Кіріспе

Бейбітшіл христиандық ағым (1920)

Жетінші күндік адвентистер реформасы – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия империясының әскери қызметінде қару алып жүру және сенбі күнін сақтау мәселелеріндегі еуропалық шіркеу басшыларының ұстанымына наразылық тудырған Еуропадағы жетінші күндік адвентистер шіркеуіндегі жік салдарынан пайда болған саббатшыл адвентистер қозғалысының протестанттық христиандық ағымы. Бұл қозғалыс 1925 жылы Германияның Гота қаласында халықаралық деңгейде ұйымдастырылып, «Жетінші күндік адвентистер реформасы» деген атау алды. Ол 1929 жылы Германияның Ганновер қаласына жақын Бургведель қаласында Бас конференцияның бірлестігі ретінде алғаш рет тіркелді. 1936 жылы Гестапо Бас конференция қауымдастығын таратып жібергеннен кейін, 1949 жылы АҚШ-тың Калифорния штатының Сакраменто қаласында қайта тіркелді. Қазіргі дүниежүзілік бас кеңсесі АҚШ-тың Виргиния штатындағы Роанок қаласында орналасқан. Жетінші күндік адвентистер реформасы қозғалысы Бас конференциямен басқарылады, ол аумақтық бірліктерден – Одақтық конференциялар, Штаттық/Далалық конференциялар, Миссионерлік аймақтар мен басқа бірлікке қосылмаған миссиялардан тұратын әлемдік қауымдастық. Жергілікті шіркеу қауымдары мен жақтастары, баспа үйлері, мектептер, денсаулық сақтау клиникалары және ауруханалар арқылы Жетінші күндік адвентистер реформасы қозғалысы әлемнің 132-ден астам елінде белсенді. Қозғалыстың сенімдері көбінесе оның ерекше жетінші күндік адвентистер шіркеуінің мұрасымен және негізгі қағидаларымен сәйкес келеді, бірақ кейбір шағын айырмашылықтар бар. Төмендегі «Сенімдер» бөлімін қараңыз.

1914-1918 жж. жетінші күндік адвентистер шіркеуінің шиғыры (Еуропа)

Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы Л. Р. Конради мен соғыс кезіндегі кейбір еуропалық шіркеу басшыларының әрекеттері нәтижесінде туындады. Олар адвентистердің соғысқа қатысуының қабылдандырылуына шешім қабылдады, бұл әрқашан бейбітшілік ұстанымын сақтаған шіркеудің тарихи позициясына тікелей қайшы келді. Американдық Азамат соғысынан бері адвентистер бейбітшілдер ретінде танылды, олар жауынгерлік рөлдердің орнына ауруханаларда жұмыс істеді немесе медициналық көмек көрсетті. Еуропадағы жетінші күндік адвентистер басшылары соғыс басталғанда, адвентистерге қару ұстауға және әскери қызметке шақырылуға рұқсат беруге және дәстүрлі адвентистік сенімдерге қайшы келетін басқа да өзгерістерге өздері шешім шығарды. Жетінші күндік адвентистердің Бас конференциясы осы басшылардың енгізген өзгерістерін зерттеу үшін Жетінші күндік адвентистердің пасторы және Бас конференция хатшысы Уильям Амброуз Спайсерді жіберді, бірақ Л. Р. Конради және басқаларының соғыс кезінде жасаған істерін кері қайтара алмады. Соғыстан кейін, 1920 жылдың шілде айында Жетінші күндік адвентистер шіркеуі Бас конференциядан төрт бауырластан тұратын делегацияны (Артур Г. Даниэллс, Жетінші күндік адвентистердің Бас конференциясының президенті, Л. Х. Кристиан, Ф. М. Уилкокс, М. Е. Керн) татуласу үмітімен Фридензаудағы Пасторлар кеңесіне жіберді. Бас конференцияның 200 пасторы мен бауырластарының алдында еуропалық шіркеу басшылары Г. Дейл, Л. Р. Конради, Х. Ф. Шуберт және П. Дринхаус әскери қызмет туралы бұрынғы мәлімдемелерінен бас тарды және жасаған істері үшін кешірім сұрады. Реформаторлар бұл туралы хабардар болды, ал ертесі күні адвентистер бауырластары реформалық адвентистермен кездесу өткізді. А. Г. Даниэллс оларды Жетінші күндік адвентистер шіркеуіне оралуға шақырды, бірақ реформалық адвентистер еуропалық шіркеу басшылары соғыс кезінде шындықты тастап кеткенін мәлімдеді, нәтижесінде татуласу сәтсіз аяқталды. Осыдан кейін олар ресми адвентистік шіркеуден бөлек топ құра бастады. Осы себептерге байланысты пайда болған тағы бір ұйым – осы кезеңде Совет Одағында құрылған «Нағыз және еркін Жетінші күндік адвентистер» (TFSDA) болды, оның ең танымал басшысы Владимир Шелков еді.

1951 жылғы Скизма - SDARM Бас конференциясы Зейст, Нидерланды және оның салдары

Содан кейін 1951 жылы Нидерландының Утрехт (провинция) қаласындағы Зейсте өткен Жетінші күн Адвентистері Реформа қозғалысының Бас конференциясының сессиясында ішкі үлкен бөлініс орын алды. Бөліністің себебі – бұрынғы жылдардағы шешілмеген мәселелерге байланысты туындаған шиеленістер. Жетінші күн Адвентистері Реформа қозғалысының басшысы мен Бас конференция әкімшілігінің мүшелік бірліктерге қатысты өкілдіксіздік пен авторитарлық әрекеттері, Бас конференция комитетінің басшылар арасындағы моральдық кемшіліктерді тиісінше шеше алмауы, шіркеу қаржысын басқарудағы бұрыс амалдар, сондай-ақ сессияға дейін және оның барысындағы рәсімдік және ұйымдық бұзушылықтар – осы ұйымның маңызды себептері ретінде аталады. Сессияда екі апта бойы осы шиеленістердің бір бөлігін шешуге тырысқаннан кейін, бірқатар делегаттар осы мәселелерді тізбектеп, жағдайды қарастыру үшін комитет құруды ұсынды. Ұсыныс алғашқы дауыс беруде қабылданды, бірақ төраға оны күшін жойды. Төрағаның өкілдіксіз шешіміне наразылық білдіру үшін, Бас конференцияның сол кездегі хатшысы бастаған делегаттардың 45%-ы сессия залын тастады. Осы кезде сессияның жұмысы тоқтап қалды. Барлық делегаттар Нидерландыда болғанда жағдайды жарастыруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Сессияның басқаруына әсер еткен тағы бір фактор – темір перденің ар жағындағы халықаралық ахуал. Бас конференцияға қарасты көптеген бірліктер коммунистік елдерде діни ұйымдарға қойылған шектеулерге байланысты Зейст сессиясына делегаттарды жібере алмады. Бірқатар одақ конференцияларының өкілеттік хаттары Бас конференция хатшысының қолында болды, бұл сессияны заңды түрде өткізуге мүмкіндік берді (1949 жылғы корпоративтік тіркеуде қарастырылған ереже), бірақ өкілеттік алған адам, өкілеттік санына қарамастан, бір дауысқа ие болды. Тікелей қатыспаған бірліктер ұйым мүшелерінің шамамен 60%-ын құрады. Осының салдарынан, Зейст сессиясында анықталған екі топтың ешқайсысы да жеке шешім қабылдауға құқылы болмады. Келесі жыл ішінде екі тарап та жағдайды осы уақытқа дейін бір дүниежүзілік шіркеу әкімшілігіне бағынышты болған мүшелік бірліктеріне (одақ конференцияларына) түсіндіру үшін қадамдар жасады. Екі фракция да бір-бірінен тәуелсіз Бас конференция комитеттері ретінде қайта құрылды және SDARM Бас конференциясының істерін қадағалауды қолға алды.

SDARM Бас конференциясының штаб-пәтері Роанокта, Вирджиния, АҚШ

Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы 1929 жылы Германияның Ганновер қаласына жақын Бургведель қаласында жалпы конференциялық бірлестік ретінде алғаш тіркелді. 1925 жылғы Готха SDARM Бас конференциясының сессиясында мақұлданбағанмен, атаудың басына «Халықаралық миссионерлік қоғам» деген қосымша енгізілді. Сол кезде толық тіркелген атауы «Халықаралық миссионерлік қоғам, Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы, Жалпы конференция» болып жазылды. Атауға қосымша енгізудің себептері тек қана прагматикалық болды және Бас конференцияның мүшелік бірлестіктерінің біріне, атап айтқанда, Германия Одағы Конференциясына қарыз ақшасын беру мақсатында жасалды. SDARM Бас конференциясы 1936 жылға дейін осы неміс тіркелімі бойынша жұмыс істеді, содан кейін Гестапо бұл бірлестікті таратып жіберді. 1936 жылдан екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейін әлемде SDARM Бас конференциясының заңды түрде тіркелген бірде-бір ұйымы болған жоқ, және 1949 жылға дейін тіркелмей келді. Сол жылдардағы халықаралық жағдай Бас конференцияның сессиясын өткізуге мүмкіндік бермеді. Тек 1948 жылы, соғыстан кейінгі алғашқы Бас конференцияның сессиясы өткенде, делегаттар Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысының бүкіләлемдік мүдделерін қайта тіркеу үшін SDARM Бас конференциясын АҚШ-тағы бірлестік ретінде тіркеуге келісті. Олар бұл шараны «Бас конференция делегациясының 1925 жылы қабылдаған атауымен» жүзеге асыруға келісті. Бұл шешім 1949 жылы іске асырылды. Тіркелген атауы енді дұрыс, «Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы Жалпы конференциясы» болып өзгерді. Осы жаңадан құрылған ұйымның жарғылары бойынша 1951 жылы Зейст қаласында Бас конференцияның сессиясы шақырылды. 1951 жылға қарай SDARM Бас конференциясының істері мен қаржылық мүдделері АҚШ-та тіркелген ұйыммен ресми байланысты болды. Осының салдарынан, Зейст сессиясынан кейін Бас конференцияның тіркелген корпоративтік ұйымының мойындалған басшыларын анықтау үшін сот процесі басталды. Бұл іс 1952 жылдың мамыр айында екі фракция арасындағы соттан тыс келісіммен аяқталды. 1951 жылы наразылық білдіріп, сессиядан шығып кеткен фракцияның өкілдері тіркелген SDARM Бас конференциясы бірлестігін басқару құқығында қалды. 1955 жылы, АҚШ-та тіркелген бірлестіктің қолдауымен Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысының келесі сессиясы өткенде, қатысушылар «9000 мүше (1951 жылғыдан 1000-ға кем)» бар екенін мәлімдеді. Бұл 1951 жылғы бөлінуге дейін тіркелген бүкіләлемдік шіркеу мүшелерінің 90% құрады.

Халықаралық миссионерлік қоғам (ХМҚ)

1952 жылғы сот процесінен кейін, сол жылдың маусым айында Зеисттегі наразылыққа себеп болған топтың өкілдері екінші рет қайта ұйымдастырды. Олар қарсыластарынан өзгешелену үшін «Халықаралық миссионерлік қоғам, жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы, Бас конференция» деген атауды қабылдады. Бұрын айтылғандай, 1929 жылы Германияда осы атпен жалпы конференциялық бірлестік ретінде Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы тіркелді және 1936 жылға дейін осы атпен жұмыс істеді, содан кейін бұл бірлестік гестапо тарапынан таратылды. «Халықаралық миссионерлік қоғам» деген атау 1919 жылы құрылғаннан бері Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысының Германиялық конференциясымен байланысты болды. 1925 жылғы SDARM Бас конференциясының алғашқы отырысы осы атауды ресми атауында пайдалануға келіспегендіктен, 1949 жылы тіркелген ұйым оны қолданбады. Енді қарсыластар осы атауды қабылдап, 1925 жылы келісілген атауға қосып, «Халықаралық миссионерлік қоғам» деген атау осы топтың мүддесін қорғайтындармен ғана байланысты болды.

1952 жылдан кейінгі қайта бірігу әрекеттері - IMS және SDARM Бас конференциясы

Екі фракция да ресми түрде ұйымдастырылды, Одақ және Далалық конференциялар екі корпоративтік басқарудың біріне немесе екіншісіне бағынды. Олар басқару және құлшылық тұрғысынан бөлек болғанымен, әрбір тараптың қолдаушылары ұстанған діни сенімдері екеуінде де ортақ болды. Осы ортақ сенімге қарамастан, 1951 жылғы айырылыстан туған жағдайлардың шиеленісі жоғары қалды. Осының салдарынан, 1967 жылы және қайтадан 1993 жылы Бас конференция деңгейінде екі басқаруды қайта біріктіруге жасалған ресми әрекеттер сәтсіз аяқталды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қатынастар Жетінші күнгі адвентистер шіркеуімен

2005 жылы негізгі Жетінші күндік адвентистер шіркеуі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі өзінің қателіктері үшін өтеу іздеуге тырысып, кешірім сұрады, себебі Л. Р. Конрадидің іс-әрекеттерінен туған мәселе сол соғыс барысында да жалғасты. Кейбір мүшелері бұл қадамды Жетінші күндік адвентистер реформасы қозғалысын негізгі Жетінші күндік адвентистер шіркеуімен қайта құруға жасалған алғашқы әрекет деп қарастырады. Дегенмен, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қызметке қарсы тұрып, өзінің ішкі сенімдеріне адал болғандарға қатысты SDA шіркеуінің әрекеттері кешірім сұрауда ескерілмеді. SDA шіркеуінің әскери қызметке қатысушыларға, әсіресе жауынгерлерге қатысты ұстанымы бүгінгі күнге дейін шешілмей отыр.

Шіркеу қауымдарының атауы

Жергілікті шіркеу қауымдары "Жетіінші күндік адвентистер реформасы" деген атауды қолданса, Халықаралық миссионерлік қоғамның Бас конференциясымен байланыстылар өздерін SDARM Бас конференциясы бөлімшелерінен ажырату үшін өздерінің атына "Халықаралық миссионерлік қоғам" деген сөздерді де қосады.

Нанымдар

Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы (SDARM Бас конференциясы) өзін консервативті Жетінші күндік адвентистердің теологиялық және эсхатологиялық мұрасымен байланыстырады. Ол Жетінші күндік адвентистер сенімінің негізгі қағидаларын ұстанады, олар көбінесе осы маңызды ілімдер үшін сенімнің тіректері немесе белгілі нүктелері деп аталады, бірақ Л. Р. Конради және Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің кейбір еуропалық басшыларының 1914 жылдан кейінгі ілімдік ұстанымдарында түсіндіру және қолдану тұрғысынан айырмашылықтар бар. Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысының соғысқа және әскери қызметке қатысты наразылық білдірудегі ресми ұстанымы 1861-1865 жылдардағы Америка Азамат соғысы кезінде Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің бейбітшілікке бағытталған ұстанымын көрсетеді. Бұл Л. Р. Конради және басқалардың мүшелерге ұсынғандарына тікелей жауап болып табылады және Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің ресми ұстанымынан ерекшеленеді, ол жауынгерлік әрекетке қатыспауды білдіреді, бірақ іс жүзінде Жетінші күндік адвентистердің мүшелері әскери қызметте жауынгерлік рөлдерде қызмет еткен. Басқа айырмашылықтарға ажырасу және қайтадан некеге тұру, жабық қауым, Аян 7-дегі мөрлеу жұмысы (SDARM оның 1914 жылға дейінгі сөзбе-сөз және саны шектеулі сипаты туралы көзқарасын сақтайды) және Аян 12:17-дегі қалдық шіркеуі жатады. Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы, ресми Жетінші күндік адвентистер шіркеуі сияқты, Елен Г. Уайттың, Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің негізін қалаушылардың бірінің, Жаңа Өсиеттің «Пайғамбарлық сыйы» білдіргеніне сенеді. Ол SDA реформа қозғалысы құрылғанға дейін қайтыс болғанмен, оның шабыттанған жазбалары, көбінесе куәліктер деп аталады, бүкіл қозғалыста жоғары бағаланады. Жетінші күндік адвентистер шіркеуімен үйлесімді, SDA реформа қозғалысы оның шабыттанған еңбектері Киелі кітаптың орнын алмастырмайды деп санайды. Олар сенімділерге ерлер мен әйелдерді Киелі кітаптың ұмытылған шындықтарына қайтаруға көмектесу үшін қарастырылады, сонымен қатар сенімділердің оның принциптерін өмірде адал ұстану қажеттігіне назар салады. Жетінші күндік адвентистер шіркеуі Аян 14:6-12 тармақтардағы үш періштенің хабарына баса назар бөлсе, Реформа қозғалысы Аян 18:1-4 тармақтардағы төртінші періштелік хабарға ерекше мән береді. Бұл қозғалыс бұл хабар алғаш рет 1888 жылы Миннеаполисте өткен Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің Бас конференциясында берілгенін мәлімдейді. Бұл талапты Жетінші күндік адвентистер реформа қозғалысы Жетінші күндік адвентистер шіркеуінен бөлек ұйым ретінде өмір сүрудің жалғыз мақсаты ретінде сақтайды. Хабар «Мәсіх – біздің әділдігіміз» деген тұжырымдамада бейнеленген, ол «Иман арқылы дұрыс болудың» негізі болып табылады. Айырмашылықтардан басқа, SDA реформа қозғалысының жарияланған сенімдерін зерттеу, теологияда дәстүрлі Жетінші күндік адвентистер сенімдерімен, сондай-ақ Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің тарихи адвентизм және соңғы буын теологиясының консервативті қанаттарымен көптеген ұқсастықтарды көрсетеді. Сенімдер тізімі және оларға кеңейтілген түсіндірмелер онлайн режимінде қарауға болады.

Қызметкерлер

+Президент Мерзімі Президент Ұлты 1925–1934 Отто Велп Германия 1934–1942 Вилли Маас Германия 1942–1948 Альберт Мюллер Германия 1948–1951 Карлос Козель Аргентина 1951–1959 Думитру Николичи Румыния 1959–1963 Андре Лаврик Бразилия 1963–1967 Клайд Т. Стюарт Австралия 1967–1979 Франсиско Девай Бразилия 1979–1983 Вильгельм Вольп Германия 1983–1991 Жоао Морено Бразилия 1991–1995 Невилл С. Бриттейн Австралия 1995–2003 Альфредо Карлос Сас Бразилия 2003–2011 Дураисвами Сурешкумар Үндістан 2011–2019 Дави Паэс Силва Бразилия 2019–қазіргі уақытқа дейін Эли Тенорио Бразилия

+Вице-президент Мерзімі Аты-жөні Ұлты 1928–1931 Вильгельм Маас Германия 1931–1948 Бос 1948–1951 Альберт Мюллер Германия 1951–1959 Андре Лаврик Бразилия 1959–1963 Думитру Николичи АҚШ 1963–1967 Эммерих Каньо Бенедек Бразилия 1967–1971 Иван В. Смит Австралия 1971–1979 Вильгельм Вольп Германия 1979–1987 Франсиско Девай Лукасин Бразилия 1987–1995 Даниэль Думитру АҚШ 1995–1997 Невилл С. Бриттейн Бірінші вице-президент Австралия 1995–1999 Дураисвами Сурешкумар Екінші вице-президент Үндістан 1999–2003 Дураисвами Сурешкумар Бірінші вице-президент Үндістан 1999–2007 Бранислав Якшич Екінші вице-президент Австралия 2003–2011 Дави Паэс Силва Бірінші вице-президент Бразилия 2007–2015 Питер Даниэль Лаусевич Екінші вице-президент АҚШ 2011–2015 Дураисвами Сурешкумар Бірінші вице-президент Үндістан 2015–2019 Питер Даниэль Лаусевич Бірінші вице-президент АҚШ 2019–қазіргі уақытқа дейін Ролли Думагит Бірінші вице-президент Филиппин

+Хатшы Мерзімі Хатшы Ұлты 1925–1934 Вилли Маас Германия 1934–1948 А. Риек Германия 1948–1951 Думитру Николичи Румыния 1951–1955 Клайд Т. Стюарт Австралия 1955–1963 Иван В. Смит АҚШ 1963–1967 Альфонс Бальбах Бразилия 1967–1971 Алекс Норман Макдональд АҚШ 1971–1980 Альфонс Бальбах Бразилия 1980–1987 Алекс Норман Макдональд АҚШ 1987–1995 Альфредо Карлос Сас Бразилия 1995–1999 Дави Паэс Силва Бразилия 1999–2001 Джон Гарби АҚШ 2001–2003 Бенджамин Бурек АҚШ 2003–2007 Дэвид Зик Канада 2007–2011 Пол Бальбах АҚШ 2011–2019 Эли Тенорио Бразилия 2019–қазіргі уақытқа дейін Ливиу Тудорою Румыния

Бас конференцияның сессиялары

Жыл Қала Ел 1. 1925 Гота Германия 2. 1928 Изернхаген Германия 3. 1931 Изернхаген Германия 4. 1934 Будапешт Венгрия 5. 1948 Гаага Нидерланды 6. 1951 Зейст Нидерланды 7. 1955 Сан-Паулу Бразилия 8. 1959 Сан-Паулу Бразилия 9. 1963 Гросс-Геру Германия 10. 1967 Сан-Паулу Бразилия 11. 1971 Бразилиа Бразилия 12. 1975 Бразилиа Бразилия 13. 1979 Бушкилл Фолс АҚШ 14. 1983 Пуслинч, Онтарио Канада 15. 1987 Браганса-Паулиста Бразилия 16. 1991 Бройберг Германия 17. 1995 Войнеаса Румыния 18. 1999 Иту Бразилия 19. 2003 Иту Бразилия 20. 2007 Чеджу Оңтүстік Корея 21. 2011 Сибиу Румыния 22. 2015 Роанок АҚШ 23. 2019 Сумаре Бразилия