Кіріспе
Албаниядағы кино өнеркәсібі – ел ішінде түсірілген немесе албандық режиссерлердің шетелде салған фильмдерін қамтиды. Албанияда кино индустриясы 1897 жылдан бері белсенді қызмет етеді, ал 1940 жылы Тиранада «Kinostudio Shqipëria e Re» мен Ұлттық кинематография орталығы құрылғаннан кейін одан да қарқынды дамыды. Алғашқы албан фильмдерін 1909 жылы суретші және фотограф Коле Идромено Шкодерде көрсеткен. Содан кейін, шетелдік фильмдердің алғашқы көрсетілімдері жүзеге асты. Бұл фильмдер халықаралық деңгейде көптеген марапаттарға ие болды және әр жыл сайын жаңа албан фильмдері әлемнің кинофестивальдерінде көрсетіледі. Албан диаспорасын ескере отырып, Элиза Душку, Клемент Тинай, Масиела Луша, Джим және Джон Белуши сияқты албан-американдықтар, Беким Фехмиу және Арта Доброши сияқты Косово албандары, сондай-ақ Бариш Ардуч сияқты түрік албандары да халықаралық аренада танымал актерлер қатарында. Албания жыл сайын бірнеше халықаралық кинофестивальге төңкерілді. Ең маңыздысы – астанасы Тиранада өтетін Тирана халықаралық кинофестивалі. 2008 жылы құрылған Дүррес халықаралық кинофестивалі де жаз айларында Дүррес амфитеатрында өткізілетін маңызды көрмелердің бірі болып табылады.
The film industry in Albania comprises the art of films and movies made within the country or by Albanian directors abroad. Albania has had an active cinema industry since 1897 and began strong activities in 1940 after the foundation of both the "Kinostudio Shqipëria e Re" and National Center of Cinematography in Tirana. Early Albanian films were introduced in Albania in 1909 by painter and photographer Kolë Idromeno in Shkodër. Afterwards, the first public screening of foreign films took place over the years. The motion pictures have won international and prestigious awards and each year new Albanian films are seen at film festivals around the globe. In consideration to the Albanian diaspora, there are several internationally renowned actors such as the Albanian Americans Eliza Dushku, Klement Tinaj, Masiela Lusha, Jim and John Belushi, Kosovo Albanians Bekim Fehmiu and Arta Dobroshi and Turkish Albanian Barish Arduç. Albania annually hosts several International Film Festivals. The most important is certainly the Tirana International Film Festival, which takes place in the capital of Tirana. Born in 2008, the Durrës International Film Festival is also among the most prominent exhibitions held in summer at the Amphitheatre of Durrës.
Белгілі албан фильмдері
АтыТрансляцияЖылыТүрі Bijtë e shqipës së Skënderbeut Скендербеудің Албаниясының ұлдары 1941 Құжаттық қысқа фильм Luftëtari i madh i Shqipërisë Skënderbeu Ұлы Албан жауыры Скендербеу 1953 Эпикалық соғыс Fëmijët e saj Оның балалары 1957 Драма Tana Тана 1958 Драма Vitet e para Бірінші жылдар 1965 Тарихи соғыс Prita Құрлысу 1968 Соғыс I teti në bronx Қоладан жасалған әке 1970 Mëngjese lufte Соғыс таңдары 1971 Өсу кезеңі Malet me blerim mbuluar Тюльпанмен жабылған таулар 1971 Yjet e netëve të gjata Ұзақ түндердің жұлдыздары 1972 Драма Operacioni zjarri От операциясы 1973 Соғыс комедиясы Rrugicat që kërkonin diell Күн іздеген көшелер 1975 Драма Beni ecën vetë Бени өзі жүреді 1975 Комедия Zonja nga qyteti Қаладан келген әйел 1976 Комедия Lulëkuqet mbi mure Қабырғалардағы қызыл гүлдер 1976 Өсу кезеңі драмасы Përballimi Жұмыртқа 1976 Njeriu me top Доппен жүрген адам 1977 Томка және оның достары Томка және оның достары 1977 Өсу кезеңі Gjeneral Gramafoni Генерал Грамофон 1978 Драма Liri a vdekje Бостандық немесе өлім 1979 Тарихи Nëntori i Dytë Қарашаның екіншісі 1983 Të paftuarit Шақырылмағандар 1985 Психологиялық Një jetë më shumë Бір өмірден артық 1986 Ертегі Përrallë nga e kaluara Өткеннен әңгіме 1987 Комедия Këmishët ne dyllë Майлы плащтар 1987 Rojet e mjegullës Тұман күзетшілері 1988 Психологиялық триллер Muri i gjallë Тірі қабырға 1989 Ортағасырлық фантастика Balada e Kurbinit Курбин балладасы 1990 Романтикалық драма Vdekja e kalit Жылқының өлімі 1992 Психологиялық драма Plumbi prej plasteline Пластилин оқ 1994 Ғылыми-фантастикалық психологиялық драма Një ditë nga një jetë Бір өмірден бір күн 1994 Kolonel Bunker Полковник Банкер 1998 Тарихи Tirana Viti Zero Тирана Нөлдік жыл 2001 Комедия Trishtimi i zonjës Shnajder Снаждер ханымның қайғысы 2008 Романтикалық драма Koha e Kometës Комета уақыты 2008 Тарихи драма Lindje, Perëndim, Lindje Шығыс, Батыс, Шығыс 2009 Комедия Amnistia Кешірім 2011 Драма Falja e gjakut Қан кешірімі 2011 Драма Farmakon Фармакон 2012 Драма Jeta mes ujërave Сулар арасындағы өмір 2017 Драма Mali i harrum Ұмытылған тау 2018 Драма Takim në ajër Әуеде кездесу 2019 Драма Freestyle to Montenegro Монтенегроға фристайл 2021 Құжаттық Alexander (2023 film) Александр 2023 Құжаттық
Халықаралық ықпал
Қытайдағы Мәдени революция кезінде көптеген қытай көрермендері албан фильмдері арқылы авангардтық және модернистік повестволеу тәсілдерімен және эстетикасымен танысты.