Оподельдок: ежелгі емдік жақынша, Параксельс жасаған. Құрамында спирт, сабын, камфора, шөптер (шалфей). Дәуірлік медицина, құрамы, тарихы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оподелдок – 1500 жылдары неміс ренессанс дәрігері Парацельс ойлап тапқан немесе кем дегенде осылай атаған медициналық жақпа немесе май. Қазіргі заманғы түрінде оподелдок – спиртте ерітілген сабын қоспасы, оған камфора және кейде түрлі шөптер, ең бастысы – бетеге қосылады.
Opodeldoc is a medical plaster or liniment invented, or at least named, by the German Renaissance physician Paracelsus in the 1500s. In modern form opodeldoc is a mixture of soap in alcohol, to which camphor and sometimes a number of herbal essences, most notably wormwood, are added.
Шығу тегі
1603 жылы жарық көрген Bertheonea Sive Chirurgia Minor еңбегінде Парацельс «oppodeltoch» сөзін екі рет айтқан, бірақ оның құрамы нақты белгісіз. Атаудың тегіне қатысты Курт Петерс оны Парацельс «opoponax, bdellium және aristolochia» сөздерінің буындарынан құраған деп болжады. Опопонакс – мирраның бір түрі; бделлиум – ұқсас шайыр шығаратын Commiphora wightii; ал Аристолохия – халық медицинасында жылан шағуды емдеу үшін қолданылатын, А. пфейфери, А. ругоза және А. трилобата сияқты түрлерін қамтитын кең таралған туыс. Бұл аталымнан Парацельс рецептінде осы хош иісті өсімдіктер болған болуы мүмкін екені көрінеді. 1620 жылы жарияланған Medicina Militaris еңбегінде неміс әскери дәрігері Реймунд Миндерер («Mindererus»; 1570–1621) Парацельс жасаған қоспаны жараларға жақсы тиетін пластыр деп мақтаған. Миндерер оны өзінің нұсқасымен салыстырды, ол мөр басының балауызына көбірек ұқсас. Оподельдок пен Парацельс есімдері ағылшын тілінде 1646 жылға дейін, сэр Томас Браунның танымал және ықпалды «Псевдодоксия Эпидемика» еңбегінде кездеседі. Парацельс рецептісі кейінірек осы атпен жасалған препараттардан мүлдем өзгеше. 1722 жылы Эдинбург фармакопеясының екінші басылымында бұл атау сабын негізіндегі линиментке қолданылды. Ұлыбританияда Джон Ньюбери компаниясы «1786 жылдан бері» сататын, патенттелген мұндай линимент «Dr. Steer-дің Оподельдогы» деп аталды. Он жылдар бойы өндірілген «Dr. Steer» препараты АҚШ-қа сәтті әкелінді және 1824 жылы Филадельфия фармацевтика колледжі талдаған (бірақ айыптамаған) сегіз патенттік дәрінің бірі ретінде танылды. Ескі Оподельдок аты бұрын дәрігер кейіпкерін белгілеу үшін, әсіресе оны комедиялық рөлде ойнағанда қолданылды. Эдгар Аллан По «Тингм Бобтың әдеби өмірі, эсквайр» атты әңгімесіндегі кейіпкер үшін «Oppodeldoc» псевдонимін пайдаланған.
In his Bertheonea Sive Chirurgia Minor published in 1603, Paracelsus mentioned "oppodeltoch" twice, but with uncertain ingredients. As to the origin of the name, Kurt Peters speculated that it was coined by Paracelsus from syllables from the words "opoponax, bdellium, and aristolochia." Opoponax is a variety of myrrh; bdellium is Commiphora wightii, which produces a similar resin; and Aristolochia is a widely distributed genus which includes A. pfeiferi, A. rugosa and A. trilobata that are used in folk medicine to cure snakebites. The name suggests that these aromatic plants may have figured in Paracelsus's recipe. In his Medicina Militaris of 1620, German military physician Raymund Minderer ("Mindererus"; 1570 1621) praised the Paracelsus compound as a plaster, good for wounds. Minderer compared it to his own variant, which set more like sealing wax. Opodeldoc and Paracelsus were acknowledged in English no later than 1646, in Sir Thomas Browne's popular and influential Pseudodoxia Epidemica. Paracelsus's recipe is completely unrelated to later preparations of the same name. By the second printing of the Edinburgh Pharmacopoeia in 1722 the name applied to a soap based liniment. Such a liniment in patent form, sold by John Newbery's company in Great Britain "ever since A. D. 1786", was called "Dr. Steer's Opodeldoc". Produced for decades, the "Dr. Steer" preparation had been successfully imported into the U. S., and was common enough there to rank as one of the eight patent medicines to be analyzed (although not condemned) by the Philadelphia College of Pharmacy in 1824. The name Old Opodeldoc was formerly used as a standard name for a stock character who was a physician, especially when played as a comic figure. Edgar Allan Poe used "Oppodeldoc" as a pseudonym for a character in the short story "The Literary Life of Thingum Bob, Esq."