Кіріспе

Британдық Солтүстік Америка аймағы (1670–1870)
Британдық Солтүстік Американың алғашқы аумағы

Солтүстік-Батыс территориясы 1870 жылға дейін Британдық Солтүстік Американың аймағы болды және Руперт жеріне қатысты орналасқандығына байланысты осылай аталды. Сол кездегі дамудың, зерттеулердің және картографиялық мүмкіндіктердің шектеулілігіне байланысты, аймақтың нақты шекаралары, меншік құқығы және басқаруы толық анықталмаған. Британдықтардың осы территорияға алғашқыда қай уақытта егемендік құқын жариялағаны да нақты белгілі емес. Карталарда территорияның шекаралары әртүрлі көрсетілген; алайда, қазіргі қолданыста бұл аймақ қазіргі Британдық Колумбия, Руперт жерімен континенттік бөлініс, Ресей Америкасы (кейін Аляска) және Солтүстік Мұзды мұхитымен шектесетін аймақ деп есептеледі. Бұл территория қазіргі Юкон, Солтүстік-Батыс территорияларының құрлық бөлігі, Солтүстік-Батыс Нунавут, Солтүстік-Батыс Саскачеван және Солтүстік Альберта жерлерін қамтиды. Британдық Колумбияның солтүстік бөлігі де кейде осы территорияның құрамына кірген деп саналады. Солтүстік-Батыс территориясы 1670 жылғы мамыр айында Гудзон шығанағы компаниясына (HBC) берілген жерлерге техникалық түрде кірмеген, себебі аймақ Гудзон шығанағына құйылмайтын. Дегенмен, Гудзон шығанағы компаниясы (HBC) бұл аймақтың де-факто әкімшісі болып табылды және территория 1870 жылғы 15 шілдеде күшіне енген Руперт жерін Канадаға беру процесіне енгізілді.

Тарих

Ұлыбритания алғаш рет осы аумаққа қашан егемендік құрғаны нақты белгісіз, бірақ Франция 1713 жылғы Утрехт шарты арқылы Гадсон шығанағының жағалауындағы британдық егемендікті қабылдағаннан кейін, Ұлыбритания континенттің осы бөлігіне қол жеткізе алған жалғыз еуропалық держава болды. «Руперт жерін» компанияға ғана бекіткен патшалық жарғыға қарамастан, Гадсон шығанағы компаниясы бұл аймақты ұзақ жылдар бойы өзінің сауда аймағының бір бөлігі ретінде пайдаланған. Солтүстік-Батыс компаниясы да осы жерде аң аулап, тері жинаған, бұл екі компания арасында жиі қақтығыстарға себеп болды. Жағдайды жеңілдету үшін Ұлыбритания үкіметі ХБК-ға әкімшілік міндеттерді жүктеді, сонымен бірге 1821 жылы қабылданған «Тышқал сауданы реттеу және Солтүстік Американың белгілі бір бөліктерінде қылмыстық және азаматтық юрисдикцияны орнату туралы акті» арқылы Солтүстік-Батыс компаниясына да аң аулауға рұқсат берді. Сонымен қатар, Руперт жерінің үлкен бөлігінің нақты шекараларын анықтау үшін дәл картасы жасалмаған еді. Британдықтар аймақтағы жергілікті халыққа егемендік құруға көбінесе тырыспады. 1763 жылғы Корольдік жариянамасына сәйкес, жерді келісім арқылы алғанға дейін жергілікті емес адамдардың кең ауқымды қоныстануына тыйым салынды. 1862 жылы Стикин алтын асығы кезінде Солтүстік-Батыс территориясының бір бөлігі Стикин (Стикин) аумағына айналды, себебі Стикинге американдық кеншілер көптеп келді. Стикиннің сағасындағы жағалау аймағы сол кезде Ресей Америкасының бір бөлігі болды, бірақ британдықтар 1825 және 1839 жылдардағы шарттар бойынша Стикинге еркін жүзуге құқылы болды, сондай-ақ оның оңтүстігіндегі жағалау жерлерін жалға алды. Осы аймақта Солтүстік-Батыс территориясының шекарасы, сондай-ақ одан құрылған Стикин аумақтары, Стикиннен оңтүстіс және солтүстікке қарай «он теңіз лигасы» деп белгіленді, бірақ бұл 1903 жылғы Аляска шекарасы туралы келісімге дейін нақтыланбады. 1825 жылғы Санкт-Петербург шарты бойынша Солтүстік-Батыс территориясының Ресей Америкасымен шекарасы 60-шы параллельдің солтүстігінде 141-ші бойлық сызығында белгіленді. Стикин аумақтары құрылғаннан кейін, Стикиннің бір бөлігі шекаралар түзетілгеннен және Британдық Колумбия колониясы 60-шы солтүстік параллельге дейін кеңейтілгеннен кейін Солтүстік-Батыс территориясына қайта оралды, бұл шара Британдық Колумбияға Peace River блогының бөлігін де қосты, ол Стикин аумағының бір бөлігі болмаған. 1868 жылы Канада конфедерациясы құрылғаннан кейін көп ұзамай, Гадсон шығанағы компаниясы өзінің кең аумақтарын жаңа доминионға беруге келісті. Алайда, трансфер 1870 жылдың 15 шілдесінде ғана Канадаға жүзеге асты. Сол күні Солтүстік-Батыс территориясы жаңадан құрылған Солтүстік-Батыс территориясының бір бөлігі болды (көбінесе Солтүстік-Батыс территориясы деп аталады). 1880 жылы Британдық Арктикалық территориялары Канаданың иелігіне өтті және кейіннен Солтүстік-Батыс территориялары мен Нунавут құрылды. 1898 жылы Юкон территориясы құрылды, ол Маккензи тауларының батысындағы аймақтар Клондайк алтын асығы кезінде Солтүстік-Батыс территориясынан алынып тасталды, бұл да американдықтардың басып алуын болдырмау және басқаруды жеңілдету үшін Стикин аумағында болғандай болды.