Кіріспе

АҚШ Жоғарғы Сотының істер тобы. «Азаматтық құқықтар істері», 109 U.S. 3 (1883) – АҚШ Жоғарғы Сотының тарихи бес істен тұратын тобы. Бұл істерде Жоғарғы Сот он үшінші және он төртінші түзетулер Конгреске жеке тұлғалардың нәсілдік дискриминациясын заңсыз деп жариялауға өкілеттік бермейді деп шешті. 1968 жылғы «Джонс және Альфред Х. Майер компаниясы» ісінде Жоғарғы Сот жеке азаматтардың расистік әрекеттерін жазалауға федералдық үкіметке құқық бермейтін он үшінші түзету туралы бұрынғы шешімді жоққа шығарды. Дегенмен, жеке тұлғаларға қолданылмайтын он төртінші түзету қағидасы бүгінгі күнге дейін жарамды прецедент болып саналады. Он төртінші түзетуге қатысты шешім ешқашан күштен жойылмаған, бірақ 1964 жылғы «Heart of Atlanta Motel, Inc. v. United States» ісінде Жоғарғы Сот Конгресске коммерциялық тармақ арқылы жеке тұлғалардың нәсілдік дискриминациясын тыйым салуға болатынын айтты. Алайда, федералдық билікті кеңейту мақсатында осы және басқа да еркін түсіндірмелер сынға ұшырады. Қайта құру кезеңінде Конгресс 1875 жылғы «Азаматтық құқықтар туралы» заңды қабылдады, ол нәсі мен тері түсіне қарамастан, барлық адамға баспана, қоғамдық көлік және театрларға қол жеткізу құқығын берді. «Азаматтық құқықтар істері» бойынша көпшілік пікірін білдірген судья Джозеф П. Брэдли 1875 жылғы «Азаматтық құқықтар туралы» заңды жоққа шығарды, онда он үшінші түзету «тек құлдықты жояды» және он төртінші түзету Конгресске жеке тұлғалардың нәсілдік дискриминациясына қатысты әрекеттерді заңсыз етуге құқық бермейді деп мәлімдеді. Судья Джон Маршалл Харлан бұл істегі жалғыз қарсы дауыс берген адам болды, ол «конституцияға енгізілген соңғы түзетулердің мәні мен рухы нәзік және тапқыр сөздік сынға құрбан болды» деп жазды. Бұл шешім АҚШ-тың көп бөлігінде 1960 жылдарға дейін афроамерикандықтарды екінші дәрежелі азаматтар ретінде шектеген тұрғын үйлерде, жұмыс орындарында және қоғамдық өмірде кеңінен таралған сегрегацияға жол ашты, одан кейін азаматтық құқықтар туралы заңдар қабылданды.

Өмірбаян

Қара американдық талапкерлер төменгі соттардың бес ісі бойынша, оларды қабылдаудан бас тартқан немесе "ақтар ғана" деп белгіленген мекемелерден шеттеткен театрларды, қонақүйлерді және көлік компанияларын сотқа берді. 1875 жылы Конгресс Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдады, ол барлық адамға нәсілі мен тері түсіне қарамастан, баспанаға, қоғамдық көлікке және театрларға қол жеткізу құқығын берді. Бұл Америка Азаматтық соғысынан (1860–1865), президент Абрахам Линкольннің 1863 жылғы 1 қаңтардағы құлдықты жою туралы жарлығынан және АҚШ Конституциясының 1868 жылғы 9 шілдедегі он төртінші түзетуінен кейін қабылданды. Түзетуде былай делінген: "Ешбір штат АҚШ азаматтарының құқықтары мен бостандықтарын шектемейтін заң шығара алмайды және қолдана алмайды; сондай-ақ, ешбір штат заңмен белгіленген тәртіппен сот отырысынсыз кез келген адамды өмірден, бостандығынан немесе мүлкінен айыра алмайды; сондай-ақ, өзінің құзыретіндегі кез келген адамға заң алдында тең қорғауды жоққа шығара алмайды". Он төртінші түзетутің қағидаларын іске асыру үшін Конгресс адамдардың жалпыға ортақ қызметтерге қол жеткізуде нәсіл немесе тері түсі бойынша кемсітілмеуін нақтылады. Бизнес иелері 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның конституцияға қайшы екенін және Конгресс актісі олардың жеке меншік құқықтарына араласуға құқығы жоқ деп мәлімдеді. Жоғарғы соттағы қарастыру кезінде бастапқыда тәуелсіз болған бес іс – АҚШ-қа қарсы Стэнли, АҚШ-қа қарсы Райан, АҚШ-қа қарсы Николс, АҚШ-қа қарсы Синглтон және Робинсон және т.б. қарсы Memphis & Charleston R. R. Co. – бір шешім шығару үшін біріктірілді.

Үкім

Жоғарғы Сот, судья Джозеф П. Брэдлидің 8–1 дауысымен қабылдаған шешімінде, 14-ші түзетудегі тіл, мемлекет тарапынан тең қорғау құқығын жоққа шығаруға тыйым салған, Конгресске осы жеке іс-әрекеттерді реттеуге билік бермейді, себебі қара адамдардың күйзелісіне себеп мемлекеттік заң немесе іс-әрекет емес, жеке тұлғалардың қылығы болды. Олар заң бойынша қоғамдық жолдарды пайдалануға құқылы болды және үкіметтің міндеті – халықтың қалыпты жүріп-тұруы үшін жолдарды салу және күтіп ұстау болып табылады; мейрамхана иелері ұзақ жылдар бойы "қоғамдық қызметкерлердің бір түрі" (Rex v. Ivens 1835 7 Car. & P. 213) саналды, оларға "өздерін дұрыс ұстаған" кез келген адамға қонақ үйіне кіруден бас тартуға құқық жоқ еді; және қоғамдық ойын-сауықтар Мемлекеттен берілген лицензия негізінде ұйымдастырылды. Ол сондай-ақ 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның қорғанысының болмауы, негізінен, бірдей негіздемелермен, 14-ші түзетудегі Артықшылықтар және иммунитеттер туралы ережелердің бұзылуына әкеп соғатынын тапты. Харлан судья 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның жарамдылығын растаған болар еді, себебі адамдар "мемлекеттік билік астындағы билікті қолданатын корпорациялар мен жеке тұлғалардың ықпалында" қалдырылды. Оның үкімі былай болды: Бұл істердегі пікір, менің ойымша, тым тар және жасанды негізде жасалған. Конституцияға енгізілген соңғы түзетулердің мәні мен рухы нәзік және тапқыр тілдік сын арқылы құрбан етілді. "Заңның сөздері емес, оның ішкі мәні заңды құрайды. Заңның әрпі – дене, ал мәні мен себебі – жан". Еркіндік мүддесі үшін және қажет болған жағдайда ұлттық заңнама арқылы құқықтарды қамтамасыз ету мақсатында қабылданған конституциялық ережелер, халықтың көздеген мақсаттарын жеңу үшін түсіндірілді, олар осы мақсаттарға жетуге тырысты және өздерінің негізгі заңдарын өзгерту арқылы оған қол жеткізді деп ойлады. Бұл жағдайда менің ойымша, бұл істерді анықтау тек тиімділік немесе саясатқа байланысты болуы керек емес. Мен тек сот конституциялық ережелерді түсіндіруде олардың қабылданған мақсатына толық мән беруді талап ететін танымал ережеден ауытқығанын білдіргім келеді. 1875 жылғы 1 наурыздағы конгресс актісінің бірінші бөлімінің мақсаты нәсілдік кемсітушілікті болдырмау болды. Ол қонақүйлер, қоғамдық көліктер және қоғамдық ойын-сауық орындары жүргізілуі мүмкін жалпы шарттар мен шектеулерді айқындауға тырыспайды, бірақ тек мұндай шарттар мен шектеулер, олар қандай болса да, нәсіл, түс немесе бұрынғы құлдық жағдайы бойынша кемсітушілікпен қолданылмайды деп мәлімдейді. Екінші бөлімде бірінші бөлімде берілген құқықтың теңдігін жоққа шығаратын, немесе оған жәрдемдесетін немесе оны жоққа шығаруға итермелейтін кез келген азаматқа қарсы жаза қарастырылған, тек заң бойынша әр нәсілді немесе түсті азаматтарға қолданылатын себептермен және бұрынғы құлдық жағдайына қарамастан. Сот конгресс он үшінші немесе он төртінші түзету бойынша мұндай ережелерді бекітуге билігі жоқ деп шешті және заңның бірінші және екінші бөлімдері барлық бөліктерінде конституцияға қайшы және жарамсыз. [ ] Мен он үшінші түзету конгресске заң арқылы азаматтардың әртүрлі штаттарда пайдаланатын немесе пайдалана алатын азаматтық құқықтарының бүкіл жүйесін реттеу билігі бергенін айтпаймын. Бірақ мен құлдық, сот бірнеше рет мәлімдегендей, бұл түзетуді қабылдаудың қозғаушы немесе басты себебі болғандықтан және бұл институт тұтас алғанда құлдықта ұсталғандардың нәсілдік төмендігіне негізделгендіктен, олардың бостандығы міндетті түрде иммунитетті қамтиды және оларға қатысты барлық кемсітушілікке қарсы қорғаныс, олардың нәсіліне байланысты, басқа нәсілдердің ерікті адамдарына тиесілі азаматтық құқықтарға қатысты. Сондықтан Конгресс тиісті заң шығару арқылы осы түзетуді жүзеге асыру жөніндегі өзінің айқын өкілеттігі бойынша сол мемлекеттегі басқа еріктілер пайдаланатын азаматтық құқықтарды өздерінің нәсіліне байланысты айырудан қорғау үшін заңдар қабылдауы мүмкін; және мұндай заңнама тікелей және негізгі сипатта болуы мүмкін, олар мемлекеттерге, олардың қызметкерлері мен агенттеріне, сондай-ақ, кем дегенде, мемлекеттік функцияларды жүзеге асыратын және мемлекет бойынша билік пен билікті қолданатын жеке тұлғалар мен корпорацияларға әсер етеді. [ ] Осы корпорациялардың халықпен қарым-қатынасы осындай болғандықтан, басқа нәсілдердің ерікті адамдарына берілген шарттармен, түсті адамның жақсартылған қоғамдық жолды пайдалану құқығы, осы елде орнатылған еркіндік мемлекетіндегі басқа да құқықтар сияқты, өте маңызды болып табылады. "Жеке еркіндік," дейді Блэкстоун, "өз қалауымен кез келген жерге өзін ауыстыру, немесе қозғалу қабілетінен тұрады, заңмен белгіленген тәртіппен шектеусіз". Бірақ бұл қозғалу құқығының қандай құндылығы бар, егер ол 1875 жылғы актімен Конгресс жойғысы келген кедергілермен шектелген болса? Бұл кедергілер бір кезде болған құлдық институтының негізінде жатыр. Олар осы елдегі жалпы еркіндікке қарамастан, әлі де кемсітуге ұшырауы мүмкін класс бар деген болжамды қоспағанда, сақталуға тиіс емес. Бұл кемсіту, тіпті өте маңызды және жоғары құқықтарға қатысты, олардан айырылған еркін адам төмен және жұқпалы деп белгіленеді, сондай-ақ өмірдің бәсекелестігінде өмірді қамтамасыз етудің ең қажетті құралдарынан айырылады; және бұл тек олар ұлт азат еткен нақты нәсілге жататындықтан ғана болады. Он үшінші түзету ғана еркіндік мемлекетіндегі негізгі құқықтарға қатысты нәсілдік шекараны жойды. [ ] Рекс v. Ivens ісінде, 7 Car. & P. 213, (32 E. C. L. 495:) судья Колеридж былай деді: "Егер мейрамхана иесінде бөлме болғанда, ол қонақты қабылдаудан бас тартса, оған қарсы айыптама қойылуы мүмкін; және қонақтың төлемі ұсынылса немесе төлемді қажет етпейтін жағдайлар туса. Бұл заң ақылға қонымды. Мейрамхана иесі өз қонақтарын таңдауға құқылы емес. Ол біреуіне "менің мейрамханама кел", ал екіншісіне "сен келмейсің" деуге құқығы жоқ, өйткені дұрыс мінез-құлық танытқан әрбір адам оның мейрамханасына қабылдануға құқылы; және осы мақсатта мейрамхана иелері қоғамдық қызметкерлердің бір түрі болып табылады, олар саяхатшыларды күту және оларға қажетті нәрселермен қамтамасыз ету арқылы белгілі бір артықшылыққа ие. Бұл органдар мейрамхана иесінің қоғамдық жұмыспен айналысатынын көрсетеді. Заң оған арнайы құқықтар береді және оған қоғамдық міндеттер мен жауапкершіліктер жүктеледі. Оның жұмысының қоғамдық сипаты оның қонақ ретінде кіруге өтініш білдірген адамның нәсіліне немесе түсіне қарай кемсітуіне жол бермейді. [ ] Сондай-ақ, Мюнн v. Иллинойс, АҚШ 123 және Пейк v. Чикаго және Солтүстік-Батыс темір жолы компаниясы, АҚШ 94, 178 істеріндегі соттың қағидаларын ескере отырып, қоғамдық ойын-сауық орындарының басқарылуы таза жеке мәселе болып табылады ма, оған үкіметтің заңды қатысы жоқ па? Мюнн ісінде Иллинойс штатының жеке тұлғаларға тиесілі белгілі бір астырлыштардағы астық сақтау үшін заңмен бағаның шегін белгілеуге болатыны туралы мәселе қаралды. Лорд бас судья ХАЛЕ-ге жатқызылған пікірді келтіргеннен кейін, жеке мүлік "қоғамдық мүддеге тигенде, ол тек жеке құқық болып тоқтамайды", сот былай деді: "Мүлік, егер ол ... қоғамдық мүддеге тигізетіндей болса, қоғамдық мүддемен қаланады".