Кіріспе

Х. П. Лавкрафттың сонеттері – «Югготтан шыққан саңырауқұлақтар» поэмасы – ғаламдық қорқыныш жанрында жазатын Х. П. Лавкрафттың 36 сонеттен тұратын тізбегі. Сонеттердің көпшілігі 1929 жылдың 27 желтоқсаны мен 1930 жылдың 4 қаңтары аралығында жазылған; кейін жеке сонеттер «Мырзалар журналы» (Weird Tales) және басқа жанрлық журналдарда жарияланды. Тізбек толығымен «Ұйқы қабырғасынан тыс» (Sauk City, Wisconsin: Arkham House, 1943, 395–407) және «Ежелгі ізі: Х. П. Лавкрафттың толық поэзиялық туындылары» (San Francisco: Night Shade Books, 2001, 64–79; қайта жарықтандырылған 2-ші басылым, NY Hippocampus Press, 2013) кітаптарында басылды. Ballantine Books баспасының «Fungi From Yuggoth & Other Poems» (Random House, New York, 1971) атты кітабында басқа да поэзиялық туындылар енген. Бұл тізбек жеке кітапша түрінде бірнеше нұсқада жарық көрген. 1943 жылдың маусым айында Билл Эванс (Вашингтон, округ Колумбия) соңғы үш сонетсіз жеке басылым шығарды. 1977 жылы Necronomicon Press (West Warwick, RI) толық тізбекті «Югготтан шыққан саңырауқұлақтар» (475 нөмірленген дана) деген атпен басып шығарды. Бұл тізбектің түзетілген мәтінімен алғаш рет жарияланғаны болуы мүмкін. Осы баспа 1982 жылдан бастап Джейсон Экхардттың жаңа мұқаба суретімен шектеулі тиражбен қайта басып шығарды, ал басқа баспалардан әртүрлі суреттелген басылымдар да жарық көрді. 2017 жылы Джейсон Экхардт салған суреттерімен әр өлеңге түсіндірме берілген тізбектің шектеулі басылымы жарық көрді (Hippocampus Press, New York). Лавкрафт негізінен жанрлық көркем әдебиет жазушысы ретінде танымал, оның көптеген тақырыптары осы сонеттер тізбегінде көрініс тапқан. Бірақ оның өлеңдерінің ұстамды стилі оны прозалық туындыларынан ерекшелендіреді, сондықтан кейбір зерттеушілердің пікірінше, ол «өз поэзиялық құндылығы үшін көбірек танылуға және бағалануға лайық». Кейіннен бұл туынды музыканттарға әсер етті және одан әртүрлі жанрдағы өлеңдер көптеген рет орындалды.

Стиль

Югготтың саңырауқұлақтары Лавкрафттың осы уақытқа дейін жазған ресми стильдегі өлеңдерінен ерекше айырмашылықты білдіреді. "Recapture" (кезектілікке кіргенге дейін жазылған, бірақ кейін оған қосылған) көшірмесін жібергенде, ақын бұл өлеңнің "тікелей және әсерсіз стильде жазуға тырысуының көрінісі" екенін атап өтті. Ол оны "нақты түске негізделген, иррегуляр жартылай сонет" деп сипаттады. Келесі сонеттер формасы жағынан гибридті болды, себебі олар ішінара Петрарка тәсіліне негізделген, бірақ әрқашан рифмаланған жұптармен аяқталады (сонымен қатар Шекспир сонетіндегідей) – соңғы жолда күтпеген эффект беру үшін. Лавкрафттың өлеңдері туралы сын әдебиетінде олар бір оқиғаны баяндайтын тұтас цикл құрай ма, әлде әрбір сонет жеке-жеке мағынаға ие ме деген әртүрлі пікірлер айтылды. (Бөрем, Эллис, Шульц, Воган және Воның библиографиядағы мақалаларын қараңыз). Филипп Эллис "Біртұтас түрліліктегі бірлік: Югготтан саңырауқұлақтары біртұтас орта ретінде" атты мақаласында осы мәселені талқылап, шешім ұсынады. С.Т. Джошидің пікірінше, алғашқы үш сонеттен басқа, "HPL кіріспе өлеңдерден тәуелсіз жариялауға лайық деп санаған қалған өлеңдер – бірінші және (көрінетіндей) үшінші тұлғада баяндалған, байланыссыз, таңғажайып тақырыптарды қамтитын үздіксіз шағын суреттер. Бұл – бір-біріне ауысып отыратын арман бейнелерінің жиынтығы".