Кіріспе

Британдық саясаткер (1800–1885)

Чарльз Вуд, 1-ші виконт Галифакс (20 желтоқсан 1800 – 8 тамыз 1885), 1846 және 1866 жылдар аралығында 3-ші баронет, сэр Чарльз Вуд ретінде танымал болған британдық виг саясаткері және Ұлыбритания парламентінің мүшесі. Ол 1846 жылдан 1852 жылға дейін Қаржы министрі қызметін атқарды.

Өмірбаян

Галифакс Барнслидің 2-ші баронеті, сэр Фрэнсис Вуд пен оның әйелі, Сэмюэл Бактың қызы Энннің ұлы болды. Ол Итон және Оксфорд университетінің Ориел колледжінде білім алып, классика және математика пәндерін оқыды.

Саяси мансап

Либерал және 1826-1866 жылдар аралығында парламент мүшесі болған Вуд Ұлы Гримсби округінен бас тартып, 1831 жылы Уорхэмнің жеке округіне сайланды, бұл, мүмкін, төленген қонақ ретінде болды, бұл оған Реформалық заң жобасын қарауға дайындалу үшін Лондонда қалуға мүмкіндік берді. Ол әкесіне өз пікірін жеткізді: реформа тиімді, маңызды, демократияға қарсы, мүлікке бағытталған шара, бірақ ол тоқыраған округтерді жояды және, әрине, олардың иелерін ашуландырады. Сондықтан оны қабылдаудың басты үміті – елдің дауысы, осылайша барлық шешілмеген дауыстарды анықтау арқылы әрекет ету. Радикалдар, оларға жәннаттан мадақ болсын, бізді қолдайды. Ол заң жобасына әр кезеңде мұқият дауыс берді және келесі жылы оған Корольдің бекітілуі берілді. Вуд Лорд Джон Рассел үкіметінде (1846–1852) Қаржы министрі болып қызмет етті, онда Ұлы ашаршылық кезінде Ирландияға қосымша көмек көрсетуге қарсы болды. 1851 жылғы бюджетінде сэр Чарльз сауданы либералдады, импорттық баждарды төмендетіп, тұтыну тауарларын ынталандырды. Келесі Тори үкіметінде бұрынғы протекционист болған жаңа Қаржы министрі Бенджамин Дизраэли 1852 жылғы 30 сәуірдегі аралық қаржылық есептемесінде Вудтың экономикалық саясатқа тигізген әсеріне сіңіп, Парламентте бюджеттерді ұсыну тәсілін белгіледі. Тарифтерді төмендету тұтынудың айтарлықтай өсуіне әкелді. Вуд үшін Дизраэли «жағымсыз және сарказмды» болды, оның ешқандай қасиеттерін ұнатпады. Кейін Вуд Лорд Абердиннің (1852–1855) басқаруындағы Бақылау кеңесінің төрағасы, Лорд Палмерстонның бірінші үкіметінде Адмиралтействоның бірінші лорды (1855–1858) және Палмерстонның екінші үкіметінде Үндістанның мемлекеттік хатшысы (1859–1866) болды. Ол 1846 жылы әкесінен барондық атағын мұраға алды, ал 1866 жылы Йорк графтығының Батыс жағындағы Монк-Бреттоннан виконт Галифакс атанды. Лорд Кларендонның күтпеген өлімі Гладстонның бірінші кабинетін қайта құруға себеп болғаннан кейін, Галифакс 1870 жылдан 1874 жылға дейін қызмет еткен Лорд Приви Силл болып тағайындалды, бұл оның соңғы мемлекеттік лауазымы болды.

Ирландиядағы ашаршылықтағы рөлі

Ирландиядағы Ұлы ашаршылық (1845 - 1851) 1 миллион адамның өліміне әкелді, ал 1 миллионнан астам адам елден АҚШ-қа немесе Канада, Австралия және Жаңа Зеландияның британдық доминиондарына көшіп кетті. 1846 жылғы 30 маусымда Пилдің торилері лорд Джон Рассел басқаратын виг үкіметімен ауыстырылды. Үкімет еркін сауда және «бейтараптық» экономикалық саясатын қалыптастыруға тырысты. Қазынашылықтың жоғары лауазымды шенеунігі сэр Чарльз Тревелян, қаржы министрі сэр Чарльз Вудпен тығыз байланыс орнатып, Ирландияға араласуға қарсы тұруға тырысты. Вуд Қазынашылықты басқарған кезде, британ үкіметінің Ирландияға қатысты өте ұқыпсыздығы ашаршылықтан зардап шеккендердің азаптарын күшейтті. Вуд «бейтараптық» экономикалық саясатына сенеді және ирландтарды арзан импортталған астықпен «нарықты бұзудың» орнына аштықтан өлтіруді жөн көрді. Вуд сонымен қатар Тревелианның ирландтарға қарсы, моральдық көзқарастарын бөлісті, Вуд ашаршылықтың «қазіргі тәуелділік әдеттерін» жоюы керек деп ойлады және ирландтық мүлікті ирландтық кедейлікті қолдауға міндеттеді. Вуд лорд-лейтенантқа ашаршылықтың кездейсоқ емес, мақұлданған және әлеуметтік революцияға әкелетінін жазды: «Тамақ пен жұмыссыздық – бұл Құдайдың жіберген апаты», ол «нәрселерді таңғажайып күшпен жылдам шешімге жеткізді».

Вудтың жөнелтілімі

Бақылау кеңесінің президенті ретінде Вуд 1854 жылы Үндістанда білім беруді таратуда маңызды қадам жасады, ол Үндістанның генерал-губернаторы Лорд Далхаузиге жеделхат жіберді. Вуд мыналарды ұсынды:

Әр провинцияда білім беру департаменті құрылуы керек. Лондон университетінің үлгісіндегі университеттер Бомбей, Калькутта және Мадрас сияқты ірі қалаларда ашылуы керек. Әр ауданда кем дегенде бір мемлекеттік мектеп ашылуы тиіс. Жекеменшік мектептерге қаржылай көмек көрсетілуі керек. Үндістандықтар ана тілінде білім алуы керек. Вудтың жеделхатына сәйкес, әр провинцияда білім беру департаменттері құрылды және 1857 жылы Калькутта, Бомбей және Мадраста, сондай-ақ 1882 жылы Пәкістан және 1887 жылы Аллахабадта университеттер ашылды.