Шекспирдің тарихи пьесалары

Кіріспе

Шекспирдің тарихи пьесалары

Бірінші фолиода Уильям Шекспирдің пьесалары үш санатқа бөлінді: комедиялар, тарихтар және трагедиялар. Тарихтар – замандас Ренессанс драматургтерінің пьесаларымен бірге – тарихи пьеса жанрын қалыптастыруға көмектеседі. Шекспирдің тарих пьесалары – өткен төрт ғасырдағы ағылшын патшаларының өмірбаяны, оларға «Король Джон», «Эдуард III» және «Генрих VIII» пьесалары, сондай-ақ сегіз пьесадан тұратын біртұтас цикл кіреді. Бұл пьесалар екі циклда жазылған деп саналады. 1590-шы жылдардың басында жазылған, «Розалар соғысы» сагасын қамтитын бірінші тетралогияға «Генрих VI» пьесасының I, II, III бөлімдері мен «Ричард III» кіреді. 1599 жылы аяқталған екінші тетралогияға «Ричард II», «Генрих IV» пьесасының I, II бөлімдері және «Генрих V» кіреді, ол басты кейіпкері ханзада Хал, болашақ Генрих V есімімен жиі «Генриада» деп аталады.

Фолиодағы жіктемелер мінсіз емес. Романтикалық және мәселелі пьесалар сияқты басқа санаттарды ұсынатын көптеген қазіргі зерттеулер тарихи кейіпкерлерді бейнелейтін трагедияларды тарих пьесаларымен бірге қарастырады. Оларға 11-ші ғасырдың ортасында Шотландияның Дункан I және Эдуард Исповедник тұсындағы «Макбет», сондай-ақ аңызға толы «Король Лир» және римдік «Кориолан», «Юлий Цезарь», «Антоний мен Клеопатра» пьесалары жатады.

Біздің көздер

Ағылшын тарихына арналған пьесалардың көп бөлігі, сондай-ақ "Макбет" және "Король Лир" пьесаларының бастауы – Рафаэль Холиншедтің ағылшын тарихының хроникалары. Рим тарихына арналған пьесалардың көзі – Плутархтың "Жоғары дәрежелі гректер мен римдіктердің өмірлерінің салыстырмалы сипаттамасы" кітабы, оны 1579 жылы сэр Томас Норт аударған. Шекспирдің тарихи пьесалары кейіпкерлер өмірінің шағын бөлігіне ғана назар аударады және драмалық эффект үшін маңызды оқиғаларды жиі жіберіп алады.

Саясат ағылшын тарихи пьесаларында

Шекспир Тюдорлар әулетінің соңғы монархы Елизавета I-нің тұсында өмір сүрді, ал оның тарихи пьесалары көбінесе Тюдорлардың үгіт-насихаты ретінде қарастырылады, себебі олар азаматтық соғыстың қаупін көрсетеді және Тюдорлар әулетінің негізін қалаушыларын дәріптейді. Атап айтқанда, «Ричард III» қарсыласы Йорк әулетінің соңғы мүшесін зұлым жаратылыс ("бұтқыр өрмекші, жағымсыз дөңгелек артқы") ретінде бейнелейді, бұл бейнелеуді көптеген қазіргі заманғы тарихшылар даулайды, ал оның ізбасары Генрих VII-ні мақтаумен суреттейді. Саяси көзқарас «Генрих VIII» пьесасында да айқын байқалады, ол Елизаветаның дүниеге келуімен аяқталады. Дегенмен, Шекспирдің Тюдорлардың тәртібін мақтауы осы пьесаларда ортағасырлық әлемнің керемет құлдырауын көрсетуден гөрі маңызды емес. Шекспирдің тарих пьесаларының кейбіреулері, әсіресе «Ричард III», ортағасырлық әлемдің құлауына мүмкіндік іздеушілік пен Макиавеллизм саясатқа енген кезде келгенін көрсетеді. Соңғы орта ғасырларды сағынышпен еске түсіру арқылы бұл пьесалар Тюдор билігінің нақты әдістеріне әкелген саяси және әлеуметтік эволюцияны сипаттайды, сондықтан ағылшын тарих пьесаларын өз еліне қатысты сын ретінде қарастыруға болады.

Ланкастер, Йорк және Тюдор мифтері

Шекспир хроникалардан Ланкастер мен Йорк мифтерін, сондай-ақ Тюдор мифін пайдаланды. «Ланкастер мифы» Ричард II-нің құлатылуын және Генрих IV-нің билігін Құдайдың қалауымен бекітілген, ал Генрих V-тің жетістіктерін құдайдың рақымы деп қарастырды. «Йорк мифы» Эдуард IV-тің әлсіз Генрих VI-ны биліктен қууын Ричард II-нің заңды мұрагерлеріне тиесілі болған тақтың құдайлық тәртіппен қайтаруы ретінде түсіндірді. Тарихшылар мен ақындар құрастырған «Тюдор мифы» Генрих VI-ны заңды патша деп мойындады, оны және принц Эдуарды өлтіргені үшін Йорк ағайындарын айыптады, сондай-ақ Йорктардың құлауында және Генрих Тюдордың билікке келуінде құдайлық провиденцияның ролін атап өтті, ал «әулие» Генрих VI Ланкастер мен Йорк үйлерінің бірігуін болжаған еді. Генрих Тюдордың Ричард III-ні биліктен қууы «заманауи саяси теорияның қағидаларымен негізделді, себебі Генрих тек тиранға қарсы көтеріліс жасаған жоқ, сонымен қатар тирандық узурпаторды құлатты, бұған «Айналар» журналы рұқсат берді». Генрих Тюдор Босворт шайқасы алдында Алланың жазалау құралы болу үшін дұға еткендіктен, шайқаста жеңіске жетіп, жеңісті Провиденцияға жатқызды, сондықтан Тюдор мифы оның билікке келуі құдайлық билікпен бекітілгенін мәлімдеді. Кейінгі жылнамашылар, әсіресе Полидор Вергиль, Эдвард Холл және Рафаэль Холиншед, Тюдор режимін құдайлық провиденцияның ролін көрсету арқылы «ақтауға» қызығушылық танытпады; керісінше, олар өткендегі провиденцияның әрекеттерінен алынған сабақтарды атап өтті, кейде адамдар мен оқиғалар туралы қарама-қайшы пікірлерді жақтады, кейде олардың сабақтары үшін интерпретацияларын өзгертіп, оны өз заманымен салыстырды немесе моральдық тұрғыдан үйлестірді. Осының салдарынан, Холл өзінің «Ланкастер және Йорк екі асыл және көрнекті отбасыларының одағы» (1548) еңбегінде Ричард II-ні биліктен құлатып, өлтіргені үшін Англияға Құдайдың қарғысын көрсеткенімен, Құдай ақырында Генрих Тюдордың тұлғасы мен әулеті арқылы бейбітшілікке қол жеткізді. Холиншедтің соңғы бағасы бойынша, Ричард Йорк герцогы мен оның әулеті Генрих VI-ға билігін аяқтауға рұқсат беруге берген антты бұзғаны үшін құдайлық жазаға ұшырады. Шекспирдің үш мифті пайдалануы туралы мәліметтерді «Түсіндірулер» бөлімінен қараңыз.

Shakespeare made use of the Lancaster and York myths, as he found them in the chronicles, as well as the Tudor myth. The 'Lancaster myth' regarded Richard II's overthrow and Henry IV's reign as providentially sanctioned, and Henry V's achievements as a divine favour. The 'York myth' saw Edward IV's deposing of the ineffectual Henry VI as a providential restoration of the usurped throne to the lawful heirs of Richard II. The 'Tudor myth' formulated by the historians and poets recognised Henry VI as a lawful king, condemned the York brothers for killing him and Prince Edward, and stressed the hand of divine providence in the Yorkist fall and in the rise of Henry Tudor, whose uniting of the houses of Lancaster and York had been prophesied by the 'saintly' Henry VI. Henry Tudor's deposing of Richard III "was justified on the principles of contemporary political theory, for Henry was not merely rebelling against a tyrant but putting down a tyrannous usurper, which The Mirror for Magistrates allowed". Because Henry Tudor prayed before Bosworth Field to be God's minister of punishment, won the battle and attributed victory to Providence, the Tudor myth asserted that his rise was sanctioned by divine authority. The later chroniclers, especially Polydore Vergil, Edward Hall and Raphael Holinshed, were not interested in 'justifying' the Tudor regime by asserting the role of Providence; instead they stressed the lessons to be learned from the workings of Providence in the past, sometimes endorsing contradictory views of men and events for the sake of the different lessons these suggested, sometimes slanting their interpretations to draw a parallel with, or a moral for, their time. Consequently, though Hall in his Union of the Two Noble and Illustre Families of Lancastre and Yorke (1548) saw God's curse laid upon England for the deposing and murder of Richard II, God finally relenting and sending peace in the person and dynasty of Henry Tudor, and though Holinshed's final judgement was that Richard Duke of York and his line were divinely punished for violating his oath to let Henry VI live out his reign, the chroniclers tended to incorporate elements of all three myths in their treatment of the period from Richard II to Henry VII. For Shakespeare's use of the three myths, see Interpretations.

Шекспирдің кең мағынадағы тарихы

Джон Ф. Дэнби Шекспирдің «Табиғат ілімі» (1949) еңбегінде Шекспирдің тарихи пьесаларының (ең кең мағынада) «Қайда бүлік көтеру дұрыс?» деген мәселеге жауабын зерттейді және Шекспирдің ой-пікірлері үш кезеңнен өтті деген қорытындыға келеді: 1) «Розалар соғысы» пьесаларында, Генрих VI-дан Ричард III-ге дейін, Шекспир Генрих VI бейнелеген ізгі ортағасырлық құрылымға шабуыл жасайтын жаңа, күшті дінсіздікті көрсетеді. Ол заңды және ізгі патшаға қарсы бүлік көтеру дұрыс емес екенін, және мұны тек Ричард Глостер сияқты ғана жасауға батыл болатынын көрсетеді. (2) «Король Джон» және Ричард II-ден Генрих V-ке дейінгі циклде Шекспир сол кездегі Макиавеллизмді, Елизавета тұсындағыдай түсінеді. Бұл пьесаларда ол Тюдордың ресми идеологиясын қабылдайды, соған сәйкес, тіпті заңсыз билікті басып алған патшаға қарсы бүлік көтеру де ақталмайды. (3) «Юлий Цезарь» пьесасынан бастап Шекспир төрелік жасауды ақталайды, бірақ мұны істеу үшін ағылшын тарихынан римдік, даттық, шотландтық немесе ежелгі британдық тарихқа ауысады. Дэнби Шекспирдің Макиавельді зерттеуі оның тарихты зерттеуінің кілті екенін айтады. Оның Ричард III, «Король Джондағы» Фолконбридж, Хал және Фалстафф – барлығы Макиавельдер, олардың әрқайсысының «пайда» (яғни, артықшылық, кіріс, тиімділік) іздеуі әртүрлі дәрежеде ашық білінеді. Шекспир мансабының осы кезеңінде Хал сияқты Макиавеллиандық ханзаданың тамаша екенін және оның бейнелейтін қоғамының тарихи тұрғыдан сөзсіз болатынын ойлайды. Хотспур мен Хал – екіге бөлінген Фолконбридждің мұрагерлері, бірі ортағасырлық, екіншісі – заманауи. Алайда, Дэнбидің пікірінше, Хал Фалстаффты қабылдамағанда, ол реформа жасамайды, жалпы қабылданған пікірге қарамастан, ол тек бір әлеуметтік деңгейден екінші деңгейге, құштарлықтан билікке ауысады, олардың екеуі де сол кездегі жемқор қоғамның бір бөлігі. Дэнбидің пікірінше, екеуінің ішінде Фальстафф артық, өйткені ол әр жағынан да үлкен адам. «Юлий Цезарьде» бәсекелес Макиавельдер арасында ұқсас қақтығыс бар: асыл Брут өзінің Макиавеллиандық серіктерінің құрбаны болса, Антонийдің жеңімпаз «тәртібі», Хал сияқты, теріс нәрсе. «Гамлетте» патша өлтіру жеке адамгершілік мәселесіне айналады, қоғамдық емес. Гамлет, кейінірек «Лир патшасындағы» Эдгар сияқты, «жақсылықтың Макиавеліне» айналуы керек. «Макбетте» қызығушылық қайтадан қоғамдық, бірақ қоғамдық жамандық Макбеттің өзінің табиғатына қарсы жасаған алғашқы бүлігінен туындайды. «Макиавелизмнің тамыры – дұрыс емес таңдау. Макбет өзі бұзатын Табиғаттың ұлы құрылымын анық сезеді». Дэнбидің пікірінше, «Лир патшасы» – Шекспирдің ең үздік тарихи аллегориясы. Ескі ортағасырлық қоғам, оның құштар патшасы қателікке түсіп, жаңа Макиавеллизммен қауіпке ұшырайды; ол қайта жаңғырып, патшаның бас тартқан қызының бейнесіндегі жаңа тәртіп арқылы сақталады. Эдмундқа жеткен кезде Шекспир Хал сияқты Макиавеллиандық ханзаданың тамаша екенін ойламайды; және «Лирде» ол тарихи тұрғыдан сөзсіз болатын деп саналатын қоғамды айыптайды. Осыған қарсы ол трансценденттік қоғамдастықтың идеалын ұстап, көрермендерге «пайдаға» негізделген қоғамның операциялары үнемі зорлық-зомбылық жасайтын адамзаттың «нағыз қажеттіліктерін» еске салады. Шекспирдің тапқан «жаңа» нәрсесі Корделияда бейнеленген. Осылайша, пьеса феодалдық-Макиавеллиандық қақтығысқа балама ұсынады, бұл балама Францияның сөйлеуінде (I.1.245–256), Лир мен Глостердің дұғаларында (III.4. 28–36; IV.1.61–66) және Корделияның бейнесінде көрінеді. Аллегориялық схема бойынша Корделия үш түрлі: адам, этикалық принцип (махаббат) және қоғамдастық. Осы қоғам қалыптасқанша, біз Эдгарды үлгі тұтуға тиіспіз, оның сабырлылығы, батылдығы және «жетілуі» үлгі болады. «Лир патшасынан» кейін Шекспирдің пікірінше, жеке ізгілік тек адал қоғамда ғана тұрақты бола алады.

John F. Danby in Shakespeare’s Doctrine of Nature (1949) examines the response of Shakespeare's history plays (in the widest sense) to the vexed question: 'When is it right to rebel?’, and concludes that Shakespeare's thought ran through three stages: (1) In the Wars of the Roses plays, Henry VI to Richard III, Shakespeare shows a new thrustful godlessness attacking the pious medieval structure represented by Henry VI. He implies that rebellion against a legitimate and pious king is wrong, and that only a monster such as Richard of Gloucester would have attempted it. (2) In King John and the Richard II to Henry V cycle, Shakespeare comes to terms with the Machiavellianism of the times as he saw them under Elizabeth. In these plays he adopts the official Tudor ideology, by which rebellion, even against a wrongful usurper, is never justifiable. (3) From Julius Caesar onwards, Shakespeare justifies tyrannicide, but in order to do so moves away from English history to the camouflage of Roman, Danish, Scottish or Ancient British history. Danby argues that Shakespeare's study of the Machiavel is key to his study of history. His Richard III, Faulconbridge in King John, Hal and Falstaff are all Machiavels, characterised in varying degrees of frankness by the pursuit of "Commodity" (i. e. advantage, profit, expediency). Shakespeare at this point in his career pretends that the Hal type Machiavellian prince is admirable and the society he represents historically inevitable. Hotspur and Hal are joint heirs, one medieval, the other modern, of a split Faulconbridge. Danby argues, however, that when Hal rejects Falstaff he is not reforming, as is the common view, but merely turning from one social level to another, from Appetite to Authority, both of which are equally part of the corrupt society of the time. Of the two, Danby argues, Falstaff is the preferable, being, in every sense, the bigger man. In Julius Caesar there is a similar conflict between rival Machiavels: the noble Brutus is a dupe of his Machiavellian associates, while Antony's victorious "order", like Hal's, is a negative thing. In Hamlet king killing becomes a matter of private rather than public morality—the individual's struggles with his own conscience and fallibility take centre stage. Hamlet, like Edgar in King Lear later, has to become a "machiavel of goodness". In Macbeth the interest is again public, but the public evil flows from Macbeth's primary rebellion against his own nature. "The root of the machiavelism lies in a wrong choice. Macbeth is clearly aware of the great frame of Nature he is violating." King Lear, in Danby's view, is Shakespeare's finest historical allegory. The older medieval society, with its doting king, falls into error, and is threatened by the new Machiavellianism; it is regenerated and saved by a vision of a new order, embodied in the king's rejected daughter. By the time he reaches Edmund, Shakespeare no longer pretends that the Hal type Machiavellian prince is admirable; and in Lear he condemns the society which is thought to be historically inevitable. Against this he holds up the ideal of a transcendent community and reminds the audience of the "true needs" of a humanity to which the operations of a Commodity driven society perpetually do violence. This "new" thing that Shakespeare discovers is embodied in Cordelia. The play thus offers an alternative to the feudal–Machiavellian polarity, an alternative foreshadowed in France's speech (I.1.245–256), in Lear and Gloucester's prayers (III.4. 28–36; IV.1.61–66), and in the figure of Cordelia. Cordelia, in the allegorical scheme, is threefold: a person, an ethical principle (love), and a community. Until that decent society is achieved, we are meant to take as role model Edgar, the Machiavel of patience, of courage and of "ripeness". After King Lear Shakespeare's view seems to be that private goodness can be permanent only in a decent society.

Күндері мен тақырыптары

Хроникалық пьесалар — Вергилий Полидор, Эдвард Холл, Рафаэль Холиншед және басқалардың жылнамаларына негізделген тарихи пьесалар 1580-жылдардың соңынан 1606 жылға дейін зор танымалдылыққа ие болды. 1590-жылдардың басында олар басқа пьесалардан гөрі көптеп жазылып, танымал болды. Джон Бейлдің шамамен 1547 жылы жазылған «Кинг Джон» пьесасы кейде осы жанрдың алға басушысы саналады. 16 ғасыр аудиториясы үшін король Джон қызығушылық тудырды, себебі ол Папаға қарсы болған; 16 ғасырдың соңында оның өмірінен тағы екі пьеса жазылды, соның бірі Шекспирдің «Король Джонның өмірі мен өлімі». Испан армадасы кезіндегі патриоттық сезімдер жүз жылдық соғыс туралы хроникалық пьесалардың, әсіресе Шекспирдің «Генрих VI» трилогиясының танымалдылығына әсер етті, ал Елизаветаның билігінің соңындағы мұрагерлік мәселесі Ричард II билігінен бастап Розалар соғысына дейінгі бұрынғы династиялық күрестерді бейнелейтін пьесаларды өзекті етті. Корольдерді тақтан түсіру және өлтіру, немесе азаматтық келіспеушіліктер туралы пьесалар 1590-жылдары үлкен қызығушылыққа ие болды, ал өткендегі нақты оқиғаларды бейнелейтін пьесалар «шынайы тарих» деп жарнамаланды (дегенмен драматург басқаша білуі мүмкін), қиялдан жасалған сюжеттерге қарағанда көбірек көрермендерді тартты. Алайда, хроникалық пьесалар Елизавета және Яков дәуіріндегі билік тарапынан үнемі қатаң бақылауда болды. Драматургтарға «діни немесе мемлекеттік мәселелерге» қол тигізуге тыйым салынды, бұл тыйым кезең бойы күшінде болды, ал Әзіл-қалпы шебері лицензия беруші ретінде әрекет етті. Мысалы, «Ричард II» пьесасының (IV. i.154–318) эпизоды, пьесаның бастапқыда жазылған бөлігі болса керек, ерте квартолардан (1597, 1598, 1608) және, мүмкін, қойылымдардан, сақтық шарасы ретінде алынып тасталды және «Бірінші Фолиоға» дейін толыққанды қалпына келтірілмеді. Осының салдарынан хроникалық пьесалар ақыры «Дәрже» (Degree), тәртіп және заңды патшалық билігінің қағидаларын қолдауға бейімделді, сондықтан билік оны дидактикалық әсері үшін бағалады. Кейбіреулер тарихи пьесаларға мемлекет тарапынан үгіт-насихат мақсатында жасырын қаржы жұмсалғанын болжайды. 1586 жылдан бастап королеваның Оксфорд графына жыл сайын берген мың фунттық гранты «корольдік театрға көмектесу үшін берілді, осылайша королева актерлік труппаларға айтарлықтай қолдау көрсеткенін ешкім білмейді». Оксфорд «ағылшын халқына өз елінің тарихын, оның ұлылығын және оның өркендеуіне өз үлесін салуын түсіндіретін» пьесаларды қолдауға тиіс болды. Керісінше, Оксфордтың батыр емес ата-бабасы, 9-шы граф Роберт де Вере, Радкотт көпіріндегі шайқаста дезертир болды, ол Томас Вудсток пьесасынан шығарылды, ол Ричард II билігінің алғашқы кезеңдерімен айналысады, бірақ ол корольдің ерте достарының бірі және Роберт Трезилианның замандасы болды, ол пьесаның жауыз кейіпкері.

Chronicle plays—history plays based on the chronicles of Polydore Vergil, Edward Hall, Raphael Holinshed and others—enjoyed great popularity from the late 1580s to c. 1606. By the early 1590s they were more numerous and more popular than plays of any other kind. John Bale's morality play Kynge Johan [:King John], c. 1547, is sometimes considered a forerunner of the genre. King John was of interest to 16th century audiences because he had opposed the Pope; two further plays were written about him in the late 16th century, one of them Shakespeare's Life and Death of King John. Patriotic feeling at the time of the Spanish Armada contributed to the appeal of chronicle plays on the Hundred Years' War, notably Shakespeare's Henry VI trilogy, while unease over the succession at the close of Elizabeth's reign made plays based on earlier dynastic struggles from the reign of Richard II to the Wars of the Roses topical. Plays about the deposing and killing of kings, or about civil dissension, met with much interest in the 1590s, while plays dramatising supposedly factual episodes from the past, advertised as "true history" (though the dramatist might know otherwise), drew larger audiences than plays with imagined plots. The chronicle play, however, always came under close scrutiny by the Elizabethan and Jacobean authorities. Playwrights were banned from touching "matters of divinity or state", a ban that remained in force throughout the period, the Master of Revels acting as licenser. The deposition scene in Richard II (IV. i.154–318), for example, almost certainly part of the play as it was originally written, was omitted from the early quartos (1597, 1598, 1608) and presumably performances, on grounds of prudence, and not fully reinstated till the First Folio. The chronicle play, as a result, tended ultimately to endorse the principles of 'Degree', order, and legitimate royal prerogative, and so was valued by the authorities for its didactic effect. Some have suggested that history plays were quietly subsidised by the state, for propaganda purposes. The annual grant of a thousand pounds by the Queen to the Earl of Oxford from 1586 was, it has been argued, "meant to assist him as theatrical entrepreneur for the Court, in such a way that it would not become known that the Queen was offering substantial backing to the acting companies". Oxford was to support plays "which would educate the English people in their country's history, in appreciation of its greatness, and of their own stake in its welfare". By contrast, a less heroic ancestor of Oxford's, Robert de Vere, the 9th earl, who deserted at the Battle of Radcot Bridge, is left out of Thomas of Woodstock, which deals with the first part of Richard II's reign, though he was one of the king's early circle of favourites and a contemporary of Robert Tresilian, the play's villain.

Даму

"Генрих V-нің әйгілі жеңістері" сияқты ертедегі хроникалық пьесалар, хроникалардың өзі сияқты, еркін құрылымдалған, ренжсіз, эпизодтық болды; шайқастар мен салтанаттылық, рухтар, армандар мен қарғыстар олардың тартымдылығын арттырды. Ғалым Х. Б. Чарлтон "Генрих V-нің әйгілі жеңістерінің" "ағартпа патриотизмі", "Жек Строның өмірі мен өлімінің" шикілігі мен жамандауы, "Король Джонның қиын билігінің" жайбарақаттығы және "Эдуард I-нің" дөрекілігі мен жалаң сөздігі туралы айтқанда, олардың кемшіліктерін көрсете білді. Алайда, 1587 жылғы Марлоудың "Тамбурлейнінің" биік поэзиясы мен бір біріктіретін бейнеге назар аударуы, 1589–90 жылдарғы Шекспирдің "Контенция" пьесаларының және кек алу трагедиясының макиавеллизмдерінің ықпалымен хроникалық пьесалар сипаттама, құрылым және стиль жағынан тез жетілді. Марлоу өзі Шекспирдің "Контенция" пьесасының табысынан кейін ағылшын тарихына бет бұрды. 1591 жылғы "Эдуард II" пьесасында ол "Тамбурлейннің" риторикасы мен көріктілігінен "адам мінезінің өзара әрекеттесуіне" ауысты, хроникалық материалды қалай қысқарып, қайта құруға болатынын және жалаңаш меңзеулерді драмалық әсерге айналдыруға болатынын көрсетті. "Осы 1590 жылдарға қарай" "ағылшын халқының ұлы өткенімен мақтаныш, ұлы қазіргі уақытта қуаныш, ұлы болашаққа сенім білдірген терең сезімдерді бейнелейтін ұлттық тарихи драма пайда болды. Мұндай драма тек белгілі бір шарттар орындалғанда ғана дамуы мүмкін – ұлттық, біртекті, сезімі мен әрекеті жағынан біріккен халық өзінің өткеніне терең қызығушылық танытқанда; өзінің ұлылығын сезініп, тарихи материалды халықтың ең терең шабыттанған аспектілерін ашып көрсететін драмалық форма пайда болғанда. Бұл, қысқа ғана салтанатты сәт үшін, католиктер мен пуритандар, сарай қызметкерлері мен азаматтар, қожайын мен жұмысшы бөлісті. Осылайша біз ұлттық бірлік пен ой-пікірлер мен іс-әрекеттердің, сондай-ақ ұлттық тарихи драманың болуын айта аламыз". – У. Д. Бриггс, "Марлоудың 'Эдуард II' (1914)" Шекспир бұл жанрды одан әрі дамытып, саясат, патшалық, соғыс және қоғам табиғатына терең түсініктер берді. Ол сондай-ақ жанрға асыл поэзияны және адам мінез-құлқы туралы терең білімді әкелді. Ол Марлоуға қарағанда тарихтағы әйелдерге көбірек қызығушылық танытып, оларды әлдеқайда нәзік суреттеді. Шекспир оқиғаларды мінездеме тұрғысынан, провиденция немесе тағдыр немесе механикалық әлеуметтік күштерге қарағанда көбірек түсіндіргендіктен, оның "тарих философиясы" болды деуге болады. Оның комедиялық дарынымен ол Кейдтің көтерілісі және ханзада Халдың жастық шағы сияқты хроникалық материалды комедиялық түрде өңдеді; ал өнертабыс дарынымен ол Фауконбридж (егер "Король Джонның қиын билігі" оның болса) және Фальстаф сияқты маңызды тұлғаларды жасады. Оның хроникалық пьесалары тарихи ретімен жинақталғанда "ұлы ұлттық эпос" құрайды деп сипатталған. "Эдуард III" және "Вудсток Томасы" пьесаларының Шекспир авторлығы немесе бір бөлігі болуы туралы аргумент.

The early chronicle plays such as The Famous Victories of Henry the Fifth were, like the chronicles themselves, loosely structured, haphazard, episodic; battles and pageantry, spirits, dreams and curses, added to their appeal. The scholar H. B. Charlton gave some idea of their shortcomings when he spoke of "the wooden patriotism of The Famous Victories, the crude and vulgar Life and Death of Jack Straw, the flatness of The Troublesome Reign of King John, and the clumsy and libellous Edward I ". Under the influence of Marlowe's Tamburlaine, however, c. 1587, with its lofty poetry and its focus on a single unifying figure, of Shakespeare's Contention plays, c. 1589–90, and of the machiavels of revenge tragedy, chronicle plays rapidly became more sophisticated in characterisation, structure, and style. Marlowe himself turned to English history as a result of the success of Shakespeare's Contention. In Edward II, c. 1591, he moved from the rhetoric and spectacle of Tamburlaine to "the interplay of human character", showing how chronicle material could be compressed and rearranged, and bare hints turned to dramatic effect. "There was by that time" [the 1590s] "a national historical drama, embodying the profoundest sentiments by which the English people were collectively inspired—pride in a great past, exultation in a great present, confidence in a great future. Such a drama could develop only when certain conditions had been fulfilled—when the people, nationalized, homogeneous, feeling and acting pretty much as one, had become capable of taking a deep and active interest in its own past; when it had become awakened to a sense of its own greatness; when there had come into being a dramatic form by which historical material could be presented in such a way as to reveal those aspects of which the public felt most deeply the inspiration This homogeneity did not arise out of identity of economic conditions, of political belief, or of religious creed, but was the product of the common participation, individually and various as it might be, in those large and generous emotions. These, for a brief glorious moment, were shared by Catholic and Puritan, courtier and citizen, master and man. And so we can speak of a national unanimity of thought and action, and of a national historical drama." ― W. D. Briggs, Marlowe's 'Edward II' (1914)
Shakespeare then took the genre further, bringing deeper insights to bear on the nature of politics, kingship, war and society. He also brought noble poetry to the genre and a deep knowledge of human character. In particular, he took a greater interest than Marlowe in women in history, and portrayed them with more subtlety. In interpreting events in terms of character, more than in terms of Providence or Fortune, or of mechanical social forces, Shakespeare could be said to have had a "philosophy of history". With his genius for comedy he worked up in a comic vein chronicle material such as Cade's revolt and the youth of Prince Hal; with his genius for invention, he largely created vital figures like Fauconbridge (if The Troublesome Reign was his) and Falstaff. His chronicle plays, taken together in historical order, have been described as constituting a "great national epic". Argument for possible Shakespearean authorship or part authorship of Edward III and Thomas of Woodstock

Ертедегі хроникалық пьесалардың жазылу мерзімі мен авторлығы туралы белгісіздік жанрдың басталуына ықпал еткендерді анықтауды және оларға құрмет көрсетуді қиындатады. Кейбір сыншылар Шекспирдің осы жанрдың негізін қалауға толық құқылы екенін айтады. 1944 жылы Э. М. В. Тиллиард "Генрих V-нің әйгілі жеңістері" (c. 1586–87) Шекспирдің шәкірттік кезеңінде жазылған туынды болуы мүмкін деп мәлімдеді, бұл пікірді 1961 жылы Сеймур Питчер дамытты. Питчер 1940 жылы табылған Эдвард Холлдың "Ланкастр және Йорк екі асыл және әйгілі отбасыларының одағы" көшірмесіне жазылған түсіндірмелердің, Шекспир жазған болуы мүмкін екенін және олардың пьесадағы үзінділерге өте жақын екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, В. Дж. Кортхоуп (1905), Э. Б. Эверитт (1965) және Эрик Самс (1995) "Король Джонның қиын билігі" (c. 1588–89) Шекспирдің кейінірек "Король Джонның өмірі мен өлімі" деп қайта жазылған пьесасының алғашқы нұсқасы болды деп дәлелдеді (екінші квартто, 1611 ж., "Король Джонның қиын билігін" "Ш." деп атады). Самс "Король Джонның қиын билігін" "бірінші заманауи тарихи драма" деп атады. Эверитт пен Самс сондай-ақ Холиншедке негізделген және 11 ғасырдағы ағылшын тарихын бейнелейтін екі ерте хроникалық пьеса, "Эдмунд Айронсайд немесе Соғыс барлық достарды жасады" (1588–89 ж.) және оның жоғалған жалғасы "Хардиканут" (1590 жылдары қойылған) Шекспирдің туындылары екенін сендірді. Бірінші ағылшын хроникалық пьесасы ретінде бәсекелес үміткер – сол кезеңнен шыққан авторлық белгісіз "Рихард III-нің шынайы трагедиясы". Алайда, іс жүзінде драматургтер әсер ететін де, әсер алатын да болды: Шекспирдің екі "Контенция" пьесасы (1589–90) Марлоудың "Тамбурлейнінің" (1587) ықпалымен жазылса, Марлоудың "Эдуард II" пьесасына әсер етті, ал ол өз кезегінде Шекспирдің "Рихард II" пьесасына әсер етті. Кейінгі хроникалық пьесалардың арасында Т. С. Элиот Фордтың "Перкин Уорбек тарихы" пьесасын "күмәндісіз оның ең жоғары жетістігі" және "Элизабет және Яков дәуіріндегі драманың Шекспир туындыларынан басқа ең жақсы тарихи пьесаларының бірі" деп бағалады. Осы кезеңде басқа елдердің тарихына негізделген хроникалық пьесалар да жазылды, олардың ішінде Марлоудың "Париж қырғыны", Чапменнің "Бирон герцогы Чарльз", Уэбстердің жоғалған "Гиза" және Шекспирдің "Макбет" пьесалары бар. Кейбір хроникалық пьесаларда, әртүрлі замандас титулдық беттері көрсеткендей, "тарих хроникасы" және "трагедия" жанрлары бірігіп кетеді.

Uncertainty about composition dates and authorship of the early chronicle plays makes it difficult to attribute influence or give credit for initiating the genre. Some critics believe that Shakespeare has a fair claim to have been the innovator. In 1944 E. M. W. Tillyard argued that The Famous Victories of Henry the Fifth, c. 1586–87, could have been a work of Shakespeare's apprenticeship, a claim developed by Seymour Pitcher in 1961. Pitcher argued that annotations to a copy Edward Hall's Union of the Two Noble and Illustre Families of Lancastre and Yorke that was discovered in 1940 (the volume is now in the British Library) were probably written by Shakespeare and that these are very close to passages in the play. Again, W. J. Courthope (1905), E. B. Everitt (1965) and Eric Sams (1995) argued that The Troublesome Reign of King John, c. 1588–89, was Shakespeare's early version of the play later rewritten as The Life and Death of King John (the Second Quarto, 1611, had attributed The Troublesome Reign to "W. Sh."). Sams called The Troublesome Reign "the first modern history play". Everitt and Sams also believed that two early chronicle plays based on Holinshed and dramatising 11th century English history, Edmund Ironside, or War Hath Made All Friends, written c. 1588–89, and its lost sequel Hardicanute, performed in the 1590s, were by Shakespeare. A rival claimant to be the first English chronicle play is The True Tragedie of Richard the Third, of unknown authorship from the same period. In practice, however, playwrights were both 'influencers' and influenced: Shakespeare's two Contention plays (1589–90), influenced by Marlowe's Tamburlaine (1587), in turn influenced Marlowe's Edward II, which itself influenced Shakespeare's Richard II. Of later chronicle plays, T. S. Eliot considered Ford's Chronicle History of Perkin Warbeck "unquestionably [his] highest achievement" and "one of the very best historical plays outside of the works of Shakespeare in the whole of Elizabethan and Jacobean drama." Chronicle plays based on the history of other countries were also written during this period, among them Marlowe's The Massacre at Paris, Chapman's Charles, Duke of Biron, Webster's lost Guise, and Shakespeare's Macbeth. In some of the chronicle based plays, as the various contemporary title pages show, the genres of 'chronicle history' and 'tragedy' overlap.