Кіріспе
Америкалық актер (1883–1930), оның ұлы.
his son
Леонидас Франк "Лон" Чейни (1 сәуір 1883 – 26 тамыз 1930) – американдық актер және гример. Ол кинодағы ең универсалды және күшті актерлердің бірі саналады, азапты, көбінесе гротесктік және ауырулы кейіпкерлерді сомдауымен және гримдегі новаторлық өнерімен танымал. Оның арғы атасы Огайо штатынан конгрессмен Джон Чейни болған. Чейнидің екі ата-анасы да саңырау болғандықтан, ол бала кезінен американдық қол тілінде шеберлікке ие болды. 1902 жылы ол сахналық мансабын бастап, танымал водевиль және театрлық қойылымдармен гастрольдеп жүрді. 1905 жылы 22 жастағы Чейни 16 жасар әнші Клева Крейттонмен (Франсис Кливленд Крейттон) танысып, үйленді. 1906 жылы олардың жалғыз баласы, ұл, Крейттон Тулл Чейни (кейін Лон Чейни кіші деп аталды) дүниеге келді. Чейнилер гастрольдік сапарларын жалғастырып, 1910 жылы Калифорнияға қоныстанды. Отбасылық мәселелер туындады және 1913 жылдың 30 сәуірінде Клева Лос-Анджелес қаласының орталығындағы "Majestic" театрына барды, онда Лон "Kolb and Dill" шоуын басқарып жатты, және сынап хлоридін жұтып өзіне зиян келтіруге тырысты. Өзіне зиян келтіру әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ ол оның әншілік мансабын тоқтатты; одан кейін болған дау-дамағал мен ажырасу Чейниді театрдан киноға шығуға мәжбүр етті. Ол онда қанша уақыт болғаны нақты белгісіз, бірақ 1912 мен 1917 жылдар аралығында Чейни "Universal Studios" компаниясымен келісімшарт бойынша эпизодтық немесе кейіпкерлік рөлдерді орындады. Оның грим жасау шеберлігі оған жоғары бәсекелестік атмосферада көптеген рөлдерді жеңіп алуға көмектесті. Осы кезеңде Чейни режиссерлер Джо Де Грасс пен Айда Мей Паркпен достық қарым-қатынас орнатты, олар оған өз фильмдерінде маңызды рөлдер берді және оны қорқынышты кейіпкерлерді сомдауға ынталандырды. 1915 жылы Чейни "Kolb and Dill" компаниясындағы бұрынғы әріптесі, жақында ажырасқан хор қызы Хейзел Хейстингске үйленді. Жаңа отбасы Чейнидің 1913 жылы Клевадан ажырасқаннан бері түрлі үйлерде және пансиондарда тұрған 10 жасар ұлы Крейтонның қамқорлығын алды.
Мансап
1917 жылы Чейни студияда танымал актер болды, бірақ оның жалақысы бұл мәртебені көрсетпеді. Чейни жалақысын көтеруді сұрағанда, студияның жетекшісі Уильям Систром: «Сен аптасына жүз доллардан артық таба алмайсың», — деп жауап берді. Студиядан кеткеннен кейін Чейни кейіпкерлік актер ретінде алғашқы жылы қиындықтармен күресті. 1918 жылғы «Риддл Гауне» фильмінде маңызды рөл атқарғанға дейін Чейнидің кейіпкерлік актерлік таланты индустрияда толыққанды танылды. «Universal» студиясы Чейни, Дороти Филлипс және Уильям Стоуэллді «Пипердің бағасы» (1917) фильмінде команда ретінде ұсынды. Келесі фильмдерде ерлер әдемі Филлипске сүйікті, жауыз немесе басқа да еркек рөлін алмастырды. Оларға кейде Клэр ДюБрей қосылып, үштікті фильмнен фильмге қайталанатын актерлердің төрттігіне айналдыра жаздады. Бұл топтың фильмдері соншалықты табысты болды, Universal 1917 жылдан 1919 жылға дейін Чейни, Стоуэлл және Филлипспен он төрт фильм шығарды. Фильмдерді көбінесе Джо Де Грасс немесе оның әйелі Ида Мей Парк, екеуі де Universal-дағы Чейнидің достары, режиссерлік етті. Чейни «Риддл Гауне» және «Кайзер, Берлиннің жыртқышы» (1918) сияқты фильмдерге қатысқан кезде, Стоуэлл мен Филлипс Чейни қайтып келгенге дейін дуэт ретінде жұмыс істеді. Стоуэлл мен Филлипс «Адамзаттың жүрегі» (1918) фильмінде Эрих фон Строхаймды Чейни ойнай алатын жауыз кейіпкер ретінде тартысты. Чейни Джордж Лоан Таккердің «The Miracle Man» (1919) фильмінде «Құрбақ» рөлінде өте жақсы өнер көрсетті. Фильмде Чейнидің актерлік қабілеті ғана емес, сонымен қатар оның макияж шебері ретіндегі таланты да көрінді. Сынақтардың мақтауы мен 2 миллион доллардан астам табыс Чейниді Американың ең танымал кейіпкерлік актері ретінде таныстырды. Чейни қылмыс және оқиғалар фильмдерінде, мысалы, «The Penalty» (1920) фильмінде, екі аяғы ампутацияланған бандит рөлін сомдағанда, макияж жасауда үлкен бейімділікті көрсетті. Чейни Тод Браунинг режиссерлік еткен он фильмде, көбінесе маскировкаланған және/немесе мүсіркелген кейіпкерлерді бейнеледі, соның ішінде карнавалдық пышақ лақтырушы Алонзо Қолы жоқ (1927) Джоан Кроуфордпен бірге. Шамамен сол уақытта Чейни Конрад Найгел, Марселин Дей, Генри Б. Уолтолл және Поли Моранмен бірге Тод Браунингтің «Лондон түстен кейін» (1927) қорқыныш фильмінде ойнады, бұл жоғалған фильмдердің ең ізделісіндегі бірі. Оның соңғы кинодағы рөлі — «Бейпақ үш» (1930), 1925 жылы шыққан сол аттас үнсіз фильмнің дыбыстық қайта түсірілімі. 1930 жылғы қайта түсірілім оның жалғыз «сөйлейтін» фильмі және Чейни өзінің күшті және жан-жақты дауысын пайдаланған жалғыз фильм болды. Чейни фильмдегі бес негізгі дауыс (шешенетанушы, қарт әйел, папағай, қуыршақ және қыз) өзіне тиесілі екенін растады. Киноның алғашқы күндері сақал мен мұртты жауызды көрсететін болса, макияж көбінесе болмады. Голливуд студияларының кино туралы білгендерінің көп бөлігі театр макияжымен алған тәжірибесінен туындады, бірақ бұл үлкен экранға әрқашан жақсы көшкен жоқ, әсіресе фильмнің сапасы жақсарған сайын. Сондай-ақ, Чейнидің кезінде макияж бөлімдері әлі құрылмағанын атап өткен жөн. 20 жасқа дейін актерлер өздерінің макияжын өздері жасауға міндетті болды. «Фантом бірден аңызға айналды», — деп жазды 1990 жылы Los Angeles Times газеті. «Күндізгі газеттерде әйелдердің есінен танып, балалардың айқайлап, ересектердің масканы шешіп, таза ауаға шығып кеткендері жазылған». «Фантомның бетін ашу — үнсіз фильмдегі ең танымал сәттердің бірі», — деп жазды Мег Шилдс 2020 жылы. «Бұл экрандағы ең қорқынышты суреттердің бірі» деуге болады. Алайда, Чейнидің бейнелеулері тағдырдың құрбандарының сұмдық деформацияларынан қатты қорқып немесе жиреніп кетпеген көрермендердің арасында біршама жанашырлық пен қайғы тудыруға тырысты. 1925 жылы Movie журналына жазған өмірбаяндық мақаласында ол былай деп жазды: «Мен адамдарға ең төменгі түрдегі адамдардың да өзіне-өзі құрбандыққа баруға қабілетті екенін еске салғым келді. Көшедегі кемтар жалқаудың ең асыл идеалдары болуы мүмкін. «Горбун» сияқты менің кейіпкерлерімнің көпшілігі, мысалы «Операның арбағасы», «Сапары», «Үш қасиетсіз» және т.б. өзіне-өзі құрбандыққа бару немесе бас тарту тақырыбын көтеріп береді. Мен осындай оқиғаларды айтуды қалаймын». Чейни өзінің макияж жасаудағы және денесін өзгертүдегі шеберлігін өзінің кейіпкерлерін «көркем бейнелеу» деп атады. Чейнидің таланты қорқыныш жанры мен сахналық макияждан асып кетті. Ол сондай-ақ өте шебер биші, әнші және комедиан болды. Рей Брэдбери Чейни туралы былай деді: «Ол біздің психикамызды ойнаған адам еді. Ол біздің денелеріміздің ішіндегі көлеңкелерге еніп, біздің құпия қорқыныштарды анықтап, экранға түсіре алды. Лон Чейнидің тарихы — өшпес махаббат тарихы. Ол сіздің ішкі бөлігіңізді ашыққа шығарады, өйткені сіз махаббатталмайтыныңыздан, ешқашан махаббатталмайтыныңыздан және сізде әлемге бұрылатын бір бөлік бар екеніңізден қорқасыз». Чейни және оның екінші әйелі Хейзел Голливудтың әлеуметтік өмірінен алшақ, қарапайым жеке өмір сүрді. Чейни өзінің фильмдерін жарнамалауға аз күш жұмсады және Metro Goldwyn Mayer үшін, қасақана жұмбақ бейне жасады және ол Голливудтағы әлеуметтік өмірден қасақана бас тартқандығы хабарланды. Өзінің кино мансабының соңғы бес жылында (1925–1930) Чейни Metro Goldwyn Mayerмен эксклюзивті келісімшарт бойынша жұмыс істеді, ең есте қаларлық рөлдерін сомдады. Оның «Tell It to the Marines» (1926) фильміндегі қатал теңізші-нұсқаушы рөлі, оның сүйікті фильмдерінің бірі, оған Теңіз корпусының құрметіне ие етті, олар оны киноиндустриядан алғашқы құрметті мүше етті. Ол көптеген жас актерлердің құрметі мен ықыласын да қазанды, оларға кеңес берді және фильм түсірілімі арасында актерлер мен түсірілім тобымен кәсіби ойларымен бөлісуге әрқашан дайын болды. «The Unknown» (1927) фильмін түсірілімі кезінде Джоан Кроуфорд Чейнидің жұмысын қарап, өміріндегі ешкімнен көбірек актерлік өнер туралы білгенін айтты. «Сол кезде», — деді ол, — «мен камераның алдында тұру мен актерлік өнердің арасындағы айырмашылықты білдім». Агрессивті емдеуге қарамастан, оның жағдайы нашарлап, 1930 жылдың 26 тамызында Лос-Анджелестегі ауруханада жұтқыншақ қан кетуінен қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 28 тамызда Глендейлде өтті. Құрметті көтерілушілер қатарында Пол Берн, Хант Стромберг, Ирвинг Талберг, Луис Б. Майер, Лионель Барримор, Уоллес Бири, Тод Браунинг, Лью Коди және Рамон Новарро болды. АҚШ Теңіз корпусы оның қоштасу рәсіміне капеллан мен құрмет қарауылын ұсынды. Оның қоштасу рәсімі кезінде барлық MGM студиялары мен кеңселер екі минуттық үнсіздік сақтады. Чейни Глендейлдегі Forest Lawn Memorial Park зиратында әкесінің қабіріне жақын жерге жерленді.
Chaney had a breakthrough performance as "The Frog" in George Loane Tucker's The Miracle Man (1919). The film displayed not only Chaney's acting ability, but also his talent as a master of makeup. Critical praise and a gross of over $2 million put Chaney on the map as America's foremost character actor. Chaney exhibited great adaptability with makeup in more conventional crime and adventure films, such as The Penalty (1920), in which he played a gangster with both legs amputated. Chaney appeared in ten films directed by Tod Browning, often portraying disguised and/or mutilated characters, including carnival knife thrower Alonzo the Armless in The Unknown (1927) opposite Joan Crawford. Around the same time, Chaney also co starred with Conrad Nagel, Marceline Day, Henry B. Walthall, and Polly Moran in the Tod Browning horror film London After Midnight (1927), one of the most sought after lost films. His final film role was The Unholy Three (1930), a sound remake of his 1925 silent film of the same name. The 1930 remake was his only "talkie" and the only film in which Chaney utilized his powerful and versatile voice. Chaney signed a sworn statement declaring that five of the key voices in the film (the ventriloquist, the old woman, a parrot, the dummy and the girl) were his own. Makeup in the early days of cinema was almost non existent with the exception of beards and mustaches to denote villains. Most of what the Hollywood studios knew about film stemmed from their experience with theater makeup, but this did not always transfer well to the big screen, especially as the film quality improved over time. It is also worth noting that makeup departments were not yet in place during Chaney's time. Prior to the mid 20s, actors were expected to do their own makeup. "Phantom became a legend almost immediately," wrote the Los Angeles Times in 1990. "The newspapers of the day reported that women fainted, children bawled and grown men stepped outside for fresh air after the famous unmasking scene." "The unmasking of the titular Phantom is one of the most well known moments in silent film," wrote Meg Shields in 2020. "Arguably, it’s one of the most horrifying images ever put on screen." However, Chaney's portrayals sought to elicit a degree of sympathy and pathos among viewers not overwhelmingly terrified or repulsed by the monstrous disfigurements of these victims of fate. In a 1925 autobiographical article for Movie magazine, he wrote: "I wanted to remind people that the lowest types of humanity may have within them the capacity for supreme self sacrifice. The dwarfed, misshapen beggar of the streets may have the noblest ideals. Most of my roles since The Hunchback, such as The Phantom of the Opera, He Who Gets Slapped, The Unholy Three, etc., have carried the theme of self sacrifice or renunciation. These are the stories which I wish to do." Chaney referred to his expertise in both makeup and contorting his body to portray his subjects as "extraordinary characterization". Chaney's talents extended beyond the horror genre and stage makeup. He was also a highly skilled dancer, singer and comedian. Ray Bradbury once said of Chaney, "He was someone who acted out our psyches. He somehow got into the shadows inside our bodies; he was able to nail down some of our secret fears and put them on screen. The history of Lon Chaney is the history of unrequited loves. He brings that part of you out into the open, because you fear that you are not loved, you fear that you never will be loved, you fear there is some part of you that's grotesque, that the world will turn away from." Chaney and his second wife Hazel led a discreet private life distant from the Hollywood social scene. Chaney did minimal promotional work for his films and for Metro Goldwyn Mayer, purposefully fostering a mysterious image, and he reportedly intentionally avoided the social scene in Hollywood. In the final five years of his film career (1925–1930), Chaney worked exclusively under contract to Metro Goldwyn Mayer, giving some of his most memorable performances. His portrayal of a tough as nails marine drill instructor in Tell It to the Marines (1926), one of his favorite films, earned him the affection of the Marine Corps, who made him their first honorary member from the motion picture industry. He also earned the respect and admiration of numerous aspiring actors, to whom he offered mentoring assistance, and between takes on film sets he was always willing to share his professional observations with the cast and crew. During the filming of The Unknown (1927), Joan Crawford stated that she learned more about acting from watching Chaney work than from anyone else in her career. "It was then," she said, "I became aware for the first time of the difference between standing in front of a camera, and acting." Despite aggressive treatment, his condition gradually worsened, and he died of a throat hemorrhage on August 26, 1930, in a Los Angeles, California hospital. His funeral was held on August 28 in Glendale, California. Honorary pallbearers included Paul Bern, Hunt Stromberg, Irving Thalberg, Louis B. Mayer, Lionel Barrymore, Wallace Beery, Tod Browning, Lew Cody, and Ramon Novarro. The U. S. Marine Corps provided a chaplain and Honor Guard for his funeral. While his funeral was being conducted, all MGM studios and offices observed two minutes of silence. Chaney was interred at Forest Lawn Memorial Park Cemetery in Glendale, next to the crypt of his father.
Мұра
1957 жылы Чейни «Мың қырлы адам» атты өмірбаяны фильмінің тақырыбы болды, онда оны Джеймс Кагни сомдады. Фильм көбінесе қияли, себебі Чейни өте жасырын болды және Голливуд өмірін жек көрді. Ол ешқашан өзі туралы немесе отбасы туралы жеке мәліметтерді ашқан жоқ, бірде былай деді: «Суреттер арасында Лон Чейни деген жоқ». Чейни кішісі қорқыныш фильмдеріндегі рөлдерімен, мысалы, 1941 жылғы «Қасқыр адам» фильміндегі бас кейіпкерімен есімдеріне сақталды. 1997 жылдың қазан айында екі Чейни де АҚШ пошта маркаларында «Опера призрағы» және «Қасқыр адам» рөлдерінде бейнеленді, жиынтыққа Бела Лугоси «Дракула графы» және Борис Карлофф «Франкенштейннің монстры» мен «Мумия» рөлдерінде қосылды. Чейни 2000 жылғы «Лон Чейни: Мың жүз» деректі фильмінің де тақырыбы болды. Фильмді үнсіз кино тарихшысы Кевин Браунлоу жасады, ал Кеннет Бранаг оны баяндады. Уоррен Зевонның «Лондон қасқырлары» әнінде Чейни және оның ұлы Лон Чейни кіші соңғы шумақта есімдерімен аталады.
Құрметтер
Чейнидің Голливуд бульварында орналасқан Голливуд Даңқ аллеясында жұлдызы бар. 1994 жылы Аль Хиршфельдтің Чейнидің карикатурасы АҚШ-тың естелік пошта маркасында жарияланды. 1929 жылы Чейни Калифорния штатының Биг Пайн қаласының жанындағы Шығыс Сьерра-Неваданың қауқап шөлінде Пол Р. Уильямстың қызметін пайдаланып, демалыс үшін тас үй салдырды. Иньо ұлттық орман қорығында орналасқан бұл үй бүгінге дейін сақталған, бірақ ол жалпы жұртқа ашық емес. Ол қайтыс болғаннан кейін, Чейнидің әйгілі грим қорабын оның жесірі Хейзел Лос-Анджелес округінің мұражайына сыйға берді. Бұл қорап кейде жұртшылыққа көрсетіледі. Колорадо Спрингс қалалық аудиториясындағы сахналық театр да осы актердің құрметіне аталған.
Ұзақ метражды фильмдер
Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1915 Әке мен ұлдары Тюк Бартоломей Жоғалған фильм 1916 Қызғаныштың қысымы Силас Лейси Жұмыс атауы «Love Thine Enemy» Жоғалған фильм 1916 Қатысқан жүректер Джон Хаммонд Жеке коллекцияда шамамен екі минуттық кадрлар бар 1916 Алтын жәндік Джованни Жұмыс атауы «Толық кубок» 2008 жылы бір данасы қайта табылды. 1916 Қайнның белгісі Дик Темпл Чейни карьерасында алғаш рет осы фильмде бас рөлде ойнады. Жұмыс атауы «Тағдырдың қалауы бойынша». Жоғалған фильм 1916 Тыныштықтың бағасы Доктор Эдмонд Стаффорд CNC француз кино мұрағатында сақталады 1917 Пайпердің бағасы Билли Кильмартин Жоғалған фильм 1917 Тозақ Морганның қыздары Еділ Жұмыс атауы «Бейнедің кері жағы». Жоғалған фильм 1917 Триумф Пол Нейхофф Англияда табылған, тек алғашқы үш бөлігі сақталған, AMPAS-та сақталады 1917 Бос мылтық Франк Жоғалған фильм 1917 Бондаж Әлдежан (оның осы фильмдегі түсірілімі расталмаған, бірақ Блейк кітабында Чейни фильмде болған) Жоғалған фильм 1917 Бірде Мұр күтті Жұмыс атауы «Бақытқа құмар», сондай-ақ «The Maverick» Жоғалған фильм 1917 Қызыл көлік Пол Ревир Форбс Конгресс кітапханасында және басқа жерлерде сақталған фрагменттер. 1995 жылғы «Лон Чейни: Масканың артында» деректі фильміне енген. 1918 Бродвей махаббаты Элмер Уоткинс Фильмнің түпнұсқасы Джордж Истман Хаус киноколлекциясында сақталады. 1918 Ұлы құмар Пол Аргос Жұмыс атауы «Powderville босы» Жоғалған фильм 1918 Кайзер, Берлиннің ажары Бетман Холвег Жоғалған фильм 1918 Жылдам компания Дэн Маккарти Жоғалған фильм 1918 Бродвей жанжалы «Kink» Колби Жоғалған фильм 1918 Жұмбақ Гаун Хейм Боззам Конгресс кітапханасында сақталған бес бөлімнің екеуі (толық емес) 1918 Періште Бейтс Луи Курто Жоғалған фильм 1918 Қаланың сөзі Джек Ланшом (кейбір дереккөздерде Лангхорн) Дженевраның тәртібі деп аталатын повесть негізінде түсірілген. Жоғалған фильм 1918 Қауіп, баяу жүр Буд Жоғалған фильм 1919 Жалған беттер Карл Экстром, неміс тышқысы Луи Жозеф Вэнс романы негізінде түсірілген. Фильмнің жұмыс атауы «Жалғыз қасқыр» 1919 Ғажайып адам Құбыжық Жоғалған фильм. Сенімге шақыру сахнасынан үш минуттық фрагмент сақталған. 1919 Алдын ала төленген Бейтс Ле Блан Чехословакиядағы Narodni Filmovy Archive-та сақталған нитратты пленка (чех тілінде субтитрлермен). 1919 Аюқөк құрғағанда Кинард Пауэрс Американдық киноинститутында сақталған толық түпнұсқа, коллекционер сыйлаған. 1919 Жеңіс Рикардо Уоллес Беримен бірге; толық фильм DVD-де қолжетімді 1920 Батыл Джек Ройс Риверс, қарақшы 15 бөлімді сериал. Фильмнің сегменттері (негізінен 1, 2 және 4 бөлімдер) Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде сақталады. Чейни қазіргі кадрларда көрінбейді. 1920 Ыстық арал Қос рөл: екі қарақшы, соқыр Пью және Merry Жоғалған фильм 1920 Ең үлкен сыйлық Мерни Стэгг Бір бөлігі сақталған (алты бөлімнің біріншісі), жеке коллекцияда сақталады. 1920 Солтүстік көшпелілері Рауль Чаллонер DVD-де қолжетімді 1920 Жазалы бұрқасын DVD-де қолжетімді 1920 Заңнан тыс Қара Майк Сильва және Ах Винг екі рөлде Film Preservation Associates фильмдер жинағында сақталады. DVD-де қолжетімді. 1921 Біз сүйетіндер үшін Трикс Ульнер Жоғалған фильм 1921 Өмірдің біттері Чин Чоу Жоғалған фильм 1921 Жүректердің тусы Фараллоны DVD-де қолжетімді 1921 Қала дауыстары Ред О'Рурк, гангстер Бастапқыда «Түнгі роза» деп шығарылған, содан кейін фильм қайта өңделіп, «Қала дауыстары» деп аталды; Чейни кейіпкерінің аты Ред О'Рурктен Дьюк МакГиге ауыстырылды; Жоғалған фильм 1922 Тұзақ Гаспард Чейни осы фильмнің сюжетіне негізделген оқиғаны бірге жазды. Ұлыбританияда «Жүректің шері» деп шығарылды. Екі рөлде: Эхо және қарт әйел. DVD-де қолжетімді.
Chaney does not appear in the existing footage 1920 Treasure Island Dual role as two pirates, Blind Pew and Merry Lost film 1920 The Gift Supreme Merney Stagg An incomplete print (reel one of six) survives and is preserved in a private collection. 1920 Nomads of the North Raoul Challoner Available on DVD 1920 The Penalty Blizzard Available on DVD 1920 Outside the Law Dual role as Black Mike Sylva and Ah Wing Print exists in the Film Preservation Associates film collectionAvailable on DVD. 1921 For Those We Love Trix Ulner Lost film 1921 Bits of Life Chin Chow Lost film 1921 The Ace of Hearts Farallone Available on DVD 1921 Voices of the City Red O'Rourke, gangster Released originally as The Night Rose, the film was then re edited and retitled Voices of the City; Chaney's character's name was changed from Red O'Rourke to Duke McGee; Lost film 1922 The Trap Gaspard Chaney also co wrote the story that this film was based on Released in the U. K. as Heart of a Wolf Dual role as Echo and the Old Lady Available on DVD