Халық топтары және қоғамдық пікір

Кіріспе

Жеке адамдардың топтасуы

Қоғаммен қарым-қатынас және коммуникация ғылымында жұртшылық – жеке адамдардың топтары, ал жұртшылық (немесе жалпы жұртшылық) – мұндай топтардың барлығы. Бұл, әлеуметтанудағы Öffentlichkeit немесе қоғамдық кеңістік тұжырымдамасынан өзгеше. Жұртшылық ұғымы саясаттану, психология, маркетинг және жарнама салаларында да анықталған. Қоғаммен қарым-қатынас және коммуникация ғылымында бұл саланың ең күмәнді ұғымдарының бірі болып саналады. 20-ғасырдың басынан бері қалыптасқан теориялық анықтамалары болғанымен, соңғы жылдары көрермен, нарық сегменті, қауымдастық, сайлаушылар және мүдделі тараптар сияқты ұғымдармен шатастырылуы салдарынан мағынасы бұрмаланып, нашарлаған.

Этимологиясы мен анықтамасы

"Халық" атауы латын тіліндегі publicus (сонымен қатар poplicus) сөзінен шыққан, ол populus сөзінен және ағылшын тіліндегі "populace" сөзінен туындаған. Жалпы алғанда, бұл атау ортақ мүдделерді бөлісетін белгілі бір халықты ("халықты") білдіреді. Саяси ғылым мен тарихта, халық – азаматтық істерге немесе мемлекеттік басқаруға қатысты жеке тұлғалардың тобы. Әлеуметтік психология, маркетинг және қоғамдық қатынастар салаларында "халық" ұғымына жағдайлық анықтама беріледі. Джон Дьюи халықты ортақ проблеманы сезініп, оны шешу үшін біріккен адамдар тобы деп түсіндірді. Дьюидің халық туралы анықтамасы жағдайлық сипатқа ие: жағдайға байланысты біріккен адамдар. Осы жағдайлық анықтамаға сүйене отырып, Джеймс Э. Груниг халықтың жағдайлық теориясын жасады, ол проблемасы жоқ (проблемалық емес) халық, жасырын халық (проблемасы бар), проблемасын мойындаған халық және белсенді халық (проблеманы шешуге тырысатын халық) туралы айтады. Қоғамдық қатынастар және коммуникация теориясында халық, мүдделі тараптардан немесе нарықтан ерекшеленеді. Халық – ұйымның мүдделі тараптары жиынтығының бір бөлігі, белгілі бір мәселеге қатысты адамдардан тұрады. Нарық ұйыммен өзара алмасу қатынасына ие болса және әдетте ұйым жасаған пассивті ұғым болса, халыққа міндетті түрде өзара алмасу қатынасы тән емес, ол өзін-өзі құрып, өзін-өзі ұйымдастырады. Халыққа қоғамдық қатынастар шаралары бағытталған. Осы ретте, мақсатты халық – ұйымның мақсаттарына жету үшін қатысуы қажетті халық; араласатын халық – мақсатты халыққа ақпарат жеткізетін пікір қалыптастырушылар мен делдалдар; ал ықпалды халық – мақсатты халық кеңес алу үшін жүретін және олардың шешімдеріне әсер ететін халық. Халық, әсіресе саяси мақсаттарға қатысты, олардың дауысы мақсатқа жету үшін қажет болғандықтан, жиі назарға алынады. Мысалы, 2003-2004 жылдар аралығында Массачусетс штатында бір жынысты некелерді заңдастыру үшін "мемлекеттердің маңызды саны мен халықтың маңызды қолдауын жеңу" қажет болды. Қоғамдық қатынастар теориясы бойынша халыққа қатысты көзқарастар: жағдайлық (Дьюи мен Грунигке сәйкес), жай ғана жеке тұлғалар жиынтығы ретінде қарастырылатын көпшілік; уақытша емес саяси қатысудың шарты ретінде қарастырылатын күн тәртібі және Габриэль М. Васкездің (Хьюстон университетінің коммуникация мектебінің доценті) сөздерімен айтқанда, "проблемалы жағдайдың айналасында топтық сананы дамытып, оны шешуге тырысатын адамдар" жиынтығы ретінде қарастырылатын "homo narrans". Мемлекеттік мектептер көбінесе "күн тәртібі" үшін сыналып, діни немесе зайырлы оқу бағдарламасын оқыту туралы пікірталастарға себеп болады. Күн тәртібін ілгерілету қоғамдық ортада кең таралған, бірақ мектептер бұл жағынан ерекше күшке ие. Халық туралы бір жағдайлық емес тұжырымдамаға Кирк Халлахан (Колорадо мемлекеттік университетінің профессоры) енгізген, ол халықты "ұйымға қатысы бар, әр түрлі белсенділік және пассивтілік деңгейлерін көрсететін және ұйыммен қарым-қатынасына қатысты басқалармен өзара әрекеттесе алатын (немесе әрекеттеспейтін) адамдар тобы" деп анықтайды. Сэмюэл Матеустің 2011 жылғы "Халық – әлеуметтік тәжірибе ретінде" атты мақаласында бұл ұғымды баламалы көзқарас тұрғысынан қарастыру ұсынылған: халық "медиа тұтынушыларынан құралған қарапайым аудитория емес, сонымен қатар қоғамдық сфераның рационалды сыншы агентігі де емес". Ол "бұл ұғымды сыншыл және манипулятивті жарнамадан тыс, жариялылық принципі тұрғысынан да қарастыру керек" деп мәлімдеді. Осыған сәйкес, халықты ортақ символдық бейнелер мен эмоцияларды бөлісетін жеке тұлғалардың әлеуметтік іс-әрекеттерінің нәтижесі ретінде қарастыруға болады. Кіші әріптермен жазылғанда, бұл ұғым – қоғамдық тұрғыдан өзіндік сезімді іздейтін субъективтіліктер жиынтығы. Осы тұрғыдан алғанда, халық әлі де әлеуметтік өмірдің негізгі ұғымы болып табылады, бірақ 18 ғасырғы қоғамдық сфераның халықтан өзгеше. Ол, ең алдымен, әлеуметтік тәжірибелердің қабаттары жинақталатын әлеуметтік құрылымдар мен конфигурацияларды білдіреді."

The name "public" originates with the Latin publicus (also poplicus), from populus, to the English word 'populace', and in general denotes some mass population ("the people") in association with some matter of common interest. So in political science and history, a public is a population of individuals in association with civic affairs, or affairs of office or state. In social psychology, marketing, and public relations, a public has a more situational definition. John Dewey defined public as a group of people who, in facing a similar problem, recognize it and organize themselves to address it. Dewey's definition of a public is thus situational: people organized about a situation. Built upon this situational definition of a public is the situational theory of publics by James E. Grunig , which talks of nonpublics (who have no problem), latent publics (who have a problem), aware publics (who recognize that they have a problem), and active publics (who do something about their problem). In public relations and communication theory, a public is distinct from a stakeholder or a market. A public is a subset of the set of stakeholders for an organization, that comprises those people concerned with a specific issue. Whilst a market has an exchange relationship with an organization, and is usually a passive entity that is created by the organization, public does not necessarily have an exchange relationship, and is both self creating and self organizing. Publics are targeted by public relations efforts. In this, target publics are those publics whose involvement is necessary for achieving organization goals; intervening publics are opinion formers and mediators, who pass information to the target publics; and influentials are publics that the target publics turn to for consultation, whose value judgements are influential upon how a target public will judge any public relations material. The public is often targeted especially in regard to political agendas as their vote is necessary in order to further the progression of the cause. As seen in Massachusetts between 2003 and 2004, it was necessary to "win a critical mass of states and a critical mass of public support" in order to get same sex marriage passed in the commonwealth. Public relations theory perspectives on publics are situational, per Dewey and Grunig; mass, where a public is simply viewed as a population of individuals; agenda building, where a public is viewed as a condition of political involvement that is not transitory; and "homo narrans", where a public is (in the words of Gabriel M. Vasquez, assistant professor in the School of Communication at the University of Houston) a collection of "individuals that develop a group consciousness around a problematic situation and act to solve the problematic situations" Public schools are often under controversy for their "agenda building," especially in debates over whether to teach a religious or secular curriculum. The promotion of an agenda is commonplace whenever one is in a public environment, but schools have exceptional power in that regard. One non situational concept of a public is that of Kirk Hallahan, professor at Colorado State University, who defines a public as "a group of people who relate to an organization, who demonstrate varying degrees of activity—passivity, and who might (or might not) interact with others concerning their relationship with the organization". Samuel Mateus's 2011 paper "Public as Social Experience" considered to view the concept by an alternative point of view: the public "is neither a simple audience constituted by media consumers nor just a rational critical agency of a Public Sphere". He argued "the concept should also be seen in the light of a publicness principle, beyond a critic and manipulative publicity ( ). In accordance, the public may be regarded as the result of the social activities made by individuals sharing symbolic representations and common emotions in publicness. Seen with lower case, the concept is a set of subjectivities who look publicly for a feeling of belonging. So, in this perspective, the public is still a fundamental notion to social life although in a different manner in comparison to 18th century Public Sphere's Public. He means above all the social textures and configurations where successive layers of social experience are built up."

Әлеуметтік аудиторлар

Әлеуметтік жұртшылық – ортақ идеялар, идеология немесе қызығушылықтармен біріккен адамдар тобы. Желілік жұртшылық – технологиялардың желісі арқылы әлеуметтік тұрғыдан өзгертілген әлеуметтік жұртшылықтар. Сондықтан, олар бір уақытта (1) желілік технологиялар құратын кеңістік және (2) адамдардың, ортақ технологиялардың және олардың іс-әрекеттерінің қатысуынан туындайтын көзге көрінетін топ.