Кіріспе

Адам бас сүйегіндегі сүйек

Адам бас сүйегінде алдыңғы сүйек немесе сінципитал сүйек жұпталмаған, екі бөліктен тұратын сүйек. Олар тік бағытталған қабыршақ бөлігі және көлденең бағытталған орбитальді бөлігі болып табылады, сәйкесінше маңдайдың сүйекті бөлігін, көзді ұстайтын сүйекті орбитальді қуыстың бөлігін және мұрынның сүйекті бөлігін құрайды. Бұл атау латын тіліндегі "frons" сөзінен шыққан ("маңдай" деген мағынаны білдіреді).

Құрылымы

Алдыңғы сүйек екі негізгі бөлімнен тұрады. Олар – қабыршақ бөлігі және орбитальді бөлігі. Қабыршақ бөлігі тік, жазық және ең ірі бөлігін, сондай-ақ маңдайдың басты аймағын белгілейді. Орбитальді бөлігі – алдыңғы сүйектің көлденең және екінші ірі аймағы. Ол көз ұясы мен мұрын қуысының жоғарғы қабырғаларын құруға қатысады. Кейде үшінші бөлік – алдыңғы сүйектің мұрын бөлігі деп қарастырылады, ал кейде ол қабыршақ бөлігімен біріктіріледі. Мұрын бөлігі қабақ жоталарының арасында орналасқан және мұрын сүйектерімен төменгі жағынан, ал жас және жоғарғы жақ сүйектерімен бүйір жағынан байланысатын тісті мұрын тілігімен аяқталады.

Шекаралары

Сырықты бөлігінің шекарасы қалың, күшті тісті, жоғарғы ішкі қабырға есебінен, ол париет сүйектеріне тіреледі, және екі жағында сыртқы қабырға есебінен, ол сол сүйектердің бүйірлік қысымын қабылдайды; бұл шекара төмен қарай үшбұрышты, кедір-бұдыр бетке жалғасады, ол сфеноидтың үлкен қанатымен бунақтанады. Орбитальды пластиналардың артқы шекаралары жұқа және тісті, және сфеноидтың кішкентай қанаттарымен бунақтанады. Маңдай сүйегі екі бастапқы орталықтан, әр жартысына біреуден, мембранада қалыптасады, олар ұрықтың өмірінің екінші айының соңына қарай, әрбір supraorbital жиегінің үстінде пайда болады. Осы орталықтардың әрқайсысынан сүйектелу жоғары қарай сырықтың тиісті жартысын және артқа қарай орбитальды пластинаны қалыптастыру үшін кеңейеді. Омыртқа омыртқасы орта сызықтың екі жағындағы қосалқы орталықтардың жұбынан сүйектеледі; ұқсас орталықтар мұрын бөлігінде және зигоматикалық өскіндерде пайда болады. Туған кезде сүйек екі бөліктен тұрады, оларды маңдай тігісі бөліп тұрады, ол әдетте сегізінші жылға дейін төменгі бөлігін қоспағанда, ішкі мембраналық сүйектелу арқылы жоғалады, бірақ кейде өмір бойы сақталады. Жалпы, маңдай қуыстарының дамуы бірінші жылдың соңында немесе екінші жылдың басында басталады, бірақ туған кезде де басталуы мүмкін. Қуыстар жеті немесе сегізінші жылға қарай айтарлықтай үлкейеді, бірақ жасөспін шағынан кейін ғана толық өлшемге жетеді.

Басқа жануарлар

Көптеген омыртқалы жануарларда алдыңғы сүйек адамдардағы бір-біріне біріккен құрылымның орнына жұп болып келеді (алдыңғы тігіске қараңыз). Ол әдетте бастың жоғарғы бөлігінде, көздердің арасында орналасады, бірақ көптеген сүтқоректі емес жануарларда орбитальды қуыстың құрамына кірмейді. Керісінше, бауырымен жорғалаушылар, сүйекті балықтар және қосмекенділерде ол көбінесе сүтқоректілерде кездеспейтін бір немесе екі қосымша сүйек арқылы орбитадан бөлінеді. Бұл сүйектер – алдыңғы және артқы сүйектер – көз ұяларының жоғарғы жиегін құрайды және алдыңғы сүйектің екі жағында жатады.

Динозаврлар

Алдыңғы сүйек – динозаврлардың бас сүйектеріндегі маңызды жұпталған орталық сүйектердің бірі. Бұл сүйек бас сүйектің қақпағының құрамына кіреді, ол миды, көздерді және мұрын тесіктерін жабатын сүйектер жиынтығы. Алдыңғы сүйек бас сүйегінің бірнеше басқа сүйектерімен байланысады. Сүйектің алдыңғы бөлігі мұрын сүйегімен және алдыңғы шеке сүйегімен бунақтайды. Сүйектің артқы бөлігі көз шеңбері сүйегімен және тепе сүйегімен бунақтайды. Бұл сүйек көз шеңберінің жоғарғы жиегінің бір бөлігін немесе барлығын анықтайды.