Кіріспе
Кез келген мақсатты қолдаушылардың аса белсенді, күшті және/немесе агрессивті жақтастарына берілетін термин.
Ағылшын тіліндегі "militant" сөзі сын есім және зат есім ретінде қолданылады. Ол көбінесе, әсіресе "жауынгерлік реформаторлар" сияқты, мақсатты қолдау үшін күшпен әрекет ету, ұрысқа дайын болу және/немесе агрессивтілік таныту мағынасында қолданылады. Бұл сөз 15 ғасырдағы латын тіліндегі "militare" сөзінен шыққан, ол "әскерде қызмет ету" дегенді білдіреді. Әскери ұйымның жаудан қорғану ретінде қалыптасуы англосаксондық фьордтан бастау алады. Дағдарыс кезінде милиция өкілі азаматтық міндеттерін тастап, төтенше жағдай аяқталғанға дейін әскерге қосылып, содан кейін өз кәсібіне оралады. Қазіргі кезде "жауынгер" сөзі әдетте тіркелген әскерге қатысты емес: бұл күшті, кейде экстремалды әрекеттер арқылы мақсатқа жету идеясын қабылдаған кез келген адамды білдіруі мүмкін, көбінесе саяси мақсатта. "Жауынгерлік [саяси] белсенді" жауынгерлік деп сипатталмаған белсендіге қарағанда күштірек және агрессивтірек болуы күтіледі. Жауынгерлікке физикалық зорлық-зомбылық, қарулы қақтығыс, терроризм және осы сияқты әрекеттер кіруі мүмкін немесе кірмейді. Ұлыбританиядағы Троцкишіл жауынгерлік топ газет шығарды, еңбек дауларына қатысты, саяси жиналыстарда резолюциялар ұсынды, бірақ зорлық-зомбылыққа негізделген жоқ. Христиан Шіркеуінің жауынгерлік мақсаты – күнәмен, шайтанмен және «... осы қараңғы әлемнің билеушілерімен, сондай-ақ жоғарыдағы зұлым рухтармен» (Ефестіктерге 6:12) күресу, бірақ ол зорлық-зомбылыққа негізделген қозғалыс емес.
Сифат ретінде
"Милитант" сөзі "әсіресе бір істі қолдауда, белсенді және агрессивті" болу мағынасын білдіреді, мысалы, "милитант реформаторлар". The American Heritage Dictionary of the English Language сөздігінде милитант "жауынгерлік мінезге ие, агрессивті, әсіресе белгілі бір мақсатқа қызмет ету кезінде" деп анықталған. The Merriam Webster сөздігі милитантты "агрессивті түрде белсенді (мақсаты бар)" деп түсіндіреді. Мысал ретінде "милитант саяси белсенді" деген сөзді келтіруге болады, бұл қарқынды саяси белсенділікпен айналысатын адамдарға тән мінез-құлыққа назар аударады. The Washington Post газетінде дін қызметкері Ал Шарптон басқарған саяси наразылықтар милитанттық сипатта болған деп жазылған. Жалпы алғанда, милитант адам – міндетті түрде зорлық-зомбылық қолданбайтын, бірақ қарсы тұратын адам. Милитант сөзі кейбір діни орталарда христиандардың (шіркеу мүшелері ретінде) немесе христиан шіркеуінің күнәмен күресін білдіру үшін қолданылады. Әсіресе, Рим-католик шіркеуі "жауынгерлік шіркеу" және "жеңіске жеткен шіркеу" арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің негізін қалаушылардың бірі Елен Г. Уайт: "Қазір шіркеу жауынгерлік. Қазір біз қараңғылыққа толы, дерлік толығымен құмарлыққа берілген әлемге қарсы тұрып жатырмыз" дейді. Мұндай діни мағынаны, діни сенімдері мен идеологияларына сүйене отырып, қару алып соғысқа қатысатын, немесе экстремистік діни мақсаттарын іске асыру үшін зорлық-зомбылық немесе терроризм жасайтын кейбір адамдарда кездесетін экстремистік діни мінез-құлықты сипаттау үшін қолданылатын "соғысшыл" сөзімен шатастыруға болмайды. Мұндай экстремистік топтар христиан, мұсылман, яһуди немесе кез келген басқа да діни ұйымға жатуы мүмкін.
Есімдік ретінде
Милитант – белгілі бір мақсатқа жету үшін белсенді, күш қолдану әдістерін пайдаланатын адам. Бұл термин әскери қызметпен байланысты емес. Милитант – агрессивті мінез-құлық немесе көзқарас көрсететін жеке адамды да білдіруі мүмкін. Кейде "милитант" сөзі террорист немесе қарулы бүлікші дегенге эвфемизм ретінде қолданылады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының қолданылуы
Газеттер, журналдар және басқа да ақпарат көздері радикал мен партизанды бейтарап терминдер деп санауы мүмкін, ал «террорист» дегені әдетте осы әрекеттің себептеріне қарамастан, белгіленген жеке тұлғаның немесе ұйымның қылығын жақтырмауды білдіреді, ал «бостандық күрескері» мақұлдауды көрсетеді. Радикал термині кейде ресми қарулы күштерге жатпайтын, соғысқа қатысатын немесе жауынгерлік қызмет атқаратын кез келген адамды білдіруі мүмкін. Көпшілік ақпарат құралдары кейде «радикал» терминін терроризм аясында қолданады.
Құқықтық қорытындылар
Шетелдік әскери оккупацияға қарсы тұрғандарды террористтер деп атауға лайық емес деп есептеуге болады, себебі олардың шетелдік оккупанттың әскери нысаналарына қарсы саяси зорлық-зомбылық әрекеттері халықаралық құқықты бұзбайды. Женева конвенциясының 1-протоколы шетелдік (немесе басқа мемлекеттің) оккупациясына, отаршылдық үстемдігіне және нәсілшіл режимдерге қарсы қарулы қақтығыстарға қатысушыларға заңды жауынгер мәртебесін береді. Әскери форма кимеген партизандар әскери операциялар кезінде қаруларын ашық алып жүрсе, олар да жауынгер мәртебесіне ие болады. 1-протокол осы санатқа жататын жауынгерлердің бейбіт тұрғындарға шабуыл жасауын заңдастырмайды. БҰҰ Бас Ассамблеясының терроризм туралы қаулысында (42/159, 7 желтоқсан 1987 ж.) халықаралық терроризмді айыптап, осы қылмысқа қарсы күрес шараларын белгілейді, бірақ бір шартпен: "Осы қаулыдағы ешнәрсе Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартиясынан туындаған, құқығын күштеп тартып алынған халықтардың өзін-өзі анықтау, бостандық және тәуелсіздік құқығына [ ] ешқандай жолмен зиян келтірмейді, әсіресе отаршылдық және нәсілшіл режимдер мен шетелдік оккупация немесе отаршылдықтың басқа да түрлеріне қарсы күресіп жатқан халықтардың осы мақсатта күресуге және қолдау іздеуге және алуға құқығы [Хартияға және халықаралық құқықтың басқа да принциптеріне сәйкес]".
Жауынгерлік әрекет
Ұрысқа қатысушылар саяси спектрдің барлық аясында кездеседі, оның ішінде нәсілшіл немесе діншіл үстемдікке ұмтылушылар, сепаратистер, абортқа қарсы және оны қолдаушылар, сондай-ақ экологиялық белсенділер. Солшыл, оңшыл және қоғамдық ұйымдардың мысалдары ретінде белсенді реформаторлар, белсенді феминистер, белсенді жануарлар құқықтарын қорғаушылар және белсенді анархистерді атауға болады. "Жауынгерлік ислам" термині исламдық тұлғалардың, топтардың, қозғалыстардың немесе үкіметтердің зорлық-зомбылыққа және агрессияға толы саяси қызметін білдіруі мүмкін. Сондай-ақ, жауынгерлік топтарға жататын түрлі құпия қоғамдар да бар. Президенттік өкілеттікті пайдаланып, егер "қолға алу мүмкін болмаса", "жақын уақытта қауіп төндіретін" адамдарды әлемнің кез келген жерінде өлтіруге, Обама әкімшілігі соттан тыс қырғынның әрбір құрбанын ұрысқа қатысушы деп атады.
Ұйымдар
Өздерін жауынгерлер деп сипаттайтын ұйымдардың арасында "Ulster Young Militants" тобы зорлық-зомбылыққа (үркіту, өрт қою және кісі өлтіру) әдейі тактика ретінде жүгінетін мысал болып табылады.
Әскери зерттеулер
Әскери зерттеулер – академиялық ғылымнан өзгеше, бірақ саяси белсенділікпен толыққанды мағынада бірдей емес зерттеу түрі ретінде қарастырылады. Ол зерттеушілерді өз қызметтерінің саяси маңызынан үзіп, қарым-қатынастың бұзылуына алып келетін академиялық тәжірибелерден бас тартады. Соңғы жылдары бұл зерттеулерге деген қызығушылық артып келеді, әсіресе өкілдік және өзіндік сынға қатысты академиялық мәселелерді шешуге бағытталғандықтан.