Моэд трактатындағы Рош Хашана мерекесінің ережелері

Кіріспе

Модтағы трактат: Модтағы трактат – еврейлердің Рош Хашана мерекесі – Мишнадан бастау алған еврей заңдарының мәтіні. Ол Вавилон Талмуды мен Иерусалим Талмудындағы осы аттас трактаттардың негізін құрайды. Бұл Мод ретінің сегізінші трактаты. Мәтінде күнтізбелік жылға қатысты ең маңызды ережелер, айларды белгілеу туралы сипаттама, шофардың пішіні мен қолданылуына қатысты заңдар, сондай-ақ Рош Хашана еврей мерекесіндегі діни қызметтерге қатысты заңдар қамтылған.

Мишна

Мишна діни және азаматтық жылдың төрт басталуы туралы есеппен басталады (1:1); ол діни және азаматтық жылдың төрт сот күні, саяхатшылар мейрамы және Рош ха-Шана туралы айтады (1:2); Санхедрин елшілері айды жариялайтын алты ай туралы (1:3); куәгерлердің сенбі күні де Санхедринге хабар беретін екі айдың басталуы туралы (1:4), тіпті ай барлығына көрініп тұрса да (1:5); Гамлиел алыс жерден сенбі күні қырық жұп куәгерді шақыртқан (1:6); әке мен ұл (туыс болғандықтан, әдетте бірге куәлік ете алмайтын) жаңа айды көрсе, бет-динге (діни сотқа) баруы керек (1:7), өйткені олар осы мақсатқа толыққанды жарамсыз емес (1:8). Әлсіздер мен науқастар төсек-орынға салынып, саддукейлердің шабуылынан қорғалады; оларға тамақ берілуі керек, өйткені куәгерлер де сенбі күні жол жүруге міндетті болды (1:9). Басқалары белгісіз адамды анықтау үшін бірге жүрді (2:1). Ежелгі заманда таулардағы оттық сигналдар Бабылға дейінгі барлық жерге айдың қасиетті екенін хабарлаған. Саддукейлер алдауға тырысқаннан кейін куәгерлер мен хабаршылар алу әдеті енгізілді (2:2, 2:3, 2:4). Ірі сот, Бейт Яазеқ куәгерлер жиналатын орын болды (2:5); оларды мол тамақ күтті, оларға заңнан жеңілдіктер берілді (2:6); куәгерлердің алғашқы жұбы айдың көрінуі туралы жеке сұраққа жауап берді, ал қалған куәгерлердің барлығы кем дегенде біраз жауап берді. Мишна куәгерлердің сотқа келуін қамтамасыз ету үшін олардың куәліктері бағаланатынын сезінуі керек екенін айтады (2:6). Содан соң, ау бет-дин (Сот төрағасы) үлкен жиналған халыққа: «Қасиетті!» – деп дауыстап айтты, сонан соң бүкіл халық одан кейін дауыстап айқайлады (2:8). Раббан Гамлиел II куәгерлерге көрсеткен айдың суреттерін жасаған. Бірде ол мен Рабби Йехошуа арасында Тишри айы туралы дау туды; соңғысы, насиге бағынып, ол күнді Күнатар күні деп есептеген күні Жамнияға жаяу келді, және екі ғалым татуласты (III). Айларды қасиеттеуге түрлі кедергілер болды, мысалы, рәсімге уақыт жетпегенде немесе бет-дин алдында куәгерлер болмағанда. Бірінші жағдайда келесі күн жаңа ай болды; екінші жағдайда бет-дин ғана қасиеттеу рәсімін жасады. Мишна сондай-ақ шофардың заңдарын талқылайды (3:2); сиырдың мүйізін пайдалануға болмайды (3:2); Рош ха-Шана, ораза күні және Йовель үшін трубаның пішіні анықталады (3:3-5); шофардың зақымдануы және оны жөндеу тәсілдері көрсетіледі (3:6); қауіпті уақытта дұға ететін адамдар шұңқырлар мен үңгірлерге жиналады (3:7); мәжілісханадан өтіп, шофарды естіген адам, оны орындау ниетімен ғана міндетін орындайды (3:7); оларды Мұсаның амалектермен соғыста қолдарын көтеруін еске түсіріп, нығайтуға шақырады (3:8). Саңырау, ақыл-есі дұрыс емес, балалар шофарды соғуға жарамсыз. Йоханан бен Заккай шофарды Явнеде және оның айналасындағы жерлерде, тіпті мейрам сенбі күніне түскен жағдайда да соғуды белгіледі, ал бұрын бұл ғибадатханада ғана жасалатын (4:1); ол сондай-ақ жеті күн бойы ғибадатханадан тыс жерде лалавты бекітті және Құрбан айт мейрамының екінші күні жаңа дәнді жеуге тыйым салды (4:2); ол куәгерлерді тексеру уақытын кешке дейін ұзартты және оларды тіпті ау бет-дин болмаған жағдайда да Явнеге шақыртты (4:3). Содан кейін Мишна Рош ха-Шананың Мусаф дұғаларының ретін (4:4); Малхуйот, Зихронот және Шофароттың тізбегін; Құдайдың патшалығы, Құдайдың құдіреті және болашақтағы труба шақыруы туралы (4:5) және дұға басшысының текиаға (4:6) қатысты Киелі кітаптардағы аяттарды талқылайды; мейрам шофарға қатысты сипатталады (4:7); содан кейін дәстүрлі труба үнінің реті (4:8) келеді; және дұға басшысының және қауымның міндеттері туралы ескертулер трактатты аяқтайды (4:9).

The Mishnah commences with an account of the four beginnings of the religious and the civil year (1:1); it speaks of the four judgement days of the pilgrim festivals and Rosh ha Shanah (1:2); of the six months in which the messengers of the Sanhedrin announce the month (1:3); of the two months, the beginnings of which witnesses announce to the Sanhedrin even on the Sabbath (1:4), and even if the moon is visible to every one (1:5); Gamliel even sent on the Sabbath for forty pairs of witnesses from a distance (1:6); when father and son (who as relatives may otherwise not witness together) behold the new moon they must set out for the beth din (1:7), since they do not absolutely belong to those that are legally unfit for this purpose (1:8). The weak and sick are borne on litters, and are protected against the attacks of the Sadducees; they must be provided with food, for witnesses were bound to journey even on the Sabbath (1:9). Others went along to identify the unknown (2:1). In olden times bonfire signals on the mountains announced to all as far as Babylon that the month had been sanctified. The custom of having witnesses and messengers was introduced after the Sadducees had attempted to practice deception (2:2, 2:3, 2:4). The large court called Bet Ya'azeḳ was the assembly place for the witnesses (2:5); bountiful repasts awaited them, and dispensations from the Law were granted to them (2:6); the first pair of witnesses was questioned separately concerning the appearance of the moon, but all other witnesses were questioned at least cursorily. The Mishnah makes the point that all witnesses must be made to feel their testimony is valued to ensure witnesses continue to come to courts (2:6). Then the av bet din (head of the Court) called out to a large assembly, "Sanctified!" all the people cried out aloud after him (2:8). Rabban Gamliel II had representations of the moon which he showed to the witnesses. There once arose a dispute between him and Rabbi Yehoshua regarding the Tishri moon; the latter, in obedience to the nasi, came on foot to Jamnia on the day which he had calculated to be the Day of Atonement, and the two scholars made peace (iii.). There were various obstacles to the sanctification of the months, as when time was lacking for the ceremony, or when there were no witnesses present before the bet din. In the first case the following day became the new moon; in the second case the bet din alone performed the sanctification. The Mishnah discusses also the laws of the shofar (3:2); the horn of the cow may not be used (3:2); the form of the trumpet for Rosh haShanah, the fast day, and Yovel is determined (3:3 5); damage to the shofar and means of repair are indicated (3:6); in times of danger the people that pray assemble in pits and caves (3:7); one passing a synagogue who hears the shofar fulfills his obligation only if he intended to fulfill it (3:7); they are exhorted to be firm by being reminded of Moses' uplifted hands in the war with the Amalekites (3:8). Deaf mutes, insane, and children are legally unfit for blowing the shofar. Johanan ben Zakkai established that the shofar be blown at Yavneh and the surrounding places even if the festival fell on Shabbat, while at one time this was done only in the Temple (4:1); he also fixed the lulav outside of the Temple for seven days, and forbade the eating of new grain on the second day of Passover (4:2); he extended the time for examining witnesses until the evening, and had them come to Yavneh even in the absence of the av bet din (4:3). The Mishnah then discusses of the order of Rosh Hashanah Mussaf prayers (4:4); of the succession of the Malkhuyot, Zikhronot, and Shofarot; of the Bible verses concerning the kingdom of God, Providence, and the trumpet call of the future (4:5), and of the leader in prayer and his relation to the teki'ah (4:6); descriptions of the festival are given in reference to the shofar (4:7); then follows the order of the traditional trumpet sounds (4:8); and remarks on the duties of the leader in prayer and of the congregation close the treatise (4:9).

Тосефта

Бұл трактатта бірнеше мишна көздері біріктірілгендіктен, тақырыптардың ретіне қатысты қызығушылық тудырады. Тосефта осы ретті ұстанады, ал оған екі Талмудтағы Гемараның негізін құрайтын түсіндірмелер қосылады. Мишнаның және Тосефтаның сәйкес бөлімдерінің мазмұны төмендегідей: Жылдық жалпы күнтізбе, 1:1–4 = Тосефта 1:1–13. Ай куәгерлеріне қатысты ережелер, 1:5–2:1 (1:4-ке байланысты) = Тосефта 1:15–2:1 (қысқартылған). От сигналдары, елшілер және оларды демалыс күні қабылдау туралы тарихи мәліметтер, 2:2–6 = Тосефта 2:2 (қысқартылған). 2:1-дегі куәгерлерге қатысты заңдардың жалғасы (2:7, 8), куәгерлерді тексеру және айларды қасиеттеу Тосефтада жоқ. Гамалиел мен Иешуа арасындағы дау туралы тарихи деректер, 2:8–9 = Тосефта 2:3 (жай ғана соңғы үйретім). 2:7-дегі куәгерлерге қатысты заңдардың жалғасы, 3:1 = Тосефта 3:1–2. Шофар және оның қолданылуына қатысты ережелер, 3:2–5 = Тосефта 3:3–6а. Аггадизмнің құлшылыққа берілгендік туралы үйретімі = Тосефта 3:6б. Шофар және оның міндеттері туралы соңғы ескертулер, 3:6 соңы = Тосефта 4:1. Йоханан бен Заккайдың Рош ха-Шана және демалыс күніне қатысты, сондай-ақ басқа да мәселелерге қатысты ережелері = Тосефта 4:2. Құдайға сыйынбау тәртібі, 4:5 соңы = Тосефта 4:4 соңы. Мишна 2:7, Тосефта 4:3-тегі мәтінге сәйкес ауыстырылған сияқты, бірақ мазмұнына сәйкес ол сол жерде болуы керек. Мишна Гамильдің көптеген ережелерін келтіре отырып, патриарх пен оның орынбасары Иешуа арасындағы дауды баяндайды және соңғысының қалай мойынсұнуға мәжбүр болғанын көрсетеді, осы арқылы патриархтық үйдің билігін күшейтеді. Тосефта Гамиль мен Йоханан бен Заккайдың ережелерін, мектептің екі басшысының арасындағы дауды жоққа шығарады, сондай-ақ танайлық биліктің күші туралы ештеңе айтпайды; Тосефта мұнда аморлықтар дәуірінің өнімі. Насидің мәртебесі баса көрсетілмейді, себебі мектепте зиялылық пен білімділік басым болды және бұрынғы дәстүрлерді (Едуйотқа қараңыз) қайта жаңғыртуға ниет болған жоқ. Тіпті Мишнада да аморлықтар дәуірінен келген қосымшалар бар (мысалы, 4:2, онда Тосефтадан толтырылуы керек бос орын бар).

Curious as is the order of subjects followed in this treatise, in which several mishnaic sources have been combined, the Tosefta follows it, adding comments that form the basis of the Gemara in both Talmuds. The contents of the Mishnah with the corresponding sections of the Tosefta are as follows:

General calendar for the year, 1:1 4 = Tosefta 1:1 13. Regulations concerning the months' witnesses, 1:5 2:1 (connecting with 1:4) = Tosefta 1:15 2:1 (abbreviated). Historical matter regarding fire signals and messengers and their reception on the Sabbath, 2:2 6 = Tosefta 2:2 (abbreviated). The continuation of the laws of 2:1 concerning witnesses (2:7, 8), and the questioning of witnesses, and the sanctification of the months are entirely lacking in the Tosefta. Historical data concerning Gamaliel and the dispute with Joshua, 2:8 9 = Tosefta 2:3 (a mere final teaching). Continuation of the laws of 2:7 concerning witnesses, 3:1 = Tosefta 3:1, 2. Regulations regarding the shofar and its use, 3:2 5 = Tosefta 3:3 6a. Aggadic teaching on devotion = Tosefta 3:6b. Final remarks on the shofar and on its obligations, 3:6 end = Tosefta 4:1. Ordinances of Johanan ben Zakkai concerning Rosh ha Shanah and the Sabbath, and other matters = Tosefta 4:2. Order of worship, 4:5 end = Tosefta 4:4 end. Mishnah 2:7 seems to have been transposed according to Tosefta 4:3, but it belongs there according to its contents. In quoting many of Gamliel's ordinances the Mishnah emphasizes the authority of the patriarchal house by recounting the dispute between the patriarch and his deputy Joshua and showing how the latter was forced to yield. The Tosefta omits the ordinances of Gamliel and of Johanan ben Zakkai, and the dispute of the two leaders of the school house, nor does it mention anything of the power of any tannaitic dignitary; the Tosefta is here a product of the time of the Amoraim. The dignity of the nasi is not emphasized, because acumen and scholarship prevailed in the schoolhouse, and there was no desire to let old precedences (see Eduyot) come to the fore again. Even the Mishnah contains some additions from the time of the Amoraim (see, for example, 4:2, where a gap must be filled from the Tosefta).