Кіріспе
Канаданың прогрессивті партиясы, ресми түрде Ұлттық прогрессивті партия, 1920 жылдардан 1930 жылға дейін Канаданың федералдық деңгейдегі саяси партиясы болды. Ол бірнеше провинциядағы Біріккен фермерлер партияларымен байланысты болды және Саскачеванның прогрессивті партиясын, сондай-ақ Манитобаның прогрессивті партиясын құрды, олар сол провинцияның үкіметін қалыптастырды. Прогрессивті партия фермерлердің саяси қозғалысының бір бөлігі болды, оған федералдық және провинциялық прогрессивті және Біріккен фермерлер партиялары кірді. Біріккен фермерлер қозғалысы Канадада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін күш алды. Соғыс кезеңіндегі Одақ үкіметі фермерлерге зиян келтіретін тарифтік жүйені өзгерте алмағандықтан, Канаданың әртүрлі фермерлік қозғалыстары радикалданды және саяси аренаға енді. Біріккен фермерлер қозғалысы Канаданың прогрессивті партиясымен байланысты болды және Онтарио, Альберта және Манитоба провинцияларында үкіметтер құрды. Ол консерваторлардың ұлттық саясатын қабылдамады және либералдардың еркін сауданы жеткілікті деңгейде қолдамайтынын, сондай-ақ бизнес мүдделерімен тым тығыз байланысты екенін сезінді. Жалпы, фермерлердің ұйымдары еңбекші және социалистік топтармен одақ құрды, бірақ билікке келгеннен кейін либералдарға жақындады, бұл бірнеше провинцияда Біріккен фермерлер үкіметтері мен олардың ұйымдары арасында жіктерге себеп болды.
The Progressive Party of Canada, formally the National Progressive Party, was a federal level political party in Canada in the 1920s until 1930. It was linked with the provincial United Farmers parties in several provinces, and it spawned the Progressive Party of Saskatchewan, and the Progressive Party of Manitoba, which formed the government of that province. The Progressive Party was part of the farmers' political movement that included federal and provincial Progressive and United Farmers' parties. The United Farmers movement in Canada rose to prominence after World War I. With the failure of the wartime Union government to alter a tariff structure that hurt farmers, various farmers movements across Canada became more radical and entered the political arena. The United Farmers movement was tied to the federal Progressive Party of Canada and formed provincial governments in Ontario, Alberta and Manitoba. It rejected the National Policy of the Conservatives, and felt that the Liberals were not strong enough proponents of free trade and were too strongly tied to business interests. Generally, farmers groups formed alliances with Labour and socialist groups though, in power, they became closer to the Liberals causing ruptures in several provinces between United Farmer governments and their organizations.
Шығу тегі
Прогрессивті партияның бастауы премьер-министр сэр Уилфрид Лориердің келісім саясатында із табады. Батыс Канададағы фермерлер үшін сол кездегі ең маңызды мәселе – АҚШ-пен еркін сауда. 1890 жылдары премьер-министр сэр Джон Макдональд жүзеге асырған Ұлттық саясат фермерлерді жабдықтарға қымбат төлеуге және өнімдерін арзанға сатуға мәжбүр етті. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ең ірі саяси партиялардың ешқайсысы да еркін сауданы қолдамады. Ғасырдың басында Батыс Канададағы сайлаушылар радикалды саяси идеялардың күшеюін байқады. АҚШ-тан прогрессивизм мен Партиясыз лига келді. Ұлыбританиядан келген жаңа иммигранттар Фабиандық социализм әкелді. Бұл идеология мен наразылықтың қоспасы тәуелсіз партия құру туралы пікірталасқа әкелді, әсіресе сол кездегі «Астық өсірушілердің нұсқаулығында». Ауыл шаруашылығының алғашқы наразылық ұйымдары фермерлер ұйымдары болды: Манитоба астық өсірушілер қауымдастығы, Альберта фермерлер қауымдастығы және Альбертаның Біріккен фермерлері. Бірінші үлкен іс-шара – 1911 жылы Оттаваға фермерлердің шеруі. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Канададағы фермерлер ұйымдары саяси белсенділікке ие болып, провинциялық деңгейде сайлау саясатына қатысты. Онтарионың Біріккен фермерлері 1919 жылғы провинциялық сайлауда қатысып, күтпегендей жеңіске жетті. НЛО-ның пайда болуы фермерлік саясаттың ауқымын көрсетті. Бұл батыстың тарифтерге және шығыстың экономикалық күшіне қарсылығы ғана емес, сонымен қатар федералды саяси ықпалға нақты мүмкіндігі бар кәсіби немесе топтық қозғалыс болды. 1919 және 1920 жылдары бірнеше федералды сайлауда «Біріккен фермерлер» кандидаттары жеңіске жетті. 1919 жылдың маусымында Роберт Борденнің одақтастық үкіметіндегі Ауыл шаруашылығы министрі Томас Крерар Борден кабинетінен кетіп қалды, себебі Қаржы министрі Томас Уайт тарифті жеткілікті түрде төмендетпейтін бюджет ұсынды. Саскачеван фермерлерінің көшбасшысы және тәуелсіз депутат Джон Арчибальд Махарг үкіметті қолдауын кері алып, Крерарға қосылды, сондай-ақ батыстан тағы сегіз одақтас депутат қосылды. Бұл жұқақ ұйымдастырылған фракция Прогрессивті партияның бастауы болды. Қозғалыс провинциялық фермерлер ұйымдарынан өркендегендіктен, аграрлық көшбасшылар федералды саяси стратегия туралы келіспеді. Альбертаның Біріккен фермерлерінің президенті Генри Уайз Вуд фермерлердің саяси қозғалысын ресми үшінші партияға айналдыруға қарсы болды. 1890 жылдардағы популистерді байқаған АҚШ-тағы саяси тәжірибесі оны осындай үшінші партияның тудырған әлеуметтік шиеленістің фермерлер қозғалысын бөліп, оны жоюға әкеледі деп сендірді. Вуд Канада фермерлерінің қозғалысы демократиялық, «экономикалық ынтымақтастық тобы» болып қалуы керек деді. Философиялық тұрғыдан, ол бәсекелестік партиялық саясаттың автократиялық және сыбайлас жемқорлық бейімділіктеріне қарсы кооперативтік демократияны жақтады. Вудтың топтық басқару теориясы сол кезде революциялық деп есептелді, сыншылар оның коллективизмін Вестминстердегі жауапты үкіметке «Советшілікті» енгізу деп айыптады. Вудтың «топтық үкімет» фракциясы мен федералды саясатқа дәстүрлі партиялық көзқараспен қарауды жақтаған Крерар сияқты аграрлық көшбасшылар арасындағы күрес партияның өмір бойында қиындықтар тудырды. 1920 жылдың 3 наурызындағы алғашқы ресми кездесуінде Крерар және он бір одақтас депутат Канаданың Ұлттық прогрессивті партиясын құрды, ал Крерар оның бірінші басшысы болды. Партияның атын екі күннен кейін Майкл Кларк Палатада атады. Дегенмен, Крерар партияның маңызды құрылымын құру үшін Канаданың Ауыл шаруашылығы кеңесінің мүшелерінен қолдау ала алмады, сондықтан партияның ресми ұлттық ұйымы болған жоқ, ал Канаданың Ауыл шаруашылығы кеңесі құрылымның минималды деңгейін қамтамасыз етті. Крерар 1921 жылға дейін провинциялық ұйымдар оны Канаданың Ауыл шаруашылығы кеңесінің ұлттық басшысы ретінде мақұлдағанға дейін прогрессивтердің парламенттік басшысы болды. Жаңа партия 1921 жылғы жалпы сайлауда ұлттық партиялық құрылымының болмауына қарамастан, 235 орынның 58-ін жеңіп алды. Прогрессивтердің партияға қарсы сипатының арқасында жеке кандидаттардың науқандары ұлттық ұйымнан қатаң тәуелсіз болды және «сайлау округінің автономиясы» саясаты бойынша ешқандай қаржылық, ұйымдық немесе стратегиялық қолдау көрсетілмеді. Прогрессивтер Парламенттегі 81 орынның 24-ін Онтариодан жеңіп алды, бірақ партия бұл нәтижені көңілі толмады деп есептеді. Орын саны бойынша екінші орында болғанына қарамастан, Либерал партияның тар азшылық үкіметіне қарсы күш тепе-теңдігін сенімді түрде қамтамасыз ету үшін жеткілікті прогрессивтік және фермерлік депутаттар болған жоқ. Прогрессивтер теңіз жағалау провинцияларында айтарлықтай қолдау алды, бірақ Жаңа Брунсвикте тек бір орын ғана алды. Британдық Колумбияда бес орын алды. Онтарио, Манитоба және Альбертадағы күштеріне қоса, фермерлер партиялары Нова Скотия және Жаңа Брунсвикте де маңызды рөл атқарды, бірақ бұл Палатаға орын алуға әкелген жоқ. Прогрессивтер 1921 жылғы сайлаудан кейін не істеу керектігі туралы бөлінді. Крерар сияқты бұрынғы либералдардың маңызды тобы либералдармен коалициялық үкімет құруды қолдады. Бұл Монреаль мүдделерімен және UFA депутаттары сияқты радикалды прогрессивтермен қарсылыққа ұшырады. Вудтың ізбасарлары әрбір жеке мүше сайлау округін ғана өкілдік ететін, либералдық үкіметті дұрыс деп есептеген нәрсесінде қолдайтын және бұрыс деп есептеген нәрсесіне қарсы шығатын децентрализацияланған партия болып қалуды қалады. Екі топ ресми оппозицияның мәртебесін, әдетте ең көп орын саны бар партияға берілетін мәртебені қабылдамауға келісті, және бұл үшінші ең ірі партияға, Консервативтік партияға берілді.
Өлім
Крерар прогрессивтілерге стандартты партияның белгілі бір атрибуттарын, соның ішінде Парламенттік қамшыларын және ұлттық партия ұйымын енгізуге тырысты. Алайда, бұл әрекеттерге қарсылық көрсетілді және 1922 жылы Крерар көшбасшылық лауазымынан кетті. Оның орнына Роберт Форк тағайындалды, ол Крерармен көптеген мәселелерде келісетін бұрынғы либерал болды. Прогрессивтер парламентте сәттілікке жете алмады және Канаданың шығысындағы олардың умеренный қолдауының көп бөлігін жоғалтты. 1921 жылғы сайлауда Крерар ел бойынша саяхаттаса, Форк Манитобаның шығысындағы барлық іс-шараларды тоқтатты. Сонымен қатар, UFA депутаттары, басқа фермер депутаттары және Үш еңбекші депутат (Дж. С. Вудсворт, Уильям Ирвин және Джозеф Шоу) «Джинджер» тобына бірігіп, Форктың басшылығынан бөлінді. 1925 жылғы сайлауда прогрессивтер Онтариодағы барлық өкілдерін жоғалтты, бірақ батыста белгілі бір табысқа жетті, Альбертадағы көптеген орындарын сақтап қалды. Бұл партияны Альбертаның радикалды Біріккен фермерлерінің депутаттары басқарды. Форк 1926 жылдың 30 маусымында Прогрессивтік палата басшысы лауазымынан кетті, бұл Маккензи Кинг премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін бір күн өткен соң болды. Форк және Манитоба прогрессивтерінің көпшілігі Либералдық партиямен келісім жасады және Артур Мигеннің уақытша консервативтік үкіметінің құлауынан кейін 1926 жылғы сайлауда Либералды прогрессивтілер ретінде бақ сынасты. Либералдық партия 1926 жылғы сайлаудан кейін жеті сайланған Либералды прогрессивті депутаттың қолдауымен тұрақты азшылық үкімет құрды. Форк Маккензи Кинг кабинетіне Иммиграция және отарлау министрі болып кірді. Альбертаның UFA депутаттары «прогрессивті» атауын жойды. Өздерін Альбертаның Біріккен фермерлерінің парламенттік өкілдері деп жариялаған 11 UFA депутаты 1926 жылғы сайлауда, ал тоғыз депутаты 1930 жылғы сайлауда сайланды – олардың көпшілігі солшыл прогрессивті, еңбекші және Біріккен фермерлер депутаттарының радикалды «Джинджер» тобының мүшелері болды. Көптеген UFA депутаттары Ынтымақтастық достастық федерациясы партиясына қосылды және барлық UFA депутаттары 1935 жылғы сайлауда Канаданың Әлеуметтік несие партиясының үлкен жеңілісіне ұшырады. Альбертада 1930 жылы UFA-ның тоғыз депутаты сайланғаннан кейін, 1930 жылғы сайлауда үш депутат прогрессивтілер ретінде сайланды. Олардың арасында Саскачеваннан Милтон Нил Кэмпбелл және Арчибальд М. Кармайкл, ал Онтариодан Агнес Макфейл (Онтарионың Біріккен фермерлерінің жақтаушысы ретінде танымал болған) бар еді. Макфейл 1935 жылғы сайлауда Онтарионың Біріккен фермерлері-Еңбек партиясының кандидаты ретінде қайта сайлануға үміткер болды, бірақ 1940 жылы сол тудың астында жеңіліске ұшырады.
Мұра
Партия құлағаннан кейін прогрессивті сайлаушылардың көпшілігі Либералдық партияға оралды. Либералдар прогрессивтілерді әрқашан "асығыс либералдар" деп қарастырған, және партияның көптеген қолдаушылары үшін бұл рас болды. Либералдық партияға оралудың ең маңызды мысалы – Т. А. Крерар, ол ондаған жылдар бойы либералдармен қызмет етті, алдымен министр ретінде, содан кейін сенатор болып. Прогрессивтілердің радикалдылары екіге бөлінді. "Жәндік тобы" 1924 жылы радикалды прогрессивтілер құрған фракция болды, кейін оған бірнеше Лейбористтік және тәуелсіз депутаттар қосылды. Олар ақырында Кооперативтік Ұлттық Федерацияны (қазіргі Жаңа Демократиялық партияның алдағысы) құрды. Басқалары, әсіресе радикалды популистер, кейін әлеуметтік кредит идеологиясына бет бұрып, Батыс протестінің анық жолын құрды, ол Канаданың Реформалық партиясы арқылы бүгінгі Канаданың Консервативтік партиясына дейін жалғасты. Кооперативтік Ұлттық Федерация және әлеуметтік кредит Біріккен фермерлер қозғалысының тамырынан өсті, одан Нью-Брансуик, Нова-Шотландия және Манитоба штаттарында көптеген заң шығарушылар сайланды, ал Альберта, Онтарио және Манитоба штаттарында үкіметтер құрылды. Манитобада 1922 жылы билікке келгеннен кейін Манитобаның Біріккен фермерлері өз атауын Манитобаның Прогрессивтік партиясына өзгертті. Консервативтік партия 1942 жылы прогрессивтілердің ең аз пайдасын алды, ол тек атаудан ғана мұрагерлік етті. Бірігуден кейін оның алғашқы басшысы Джон Брэкен болды, ол сол кезде Манитобаның прогрессивті премьері болып қызмет етті. Бұл жеке партияларға тигізген әсерден гөрі, Прогрессивтік партия Канаданың үкіметтік жүйесіне де зор әсер етті – ол Канададағы үшінші партияның ең табысты алғашқы үлгісі болды. Дювергердің саяси ғылым заңына қарамастан, Канада Парламенті әрқашан үшінші, кейде төртінші, тіпті бесінші партияның болуын қамтамасыз етті. Осылайша прогрессивтілер кейінірек келгендер үшін үлгі де, ескерту де болды.
Сайлау нәтижелері
Сайлау партиясының басшысы Ұсынылған кандидаттар саны Ұтқан орындар саны Жалпы дауыс саны Халық дауысы 1921 Томас Крерар 137 58 658,976 21,09% 1925 Роберт Форк 68 22 266,319 8,45% 1926 28 11 128,060 3,93% 1930 15 3 70,822 1,82% Бұл мәліметтерге Біріккен фермерлер, Еңбекшілер, Тәуелсіздер, Тәуелсіз прогрессивтер немесе басқа белгілермен сайланған, бірақ Прогрессивті партия фракциясының құрамына кірген болуы мүмкін депутаттар кірмейді. (Альберта Біріккен фермерлеріне қараңыз) Прогрессивті партиядан Агнес Макфайл 1935 жылғы федералды сайлауда Онтарио Біріккен фермерлері – Еңбек партиясының кандидаты ретінде қайта сайланды, бірақ 1940 жылғы федералды сайлауда сол ту астында жеңіліске ұшырады.
Does not include MPs elected as United Farmers, Labour, Independent, Independent Progressive or other designations who may have been part of the Progressive Party caucus. (see United Farmers of Alberta)
Progressive MP Agnes Macphail was re elected in the 1935 federal election as a United Farmers of Ontario–Labour candidate but was defeated running under the same banner in the 1940 federal election.
1921 жыл
Партия Партия басшысы# үміткерлер саны# орындар саны# халықтың дауысы 1917 Сайланған% Өзгеріс#% п.т. өзгеріс T. А. Крерар 137* 58* 658 976 21.09%* Еңбек Ж. С. Вудсворт 28 3 85 388 2.73%+0.90 2 * 2* 22 251 0.71%* 1* 1* 3 919 0.13%* Тәуелсіз прогрессивті 1* 1* 3 309 0.115%* 1* 3 094 0.10%* Барлығы 170 65 776 397 24.875% Сілтемелер: http://www.elections.ca 1867 жылдан бергі федералды сайлау округтерінің тарихы.
Тарихнама
Прогрессивті партияны зерттеу көбінесе бір ғана автор – В. Л. Мортонның еңбегімен шектелген. Оның 1950 жылы жарық көрген «Канададағы прогрессивті партия» атты кітабы генерал-губернатордың сыйлығына ие болды және одан бері прогрессивті партия туралы басты мәтін болып табылады. Батыс саясаты туралы жақында жарық көрген көптеген зерттемелер прогрессивті партияны талқылауда Мортонның кітабына ғана сілтеме жасайды. Мортон, «қызыл тори» болғандықтан, әлеуметтік несие қозғалысының кеңіне таралуының куәсі болды. Мортонның кітабы әлеуметтік несие қозғалысының пайда болуын зерттейтін серияның алғашқы кітабы еді.
Ньюфаундленд
Біріккен фермерлер қозғалысының құрамына кірмесе де, тіпті фермерлердің қозғалысы да болмаса, Ньюфаундлендтің Балықшыларды қорғау одағы Біріккен фермерлермен салыстыратын қызықты мысал келтіреді. Дегенмен, Ньюфаундленд 1949 жылға дейін Канаданың бір бөлігі болған жоқ.
Жаңа Шотландия
Жаңа Шотландияның Біріккен фермерлері 1920 жылдың қаңтар айында Жаңа Шотландия фермерлер қауымдастығының жылдық съезінен кейін өткен отырыстарда құрылды. Сәуір айындағы жиналыста 300 фермер UFNA-ның конституциясын бекітіп, «Біріккен фермердің нұсқаулығы» газетін шығаруға келісті. Бұл қозғалыс 1920 жылғы жалпы сайлауда 16 үміткерді тікелей ұсынды және олардың 7-сі сайланды. Тәуелсіз Еңбек партиясымен одақтасып, 11 депутаттан (халықтың 30,9% дауысымен сайланған) ресми оппозиция құрды. Малагаштан шыққан, табысты фермер және бұрынғы мектеп мұғалімі Дэниел Г. Маккензи партия мен оппозиция жетекшісі болып тағайындалды. Партия, негізін қалаушылардың бірі, майор Хью Диксон Колчестерде өткен аралық сайлауда жеңілгеннен кейін күшінен бастады. 1921 жылы Жаңа Шотландияның Либералдық партиясының премьер-министрі Джордж Генри Мюррей, үкіметтің бюджеттік артығын заң шығарушы органның мүшелері арасында бөлісуді ұсынғанда, партияның беделін түсірді. Бір ғана Біріккен фермерлер партиясының депутаты Мюррейдің кеңдігін қабылдады. Сол сессияда Маккензидің 500 доллар мемлекеттік жалақыны жасырын түрде алғаны белгілі болғанда, тағы бір дау-дамақ партияны дүркілдетті. Осыдан кейін көптеген депутаттар партиядан шығып кетті, және 1925 жылға қарай Жаңа Шотландияның Біріккен фермерлері дерлік тоқтатылды. Прогрессивтер оңға қарай жылжығанда, радикалды фермерлер 1926 жылы Канада фермерлер одағы мен Саскачеван астық өсірушілер қауымдастығының мүшелері құрған Канаданың Біріккен фермерлеріне (Саскачеван бөлімі) тартылды. Ұлы депрессия кезіндегі шаңды дауылдың салдарынан UFC (SS) саяси белсенділікке ие болып, социалистік платформаны қабылдады. 1930 жылы Прогрессивті консервативті коалицияға жауап ретінде Джордж Хара Уильямс басқаратын UFC (SS) жаңа саяси партия құру туралы шешім қабылдады. 1932 жылы ол провинциядағы Тәуелсіз Еңбек партиясымен бірігіп, Фермерлік Еңбек тобын құрды. Прогрессивті депутат Джейкоб Бенсон жаңа партияға қосылып, оның алғашқы депутаты болды. 1934 жылғы провинциялық сайлауда FLG бес депутатты заң шығарушы органға сайлап, кейіннен Кооперативтік Ұлттар Достастығының Саскачеван бөліміне айналды.
Альберта
Альбертаның Біріккен фермерлері 1921 жылдан 1935 жылы жеңіліске ұшырағанға дейін Альбертада үкімет құрады. Олар сондай-ақ Канада Парламентіне бірнеше депутат сайлады, олар бастапқыда Прогрессивті партиясының құрамында отырды, бірақ 1926 жылдан бастап Прогрессивті қозғалыстағы бөлініс салдарынан UFA партиясының депутаттары ретінде қайта сайланды.