Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карл Вильгельм Эуген Стенхаммар (7 ақпан 1871 – 20 қараша 1927) – швед музыканты, композитор, дирижер және пианист.
Swedish musician
Carl Wilhelm Eugen Stenhammar (February 7, 1871 – November 20, 1927) was a Swedish composer, conductor and pianist.
Өмірбаян
Стенхаммар Стокгольмде дүниеге келген және сәулетші Эрнст Стенхаммардың інісі болған. Ол алғашқы музыкалық білімін Стокгольмде алды. Содан кейін музыка білімін жетілдіру үшін Берлинге кетті. Ол неміс музыкасына, әсіресе Рихард Вагнер мен Антон Брукнерге зор құрметпен қарады. Стенхаммар өзінің F мажордағы Бірінші симфониясының стилін «идиллиялық Брукнер» деп сипаттады. Кейіннен ол өзін-өзі босатуға және Карл Нильсен мен Жан Сибелиусқа назар аудара отырып, «солтүстік» стильде шығармалар жазуға тырысты. Соңғысының Екінші симфониясы, әсіресе, оған үлкен әсер етті, нәтижесінде ол өзінің стилін өзгертіп, Бірінші симфониясын концерттен алып тастады. Стокгольмде Сибелиус симфониясын тыңдағаннан кейін Стенхаммар оған былай деп жазды: «Симфонияны естігеннен бері сен күнделікті ойларымда екеніңді білгенің абзал. Сен, ұлы жан, санадан тыс, түсініксіз тереңдіктен шығарған керемет нәрсе – таңғажайып. Мен сезінгенім расталды: сен мен үшін бірінші, жалғыз, жұмбақ адамсың. Мен де жақында симфония жаздым. Дегенмен, оны симфония деп атауға болады, егер сен оны ұмытып қалған болсаң ғана маған арнауға болады. Бірақ одан ештеңе шықпады. Ол жақсы, бірақ сәл үстірт. Мен өзімнің ішкі жан дүниемді табуға құштармын. Мен келгенше күте тұр. Мен соған жеткен күні, сіздің есіміңізді атақты бетке ірі әріптермен жазамын. Ол симфонияға немесе басқа нәрсеге айналуы мүмкін». Жаңа стильді іздеудің нәтижесінде, Бірінші симфониядан шамамен он екі жыл өткен соң G минорындағы Екінші симфония жазылды, онда Нильсен, Сибелиус және Франц Бервальдтың ықпалы көрінеді. 1892 жылдың күзінде Стенхаммар Генрих Барттан жеті ай бойы сабақ алу үшін Берлинге көшті, онда ол қатаң фортепианомен шұғылдануға және шығармалар жазуға уақытын арнады. Барт Стенхаммардың орындауына риза болды және оған, өзі құрметтейтін композитор Иоганнес Брамстың Паганинидің тақырыбы бойынша вариациялары сияқты, техникалық тұрғыдан қиын туындыларды орындауға берді. 1906 жылдан 1922 жылға дейін Стенхаммар Швециядағы тұңғыш толық уақытты кәсіби оркестр – Гётеборг симфониясының көркемдік директоры және бас дирижері болды. Осы қызметінде ол заманауи скандинавиялық композиторлардың көптеген музыкалық туындыларын ұйымдастырды. 1909 жылы ол Уппсала университетінде музыка директоры лауазымын қысқа мерзімге атқарды, келесі жылы оның орнын Уго Альфвен басты. 1920 жылдардың басында Стокгольмге оралғаннан кейін, денсаулығы нашарлағанға қарамастан, ол концерттік турларға қайта оралды. Вильгельм Стенхаммар 56 жасында Вестергётланд провинциясындағы Йонередте инсульттан қайтыс болды. Ол Гётеборгта жерленген.
Stenhammar was born in Stockholm and was the brother of architect Ernst Stenhammar. He received his first musical education in Stockholm. He then went to Berlin to further his studies in music. He became a glowing admirer of German music, especially Richard Wagner and Anton Bruckner. Stenhammar himself described the style of his First Symphony in F major as "idyllic Bruckner". He subsequently sought to emancipate himself and write in a more "Nordic" style, looking to Carl Nielsen and Jean Sibelius for guidance. The latter's Symphony No. 2, especially, had a great effect on him, leading him to change his style and withdraw his own First Symphony from performance. Having seen Sibelius's symphony performed in Stockholm, Stenhammar wrote to him:You should know that you are in my thoughts daily ever since I heard the symphony. You magnificent person, it is of course a huge armful of wonder that you brought up out of the unconscious and ineffable depth. That which I felt has been verified: You are in this moment for me as the foremost, the only, the enigmatic one I have also just written a symphony. At least it is called a symphony, and only in accordance with the understanding that you perhaps have forgotten should it be dedicated to you. However, nothing came of it. It is quite good, but somewhat superficial. I yearn to reach my inner self. And you can wait until I have arrived there. The great day when this happens, I will print your name in large letters on the title page. It may become a symphony or something else. The result of his search for a new style was the Second Symphony in G minor, composed nearly twelve years after the First Symphony, which shows the influence of Nielsen, Sibelius and Franz Berwald among others. In autumn of 1892, Stenhammar moved to Berlin for seven months to study with Heinrich Barth, where he devoted his time to rigorous piano practice and composition. Barth was satisfied with Stenhammar's performances and gave him increasingly technically challenging pieces to practice, such as the Variations on a Theme of Paganini by Johannes Brahms, a composer he admired. From 1906 to 1922 Stenhammar was Artistic Director and chief conductor of the Gothenburg Symphony, the first full time professional orchestra in Sweden. In this capacity, he organised many performances of music by contemporary Scandinavian composers. In 1909, he briefly held the position of director of music at Uppsala University, where he was succeeded the following year by Hugo Alfvén. After moving back to Stockholm in the early 1920s, he returned to touring despite his declining health. Wilhelm Stenhammar died of a stroke at 56 years of age in Jonsered in the historic province of Västergötland. He is buried in Gothenburg.
Жұмыс
Оның шығармалары өте алуан түрлі болды және екі аяқталған симфонияны, оркестрге арналған Серенаданы, екі фортепиано концертін, төрт фортепиано сонатасын, скрипка сонатасын, жеті струнный квартетті (олардың біреуі алынып тасталды), көптеген әндер мен басқа да вокалдық шығармаларды, оның ішінде хор немесе дауыстар мен оркестр үшін бірнеше ірі көлемді шығармаларды қамтыды: 1891 жыл шамасында жазылған ертедегі баллада Florez och Blanzeflor, Op. 3, 1904 жылғы Ithaka, Op. 21, 1905 жылғы Ett folk (Халық) кантатасы және 1921 жылғы Sången (Ән), Op. 44. The Chamber Music Journal журналында Р.Х.Р. Сильвертраст Стенхаммардың алты струнный квартетінің Иоганн Брамс пен Бела Бартоктың арасындағы ең маңызды туындылар екенін айтады. Бұл рас болмаса да, Стенхаммардың квартеттері оның жиырма бес жыл бойы камералық музыка жазуындағы өте маңызды даму екені даусыз. Гармониялық тұрғыдан алғанда, олар орта және соңғы романтизмнен бастап, есейген Сибелиус стиліне ұқсас стильге дейін жетеді. Швед камералық музыкасының тыңшыларына таныс болғанымен, оның струнный квартеттері басқа жерлерде көбінесе назарсыз қалды. 2008 жылы Musikaliska konstföreningen 1891 жылы жазылған фортепиано квартеті үшін Allegro Brillante және 1895 жылы жазылған фортепиано триосы үшін Allegro non tanto туындыларының әлемдік премьерасын ұйымдастырды. Стенхаммар өз заманының ең талантты швед пианині деп есептелді. Струнный квартеттердің өнеріне ден қойған пианисттер көбінесе фортепианода жазылғандай және одан да жақсы орындалатын шығармалар жазады. Стенхаммардың шығармаларында мұндай емес, себебі ол өмірінің жартысына жуығы Аулин квартетімен тығыз байланыста жұмыс істеді, ол өз заманының ең үздік швед струнный квартеті және сол кезде Еуропадағы ең жақсы орындаушылардың бірі болды. Шындығында, ол көп жылдар бойы олармен Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады және олардың бағдарламаларында фортепианолық квинтет көбінесе орын алды. Сондықтан оның квартеттері аспаптық тембр мен техниканы жақсы меңгергенін көрсетуі кездейсоқ емес. Партитура жазуы сенімді, әрқашан стильдік ерекшеліктері сақталған және тең бөлінген. Стенхаммар 1905 жылдың 21 қыркүйегінде Велте Миньон үшін бес рояльді жазбаға түсірді.
His works were quite varied and included two completed symphonies, a substantial Serenade for Orchestra, two piano concertos, four piano sonatas, a violin sonata, seven string quartets (one of which was withdrawn), many songs and other vocal works, including several large scale works for chorus or voices and orchestra: the early ballad Florez och Blanzeflor, Op. 3, written around 1891, Ithaka, Op. 21, from 1904, the cantatas Ett folk (A people) from 1905 and Sången (The song), Op. 44, from 1921. Writing in The Chamber Music Journal, R. H. R. Silvertrust opines that Stenhammar's six string quartets are the most important written between those of Johannes Brahms and Béla Bartók. Whether or not this is so, there is no denying that Stenhammar's quartets represent a very important development during the twenty five years he was writing chamber music. Tonally, they range from the middle late Romantics to a style akin to mature Sibelius. Though not unknown by the Swedish chamber music public, his string quartets have been neglected elsewhere. In 2008 Musikaliska konstföreningen published the world premiere edition of his Allegro Brillante for piano quartet composed in 1891 and his Allegro non tanto for piano trio composed in 1895. Stenhammar was considered the finest Swedish pianist of his time. Pianists who venture into the realm of the string quartet often wind up writing compositions that sound as though they were composed at, and are perhaps better played on, the piano. That Stenhammar's works show no such trait is because, for nearly half of his life, he worked intimately with the Aulin Quartet, the top Swedish string quartet of his day and one of the best then performing in Europe. In fact, he toured throughout Europe with them for many years and a piano quintet was nearly always featured on their programmes. Thus it is no accident that his quartets show a fine grasp of instrumental timbre and technique. The part writing is sure, always idiomatic and evenly distributed. Stenhammar recorded five piano rolls for Welte Mignon on 21 September 1905.