегіз сағаттық жұмыс күні үшін күресті. 1967 жылы біздің жұмысшылар аптасына төрт-бес сағатқа аз жұмыс істеді. Орасан зор өндіріс күштерінің дамуы мен техникалық жетістіктердің арқасында жұмыс уақытын қысқартуға толық мүмкіндік болды. Бірақ, биліктегі тәртіптің мүддесі үшін жұмыс уақытын қысқартуға қарсылық көрсетілді, себебі ұзақ сағаттар еңбекшілердің санасын уыстайды. Дуцке тіпті Гитлерден кейін де немістердің қайтадан бір мемлекетте өмір сүруді өздері шешуге құқылы екеніне сенді. Қызығы, бұл мәселеде Дуцкеге оның өзінің қарсыласы Аксель Спрингерден ешкім жақын болған жоқ. 1958 жылы Спрингер "өмірімдегі маңызды саяси оқиға" деп атаған шарада жеке өзі Мәскеуге "австриялық шешімді" ұсыну үшін барды: тұрақты бейтараптықпен ұлттық біртүтастық. Айырмашылығы, Дуцке үшін Германияның бейтараптығы – ұлттық біртүтастықтың ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік өзгерістердің шарты болды. Біз ГДР-ді сынға аламыз және Федералдық Республикадағы капиталистік үстемдікті құлатуға тиіспіз, сонда ғана бүкіл Германия мүмкін болады. Бұл Германия қазіргі Федералдық Республикамен ешқандай ортақтығы жоқ, бірақ өндірушілердің, студенттердің, жұмысшылардың және үй шаруасындағы әйелдердің, халықтың әртүрлі топтарының мүдделерін шын мәнінде қорғай алатын Германия. Дуцке неміс солшылдарының неліктен "ұлттық тұрғысынан ойламайтынына" таңырқады; ГДР және Федералдық Республикадағы социалистік оппозиция бірлесіп жұмыс істеуі керек, өйткені "ГДР жақсы Германия емес. Бірақ ол Германияның бір бөлігі". "Германияның социалистік қайта бірігуі" "шығыс-батыс антагонизмінің ақымақтығын" жойып, Орталық Еуропадағы үлкен державалардың гегемониясын әлсіретеді. 1967 жылғы маусымда Дуцке Батыс Берлиннің, сол кезде әлі де одақтастардың бақылауында болған, кеңес республикасы болып жариялануын ұсынды. "Тікелей кеңес демократиясымен қолдау көрсетілген Батыс Берлин" Германияның болашақ қайта бірігуі үшін стратегиялық байланысқа айналуы мүмкін, оның үлгісі екі Германияда да зияткерлік және, әрі қарай, саяси құлшыныс тудыруы мүмкін.

The interview in October 1967 on Gaus's SWR programme Zur Person gave Dutschke the kind of media exposure reserved for the Federal Republic's leading statesmen and intellectuals. In doing so, however, it highlighted a facet of Dutschke thinking that distinguished him from, and was to disturb, many of his West German comrades in the SDS. Gaus's first question to Dutschke was why he wished to upend the republic's social order. Dutschke replied first with a classic socialist observation: [In 1918] the German workers 'and soldiers' councils fought for the eight hour day. In 1967 our workers worked a measly four or five hours less a week. And that with a tremendous development of the productive forces, the technical achievements, which could really bring about a very, very great reduction in working hours. Instead, in the interests of the ruling order, working time reduction is resisted so as to maintain the lack of consciousness that the [long] hours induce. Dutscke believed that, even after Hitler, Germans had the right to decide for themselves whether to live in a single state once more. Ironically, no prominent West German stood closer to Dutschke on this point than his nemesis Axel Springer. In what he described as the "central political event of my life", in 1958 Springer had gone to Moscow to personally press the case for an "Austrian solution": national unity in return for permanent neutrality. The difference was that German neutrality for Dutschke was a condition not only for national unity but for social transformation. We criticise the GDR and we have the task of overthrowing capitalist rule in the Federal Republic in order to make a whole Germany possible, which is not identical with the GDR, which really has nothing in common with today's Federal Republic, but a whole Germany, where producers, students, workers and housewives, the different strata of the people, can really represent their interests. Dutschke confessed himself perplexed as to why the German left did not "think nationally"; the socialist opposition in the GDR and the Federal Republic should work together, recognizing that "the GDR is not the better Germany. But it is part of Germany". The “socialist reunification of Germany” would to undermine the “idiocy of the East West antagonism” and the hegemony of the superpowers in Central Europe. In June 1967, Dutschke proposed that West Berlin, then still under Allied sovereignty, declare itself a council republic. "West Berlin supported by direct council democracy" could "be a strategic transmission belt for the future reunification of Germany," triggering by its example an intellectual, and ultimately also political, upheaval in both German states.

Атыс пен наразылық реакциясы

Прагадан оралғаннан кейін Дюшке әйелімен бірге АҚШ-та бір-екі жыл тұрып, Латын Америкасының азаттық қозғалыстарын зерттеуді қалаған. Оның басты себебі – БАҚ-тың оны АПО-ның көшбасшысы ретінде көрсетуіне принципиалды түрде қарсы болуы еді. АПО-ға көшбасшы қажет емес, олар оның қатысуынсыз бастама көтеріп, белсенділік танытуы керек. Ол бұл қадамға дайындалған болатын, сонымен қатар 1 мамыр күні Парижде өтетін демонстрацияға шақыруды қабылдады. Бірақ 1968 жылдың 11 сәуірінде оған шабуыл жасалды. Шабуыл жасаған Жозеф Бахман, құрылыс жұмысшысы және ұсақ қылмыскер, бала кезінде Шығыс Германиядан қашқан. 1961 жылы, 17 жасында ол Пейнедегі неонацистік ұяшықпен байланысқа түсіп, қару-жарақпен айналысқан. Бахман шабуылға түрткі болған нәрсе – өткен аптадағы Мартин Лютер Кингтің қазасы екенін мәлімдеді. Ол Дюшкеге Курфюрстендаммдегі СДС кеңсесінің алдында күтіп отырған. Студенттік көшбасшы жаңа туған ұлы Хосеа Чеге рецепт алу үшін кеңседен шыққанда, Бахман оған жақындап, «сен лас, коммунистік шошқасың!» деп айқайлап, үш рет оқ атты. Оқтардың екеуі басына, біреуі иығына тиді. Бахман жақын жердегі жертөлеге қашып, полициямен атысқаннан кейін тұтқындалды. «Bild schoss mit!» деген айып тағы да Спрингерге тағылды. Демонстранттар Берлиндегі Спрингер үйіне шабуыл жасап, «Bild» басылымының жеткізу машиналарын өртеп тастауға тырысты. Гамбургтегі баспахана қоршауға алынып, газеттің таралуына кедергі келтірілді. Ал Мюнхенде студенттер «Bild» редакциясын тонағаннан кейін бір демонстрант пен бір полицей қаза тапты. Мыңнан астам адам тұтқындалды. Американдық SDS ұраны «Протестен қарсылыққа» дегенді қарызға алып, Ульрике Майнхоф бұл оқиғалардың социализм үшін күрестің жаңа кезеңі екенін айтты және былай деді: «Протест – мен бұны ұнамайтынымды айтуым. Қарсылық – мен ұнамайтын нәрселер енді қайталанбауына көз жеткізуім. Протест – мен оған қатыспайтынымды білдіруім. Қарсылық – ешкімнің оған қатыспауына көз жеткізуім».

On his return from Prague, Dutschke wanted to live with his wife for one to two years in the US and to study Latin American liberation movements. The main reason he gave was that he objected in principle to the role in which he had been cast by the media, as leader of the APO. The APO should not require a leader, and should demonstrate initiative without his presence. He had prepared the move and in the interim had accepted an invitation to a 1 May demonstration in Paris when, on 11 April 1968 he was shot. Josef Bachmann, his assailant, a builder's labourer and petty criminal, had left East Germany as a child. In 1961, aged 17, he made contact with a Neo Nazi cell in Peine with whom he handled weapons. Bachman testified that the immediate inspiration for his attack was the assassination the week before of Martin Luther King Jr. He had waited for Dutschke outside the SDS office on Kurfürstendamm. When the student leader stepped out of the office to collect a prescription for his newborn son Hosea Che, Bachmann approached him, shouting "you dirty, communist pig", and fired three shots striking him twice in the head and once in the shoulder. Bachmann fled to a nearby basement, where, after a shootout with the police, he was arrested. Springer once again was accused of complicity ("Bild schoss mit!"). Demonstrators tried to storm the Springer house in Berlin and set fire to Bild delivery vans. The Hamburg print shop was besieged to prevent the paper leaving the presses, and in Munich a demonstrator and a policeman were killed after students ransacked the Bild editorial offices. There were over a thousand arrests. Borrowing the American SDS slogan "From Protest to Resistance", in konkret Ulrike Meinhof suggested the events marked a new phase in the struggle for socialism, and famously intoned:Protest is when I say that I don’t like this and that. Resistance is when I make sure that the things I don’t like no longer occur. Protest is when I say I will no longer go along with it. Resistance is when I make sure that no one else goes along with it anymore either.

Англия, Ирландия, Дания

Дюшке аман қалды, бірақ шабуылдан кейін ол афазия, мидың зақымдануы, есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы, эпилепсиялық ұстамалар және басқа да денсаулық проблемаларымен күресті. Дюшкелер Италияда композитор Ханс Вернер Хензедің қонағы ретінде сауығу кезеңін бастады. Баспасөз олардың Италияда екенін білгеннен кейін, Канада, Нидерланды және Бельгия оларға кіруге рұқсат бермеген соң, олар Англияға кетті. Кембридж университетінің Клэр Холл Дюшкеге докторлық диссертациясын аяқтау мүмкіндігін ұсынды (алғашқы Коминтернді талдау және социализмге апаратын Азия мен Еуропа жолдарының айырмашылықтары). 1969 жылдың мамыр айында он күнге ол Федеративтік Республикаға оралып, басқалармен бірге Ульрике Майнхофпен АПО-ның болашағын талқылады. Ол көптеген солшыл топтардың өздерінің жеке жолдарын таңдауын құптады және, денсаулығына байланысты, өзінің стратегиялық рөлін одан әрі атқару мүмкін еместігін мәлімдеді. Бірақ Англияға оралған соң, Лейбористік үкімет оған студенттік виза беруден бас тартты. Нил Ашерсон Ирландияда пана табуға көмектесті. 1969 жылдың қаңтар және наурыз айлары аралығында Дюшкелер Дублиннен тыс, Конор Круз О'Брайеннің қонағы болды. О'Брайен Конго дағдарысы кезіндегі БҰҰ қызметінен бастап, Вьетнамдағы және АҚШ-тағы Қара пантераларға жасалған репрессиядағы АҚШ саясатын сынағандығымен танымал болды. Олардың қонақ күнінде Дюшкелердің адвокаты Хорст Малер келді, ол оларды Қызыл Армия фракциясы ("Баадер-Майнхоф тобы") болып құрылатын ұйымдағы жасырын қызметін қолдауға көндіруге тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады. 1971 жылдың басында Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігі ол Германия, Израиль, Иордания, Чили және АҚШ-тан келген қонақтармен өткізген кездесулерінің "қалыпты әлеуметтік іс-шаралардан әлдеқайда асып кеткенін" айтып, оның міндеттемелерін бұзғанын мәлімдеді. Парламентте оның елден шығарылу мәселесі талқыланғанда, қазір оппозициядағы Лейбористер наразылық білдірді, ал консерваторлар Дюшкеге "қалалық партизандардың меценаты профессор Маркузедің шәкірті және біз қадір тұтатын қоғамды жоюға тырысатын адам" деп сипаттады. Орхус университеті оған социологиядан дәріс оқуға ұсыныс жасады, содан кейін Дюшкелер Данияға көшіп кетті.

Dutschke survived, but the attack left him with aphasia, brain damage, memory loss, epileptic seizures and several other health problems. The Dutschkes began a time of convalescence in Italy, guest of the composer Hans Werner Henze. Once the press discovered their presence, and after Canada, the Netherlands and Belgium had denied them entry, they left for England. Clare Hall at the University of Cambridge had offered Dutschke the opportunity to complete his doctoral thesis (an analysis of the early Commintern and the differences between Asian and European paths to socialism). For ten days in May 1969 he returned to the Federal Republic to discuss the future of the APO with, among others, Ulrike Meinhof. He seemed to welcome the fact that many left groups wanted to go their own way and, if only on the basis of his health, ruled out a further strategizing role for himself. Back in England, however, the Labour government denied him a student visa. Neal Ascherson arranged for refuge in Ireland. Between January and March 1969, the Dutschkes were guests, outside Dublin, of Conor Cruise O'Brien, who had been distinguished since his UN service during the Congo Crisis by his criticism of U. S. policy both in Vietnam and at home in the repression of the Black Panthers. During their stay, Rudi and Gretchen Dutschke were visited by their lawyer Horst Mahler, who tried, unsuccessfully, to persuade them to support his underground activity in the group that was to become the Red Army Faction (the "Baader Meinhof Gang"). At the beginning of 1971 it was an undertaking the UK Home Office believed he had breached, ruling that his meetings with visitors from Germany, Israel, Jordan, Chile and the United States had "far exceeded normal social activities". In a House of Commons debate on the question of his exclusion, which Labour now in opposition protested, Dutschke was described from governing Conservative benches as "a disciple of Professor Marcuse, who is the patron saint of the urban guerrillas and who is out to destroy the society we hold dear". The University of Aarhus offered him a position teaching sociology and the Dutschkes moved to Denmark.

Шығыс блогының диссиденттерімен ынтымақтастық

1972 жылы мамыр айында Дуцке Федералдық Республикаға тағы да сапар жасады. Ол кәсіподақ өкілдерімен және социал-демократтармен, соның ішінде бұрынғы президент Густав Хайнеманмен келісімдер өткізуге тырысты, оның біртұтас, әскерсіз, бейтарап Германия жөніндегі көзқарасын бөлісті. 1972 жылдың шілдесінде ол бірнеше рет Шығыс Берлинге барып, Вольф Биерманмен кездесті, олар достығын сақтап қалды. Кейіннен ол Роберт Хавеманн мен Рудольф Баромен, сондай-ақ Милан Хорачек және Адам Мичник сияқты Шығыс блогының диссиденттерімен байланыс орнатты. 1973 жылы ол Берлин еркін университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Бұл университетте ол Германия ғылыми қорының Федералдық Республика, ГДР және КСРО еңбек нарығы режимдерін салыстыратын зерттеу жобасына қатысты. Дуцке азаматтық және саяси құқықтар туралы мәселелерге көбірек ден қойды. Шығыс блогының диссиденттерімен Батыс Германияда және шетелде (Норвегия мен Италияда) қайта байланыс жасағаннан кейін, ол Варшава шартының мемлекеттерінің, сондай-ақ Федералдық Республиканың құқықтарын сын тұрғысынан қарастырды, онда ол радикалды (конституцияға қайшы) солшылдардың кәсіби қызметке орналасуына тыйым салу (Berufsverbot) мәселесін көтерді. Рудольф Баро ГДР-де сегіз жылға сотталғаннан кейін, Дуцке 1978 жылдың қараша айында Батыс Берлинде Бароны қолдау конгресін ұйымдастырып, оған жетекшілік етті. 1979 жылдың қазан айында Федералдық канцлер Хельмут Шмидт Қытай Коммунистік партиясының төрағасы Хуа Гуофенгпен өткізілген баспасөз конференциясында сұрақтарға жауап беруден шаршағандай болды. Сол кезде Дуцке, солшыл «Таз» газетінің өкілі ретінде, канцлерге олардың еркін баспасөз алдында екенін, иерархиялық Бундесвердің немесе Пекин, Мәскеу немесе Шығыс Берлиннің тоталитарлық режимдерінің алдында емес екенін еске салды. Ол әдептілік шегінен шыққандықтан, өзінің жоспарлаған сұрағын қоя алмады: канцлер неге қонағымен Қытайдағы адам құқықтары мәселесін көтермеді?

"Отаншыл социалист"

1970 жылдары Дюцке сол жақтағы терроризммен ғана емес, оң жақтағы ұлтшылдықпен де байланысты болды деген айыптауларға қарсы тұрды. Ол Германияның қайта бірігуі тақырыбына жиі оралатын болды. 1974 жылғы қарашада Майнхофтың бұрынғы журналы «konkret»-те «Pro Patria Sozi?» деген тақырыппен жарияланған мақаласында Дюцке: «Ұлттық тәуелсіздік үшін күрес социалистік күрестің ең маңызды мәселесіне айналуда» деген пікірді ұсынды. 1975 жылы Ганноверде «Жаңа солшылдар» қозғалысының ұйымдық негізін құру бойынша өткен жиналысқа дайындалған құжатта Дюцке былай деп жазды: «Германияның социалистік бағдарламасы шеңберінде әлеуметтік мәселені ұлттық мәселеден бөліп қарастыруға болмайды, және бұл диалектика Эльбадан әріге де тарады». Оның пікірінше, Германияны бөліп, Орталық Еуропаны бақылауға тырысқан «ірі державалардың» әрекеті сәтсіз аяқталды, оның орнына «үдемелі әскериленуге» алып келді. Батыс Германияның солшылдары мұндай «ұлттық ой-пікірді» түсінбеді. Дюцкенің «ұлттық мәселе жөніндегі тезисіне» «Сақ болыңыз, ұлттық социалистер!» деген мақала жариялап жауап берді. 1978 жылдан бастап ол басқалармен бірге алдағы Еуропалық сайлауға қатысуы тиіс «жасыл» балама тізімін жақтады. 1979 жылғы маусымда Джозеф Бойс оны бірлескен сайлау кампаниясына қатысуға көндірді. Оның Бременде, қалалық сайлауға үш күн қалғандағы қатысуы «жасыл» тізімнің парламенттік бес проценттік шектің үстінен өтуіне ықпал етті деп есептеді. Германия парламентіне өкілдік еткен алғашқы «жасыл» балама альянсы және алғашқы «жаңа солшыл» саяси күші ретінде Бремен «жасылдары» Дюцкеді 1980 жылғы қаңтардың ортасында өткізілмек федералды «жасыл» партияның құрылтай съезіне делегат ретінде сайлады. «Жасылдар» «партияға қарсы партияны» құруға уәде берді; олардың экологиялық, феминистік және соғысқа қарсы/ядролық қаруға қарсы қозғалыстағы тамырларына сәйкес, бұл партия демократиялық (basisdemokratische) қозғалыс болып қала беретін еді. Дюцке Оффенбах-на-Майнеде өткен «жасылдардың» съезі алдындағы соңғы үлкен сөйлесінде тағы да «Германия мәселесін» көтерді. Ол ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығын және Батыс пен Шығыстағы әскери блоктарға қарсы тұру құқығын жақтады. Бұл мәселені ешкім көтермеді, себебі ол көпшіліктің қатаң бейкүштілік және пацифизм позициясына қайшы келеді.

In the 1970s, Dutschke contended with charges of guilt by intellectual association not only with terrorism on the left but also with nationalism on the right. He returned, it seemed increasingly, to the theme of German re unification. In November 1974, in Meinhof's former magazine konkret, under the title “Pro Patria Sozi?” Dutschke proposed that "the struggle for national independence is becoming an elementary point of the socialist struggle". In a paper prepared for a meeting to create an organisational basis for the “New Left” in Hanover in 1975, Dutschke wrote: “In the context of a German socialist transition program, the social question cannot be separated from the national question – and this Dialectic has not stopped at the Elbe.” It was time, he argued, to recognize that the attempt by the “great powers” to pacify Central Europe by dividing Germany had failed. It was leading instead to "ever increasing militarization". On the West German left there was very little understanding of such "national thinking". responded to Dutschke's "thesis on the national question" with an article entitled: “Be careful, national socialists!”. From 1978 he campaigned with others for a green alternative list that should take part in the upcoming European elections. In June 1979 Joseph Beuys persuaded him to make joint campaign appearances. His appearance in Bremen, just three days before polling in the city state elections, was credited with pushing the Green List over the five percent parliamentary threshold. The first green alternative alliance, and the first new left political force, to be represented in a German parliament, the Bremen Greens elected Dutschke as a delegate for the founding congress for a federal Green Party planned for mid January 1980. The Greens then were promising an "anti party party"; a party which, true to their origins in environmentalist, feminist, and anti war/anti nuclear protest would remain a grass roots democratic (basisdemokratische) movement. In his last major appearance at pre congress of the Greens in Offenbach am Main, Dutschke again raised the “German Question”. He advocated the right of nations to self determination and thus a right of resistance to the military blocs in West and East. Nobody else raised this issue because it contradicted the majority position of strict nonviolence and pacifism.

Өлім және құрмет көрсету

Дюшке өзіне жасалған қастандық кезінде миына алған жарақаттардың салдарынан денсаулық мәселелерімен күресіп жүрді. 1979 жылғы 24 желтоқсанда ваннада эпилепсиялық ұстама келіп, суға батып қайтыс болды, 39 жасында өмірден озды. Дюшкеден кейін оның 1966 жылы үйленген американдық әйелі Гретчен Дюшке Клотц, және олардың екі баласы – Хосея Че Дюшке (Ескі Ғидаттағы кіші пайғамбар Хосея және Че Гевараның құрметіне аталған) және 1968 жылы туған әпкесі Поли Николь Дюшке қалды. Олардың үшінші баласы, Руди Марек Дюшке (Болгар коммунисінің атымен аталған), 1980 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін дүниеге келді. 2018 жылы Der Spiegel журналының баспагері Рудольф Аугштейн Дюшкеге диссертациясын аяқтау үшін қаржылай көмек көрсеткені белгілі болды. 1970-1973 жылдары ол жылына 1000 неміс маркасы төлеген. Осы уақытта олар студенттік қозғалыстарды талқылайтын хат алмасуды бастады.

Ескерткіштер

Берлиндегі Курфюрстендамм 141 алдындағы жерге төселген ескерткіш тас (Gedenktafel) 1969 жылы Дюшкеге оқ аталған жерді көрсетеді. Онда (неміс тілінен аударғанда) былай жазылған: "Руди Дюшкеге жасалған шабуыл, 1968 жылдың 11 сәуірі. Алған жарақатының салдарынан Дюшке 1979 жылы қайтыс болды. Студенттік қозғалыс өзінің ең көрнекті тұлғаларының біреуін жоғалтты". Берлиннің Кройцберг ауданында Руди Дюцке көшесі бар. Ораниенштрасседен жалғасқан бұл көше Линденштрассе / Аксель Спрингерштрасседен Фридрихштрассеге дейін созылады, онда Кохштрассеге қосылады. Руди Дюцке көшесі ұзақ жылдарға созылған саяси және құқықтық тартыстардан кейін Кохштрассе көшесінің шығыс бөлігіне жаңа ат берілу арқылы құрылды. Ұлттық Die Tageszeitung (taz) газеті ұсынған бұл қайта атау 2008 жылдың 30 сәуірінде Аксель Спрингердің биік ғимаратының алдындағы Руди Дюцке / Аксель Спрингер көшелерінің қиылысындағы көше тақтасының ашылуымен аяқталды. Дауды мойындаған Die Tageszeitung бұрынғы ХДС парламентарийі Герд Ланггуттың наразылығын жариялады, ол "Миф 68" ("Миф '68: Руди Дюшкеңің зорлыққа құрылған философиясы") (2001) кітабының авторы. "Егер тек Дюшке кінәсіз демократ екенін дәлелдей алса, ғана Берлиндегі дәстүрлі көшені тарихи тұрғыдан даулы тұлғаның есімімен атауды қолдау керек", - деді Ланггут.

Мұра

2018 жылғы "1968: Worauf wir stolz sein dürfen" (“Немен мақтана аламыз”) атты естеліктерінде Гретхен Дюшке Клоц күйеуінің Германия Федеративтік Республикасында авторитарлыққа қарсы революцияны ілгерілетуге көмектескенін, сондай-ақ бұл республиканы көптеген көрші елдерге жұққан оңшыл экстремизм мен ұлттық популизмнен қорғауға көмектескенін айтады. Ол Германияның “қазірге дейін ашкөз оңшылдарға қарсы тұрып келе жатқанын, бұл 68-ші жылдардағы [Руди Дюшке олардың арасында болған] демократияландыру процесі мен мәдени революцияның нәтижесінде болғанын” санайды. Бұл әлі де әсер етеді. Бұл тезиске дәлел ретінде оның бұрынғы әріптестерінің біраз өмірбаяндары келтіріледі: Хорст Малер, Дюшкелер Дублинде жаңадан құрылған RAF атынан келген оның өтінішін қабылдамаған, ал RAF қызметі үшін он жыл түрмеде отырғаннан кейін Холокостты жоққа шығарғаны үшін екі рет түрмеге қамалған. Көбінесе маңыздырақ болып табылатын жағдай – Бернд Рабелдің жағдайы, ол бұрынғы әріптесінің өмірбаянында Дюшкенің ұстанымын “ұлттық революционер” деп сипаттап, өзінің оңшыл экстремизмге бет бұруын ақтауға тырысқан. Вьетнам конгресінде Дюшкемен бірге сөйлеген Йоханнес Агноли олардың жиі пікір алмасуларында мұндай “ұлттық революциялық бұрылысты” жоққа шығарды. Дюшке оны SDS ішіндегі қарсыласы деп есептегендіктен, 1966 жылдан бері Рабельмен саяси жұмыс істемеді және кейіннен оны циникке айналған мүмкіндік іздеуші деп санады. Гретхен Дюшке Клоц мынаны мәлімдейді: Руди неміс ұлттық сипатының бір бөлігі ретінде бағынушылықты жоюды қалаған. Ол “ұлттық революционер” емес, басқалардан айырмашылығы, ұлттық мәселені елемеудің саяси қателік екенін түсінген интернационалистік социалист болған. Ол Германияның авторитарлық, ұлттық шовинистік өткеніне қайта оралмайтын жаңа нәрсені іздеді. Ральф Дахрендорф сияқты Дюшке “адал, тура және сенімді адам” деп санағандар оның еңбегіне бейжай қарай алады. Дюшкенің теориялары мен әлеуметтік ғылымдардағы зерттеулерін қарастырған Дахрендорф оны “дұрыс емес ойлайтын” және ұзаққа соқпайтын мұра қалдырмаған деп тапты: “Мен «Бұл Дюшкенің идеясы еді, біз оны қазір іске асыруымыз керек» дейтін ешкімді білмеймін”.

In her 2018 memoir, 1968: Worauf wir stolz sein dürfen (“What we can be proud of”), Gretchen Dutschke Klotz argues that her husband helped advance an anti authoritarian revolution in the German Federal Republic, and that this that helped protect the republic against the right wing extremism and nationalist populism infecting many of its neighbors. She believes that Germany has "held out pretty well so far against the extreme right wing, and that has to do with the democratization process and culture revolution which the 68ers [Rudi Dutschke among them] carried out. It’s still having an effect.” As evidence for this thesis, reference is made to the biographies of some of his former comrades: Horst Mahler, whose solicitation on behalf of the nascent RAF the Dutschkes rejected in Dublin, and, after serving ten years in prison for his RAF activity has twice been imprisoned for Holocaust denial. Perhaps more significant is the case of Bernd Rabehl, who, in a biography of his former comrade, has sought to justify his own turn to right wing extremism by characterising Dutschke's position as "national revolutionary"

Johannes Agnoli, who spoke alongside Dutschke at the Vietnam Congress, denies any such "national revolutionary departure" in their frequent debates. Accounting him an opponent within the SDS, Dutschke had not worked with Rabehl politically since 1966, and subsequently dismissed him as a cynical opportunist. Gretchen Dutschke Klotz insists that: Rudi wanted to abolish subservience as a personality trait of German identity. [ ] He was not a 'national revolutionary' but an internationalist socialist who, unlike others, had understood that it was politically wrong to ignore the national question. [ ] He was looking for something completely new that did not follow the authoritarian, national chauvinist German past. Those, like Ralf Dahrendorf, satisfied that Dutschke was "a decent, honest and trustworthy man," can nonetheless take a dismissive view of his contributions. Reviewing Dutschke's theories and social science research, Dahrendorf found him "muddle headed" and with no lasting legacy: "I don't know anyone who would say: that was Dutschke's idea, we have to pursue it now."

Шығармалары

(1963 – 1979) жж. .