Кіріспе

Француз протестант көшбасшысы (1637–1713)

Пьер Жюрье (24 желтоқсан 1637 – 11 қаңтар 1713) – француз протестант көшбасшысы болған.

Өмір

Ол Орелеан айманындағы Мер қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі протестант пасторы болған. Ол Самур академиясында және Седан академиясында әкесі Пьер Дю Мулен мен Леблан де Больеуден оқыды. Нидерланды мен Англияда білімін аяқтағаннан кейін Юрье англикан дін қызметкері болып тағайындалды; Францияға оралған соң ол қайтадан тағайындалып, Мер шіркеуінің пасторы болып әкесінен мұрагерлік етті. Ұзақ өтпей ол өзінің алғашқы еңбегін – "Examen de livre de la reunion du Christianisme" (1671) жариялады. 1674 жылы оның "Трайт де ла девотион" еңбегі Седан қаласында теология және еврей тілі профессоры қызметіне тағайындалуына әкелді, ол көп ұзамай пастор болды. Бір жыл өткен соң ол "Реформаттардың моралі үшін қорғау" атты еңбегін жариялады. Оның шын ниетіне қарамастан, даулы мінезі, кейде фанатизмге дейін баратын қасиеті оның беделіне нұқсан келтірді. Қарсыластары оны "протестанттардың Ғолиаты" деп атады. 1681 жылы Седан академиясы жабылғаннан кейін Юрье Руандағы шіркеуге шақырылды, бірақ алдағы "Франция дін қызметкерлерінің саясаты" (La Politique du clergé de France) еңбегіне байланысты Францияда қалудан сескендік танытып, Голландияға кетіп, өмірінің соңына дейін Роттердамдағы валлон шіркеуінің пасторы болды. Ол сонымен қатар "école illustre" мектебінде профессор болды. 1690 жылдардан бастап Юрье Францияда тыңшылар желісін құрушы және оның бас ұйымдастырушыларының бірі болды. Ротердамда орналасқан бұл ұйым Францияның барлық ірі портында агенттерге ие болды. Бастапқыда Этьен Каййо Юрье үшін хаттарды жазып, шифрларды шешті. Бұл жұмыс көптеген гугеноттармен қатар Вильгельм III және Антония Гейнсиуспен қаржыландырылды.

Шығармалары

Юрье Нант жарлығының (1685) күшін жоюдан зардап шеккендерге көп көмек көрсетті. Ол рухани сергектік табу үшін Апокалипсиске жүгінді және өзін (Accomplissement des propheties, 1686) Антихристтің (яғни Папаның) 1689 жылы құлатылатынына сендіруге жеткізді. ХМ Бэрд: «Бұл сенім, негізі қаншалықты қиял болса да, Англияға шабуыл жасаудағы Орандық Вильгельмнің жоспарларының сәтті аяқталуына елеулі әсер етті» деп жазды. Жюрье Антуан Арно, Пьер Николь және Жак Бенинь Босуэ шабуылдарына қарсы протестантизмнің доктриналарын қорғады, бірақ тіпті ұсақ мәселелерде де пікірлері өзгеше болғанда (мысалы, Луи Дю Мулен және Клод Пейон сияқты) өзінің протестант әріптестерімен де дауласуға дайын болды. Оның әріптесі Пьер Бейльге қарсы шабуылдарының қатыгездігі мен табандылығы нәтижесінде 1693 жылы ол қызметінен алынды. Юрьедің маңызды еңбектерінің бірі – Lettres pastorales adressées aux fidéles de France (3 том, Роттердам, 1686–1687; ағылш. аудармасы, 1689), ол полицияның қатаң бақылауына қарамастан Францияға жетіп, протестант халқына терең әсер етті. Осы Пасторальдық хаттарда Юрье Жан Жак Руссодан бұрын мемлекеттік билік пен оның поддандылары арасындағы ашық немесе жасырын шарт туралы тезисті қолдайды; Боссуэ осы идеяға өзінің Avertissements aux Protestants (1689–1691) еңбегінің бесінші бөлімінде қарсы шықты. Юрьедің соңғы маңызды еңбегі – "Догмалар мен культтарға сынды талдау" (1704) болды. Ол көптеген даулы еңбектер жазды.