Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақша функциясы – экономикалық принцип.
Money function
the economic principle
Экономикада есептік бірлік – ақшаның функцияларының бірі. Есептік бірлік – тауарлардың, қызметтердің және басқа да мәмілелердің нарықтық құнын сандық түрде өлшеудің стандартты бірлігі. Салыстырмалы құнның өлшемі немесе стандарты, сондай-ақ кейінге шегерілген төлем құралы ретінде де танылатын есептік бірлік, қарызды қамтитын коммерциялық келісімдер жасау үшін қажетті шарт. Ақша – сауданың стандартты өлшемі және ортақ атауы болып табылады. Осы арқылы, ол бағаларды жариялау және келіссөздер жүргізу үшін негіз құрайды. Тиімді есеп жүйесін дамыту үшін қажет.
In economics, unit of account is one of the functions of money. A unit of account is a standard numerical monetary unit of measurement of the market value of goods, services, and other transactions. Also known as a "measure" or "standard" of relative worth and deferred payment, a unit of account is a necessary prerequisite for the formulation of commercial agreements that involve debt. Money acts as a standard measure and a common denomination of trade. It is thus a basis for quoting and bargaining of prices. It is necessary for developing efficient accounting systems.
Экономика
Экономикадағы есептік бірлік бағаларды, шығындарды және пайданы мағыналы түрде түсіндіруге мүмкіндік береді, осылайша кәсіпорын өзінің қызметін бақылай алады. Бұл акционерлерге өткен өнімділігін түсінуге және болашаққа қатысты табыстылығын бағалауға көмектеседі. Ақшаны салыстырмалы түрде тұрақты өлшем бірлігі ретінде қолдану нарықтық экономиканы тиімділікке ұмтылуға бағыттайды. Тарихи тұрғыдан, бағалар көбінесе есептік бірлік ретінде қолданылатын басым валютамен көрсетілетін, бірақ шындығында қолда бар түрлі монеталар мен, көбінесе, тауарлар арқылы есептік бірлікке шағылыстырылатын мәнімен есептесу жүзеге асырылды. Көптеген халықаралық операциялар әлі де осылай жүзеге асырылады, ұлттық құнды (көбінесе АҚШ доллары немесе евро арқылы көрсетіледі) пайдаланады, бірақ нақты төлем басқа валютада жасалады. Тарихи құн бойынша есептеуде, валюталар гиперинфляциялық емес жағдайларда нақты құндылығы тұрақты болады деп есептеледі, бұл тұрақты өлшем бірлігі туралы болжамды қолдануға негіз болады. Күнделікті тұтыну бағаларының индексі (КТБИ) немесе ақшалай түрде индекстелген күнделікті есептік бірлік инфляция мен дефляция кезінде ақшалай құндылықтардың сатып алу қабілетін немесе нақты құнын сақтап тұру үшін ақшалай құндылықтарды күнделікті индекстеуге қолданылуы мүмкін.
Unit of account in economics allows a somewhat meaningful interpretation of prices, costs, and profits, so that an entity can monitor its own performance. It allows shareholders to make sense of its past performance and have an idea of its future profitability. The use of money, as a relatively stable unit of measure, can tend to drive market economies toward efficiency. Historically, prices were often given in a dominant currency used as a unit of account, but transactions actually settled by using a variety of coins that were available, and often goods, all converted into their value in the unit of account. Many international transactions continue to be settled in this way, using a national value (most often expressed in the US dollar or euro) but with the actual settlement in something else. In historical cost accounting, currencies are assumed to be perfectly stable in real value during non hyperinflationary conditions under in terms of which the stable measuring unit assumption is applied. The Daily Consumer Price Index (Daily CPI) – or a monetized daily indexed unit of account – can be used to index monetary values on a daily basis when it is required to maintain the purchasing power or real value of monetary values constant during inflation and deflation.
Қиындықтар
Ақшаның нақты құны сирек толыққанды тұрақты болады, бұл – тұрақты өлшем бірлігі туралы болжамға негізделген дәстүрлі тарихи есептің басты мәселесі. Экономикадағы есеп бірлігі уақыт өте келе нақты құны тұрақсыздығының құрылына ұшырайды, себебі ақша инфляция мен дефляция кезінде нақты құны бойынша толыққанды тұрақты болмайды. Инфляция классикалық есептің негізі болып табылатын есеп бірлігінің нақты құны тұрақты деген тұжырымды жояды. Ондай жағдайларда, бухгалтерлік кітаптарға тіркелген тарихи мәліметтер әртүрлі бірліктермен өлшенген әртүрлі сомаларға айналады. Мұндай деректерді дәстүрлі есептеу әдістерімен, алдын ала түзетусіз қолдану шатастыратын – (немесе тіпті мағынасыз) – нәтижелерге алып келуі мүмкін.
Money is rarely perfectly stable in real value which is the fundamental problem with traditional historical cost accounting which is based on the stable measuring unit assumption. The unit of account in economics suffers from the pitfall of not being stable in real value over time because money is generally not perfectly stable in real value during inflation and deflation. Inflation destroys the assumption that the real value of the unit of account is stable which is the basis of classic accountancy. In such circumstances, historical values registered in accountancy books become heterogeneous amounts measured in different units. The use of such data under traditional accounting methods without previous correction can lead to confusing — (or even meaningless) — results.
Тарих
Өлшем бірліктерінің тарихи мысалдары - 1302 жылдан 1794 жылға дейін Францияда ливр монеталары соғылған немесе соғылмаған кезде пайдаланылған ливр турнуи. XIV ғасырда Неапольде гиглиати гросси, ал Богемияда Прага гроши пайда болды. (2021)
Historic examples of units of measure include the livre tournois, used in France from 1302 to 1794 whether or not livre coins were minted. In the 14th century Naples used the grossi gigliati, and Bohemia used the Prague groschen. (2021)
Кез келген уақытта бір аймақта жергілікті негіздегі, күміс және кейде алтын монеталарға байланысты екі немесе үш есептік бірлік болуы мүмкін, олардың әрқайсысы көбінесе 240:12:1 қатынасында L. S. D. бірліктерінде көрсетіледі. Флоренцияның алтын флорині, француз франкі және сайлау рейнгульдені барлығы есептік фунтқа (240 динар) айналды. Есептік бірліктер бастапқы монеталардың құрамы мен қолжетімділігі өзгергеніне қарамастан, көбінесе 100 жылдан астам сақталады (мысалы, Кастилия мараведисі). Қазіргі заманғы есептік бірлік – 1979-1998 жылдар аралығында Еуропалық Одақта қолданылған Еуропалық валюта бірлігі; оны 1999 жылы алмастырған евро да 2002 жылы банкноттар мен монеталар енгізілгенге дейін тек есептік бірлік болды. Есептік бірлік – Гаага-Висби ережелері қолданылатын тауар тасымалы шарты бойынша тасымалдаушының немесе кеме иесінің жауапкершілігін есептеудің негізгі тәсілі. Экономикада экономикалық белсенділікті сипаттау үшін статистикалық мақсаттарда стандартты есептік бірлік қолданылады. ЖІӨ және ТТІ сияқты индекстердің ауқымы соншалықты кең, оларды стандартты есептік бірліксіз құрастыру мүмкін емес. Құрастырылғаннан кейін бұл көрсеткіштер көбінесе үкіметтік саясатты, әсіресе ақша-кредиттік және фискалдық саясатты жол көрсету үшін қолданылады. Саясаттың мүмкіндік құнын есептеуде стандартты есептік бірлік құрама тауарды жасауға мүмкіндік береді. Құрама тауар – бұл бірінші тауардың арқасында іске аспаған барлық басқа мүмкіндіктердің жиынтығын көрсететін теориялық абстракция. Ол экономикалық шешімнің пайдасын осы қоғамдағы барлық басқа мүмкін тауарлардың құнымен салыстыруға мүмкіндік береді, тікелей сілтеме жасау қажеттілігін жояды. Көбінесе, мұны ақша арқылы оңай жасауға болады.
At any one time there might be two or three units of account in one region based on the local base, silver and sometimes gold coins, and each often expressed in L. S. D units in ratio 240:12:1. The Florentine gold florin, the French franc and the electoral rheingulden all became pounds (240 denari) of account. Units of account would often survive over 100 years despite the original coins changing composition and availability (e. g. the Castilian maravedi). A modern unit of account is the European Currency Unit, used in the European Union from 1979 to 1998; its replacement in 1999, the Euro, was also just a unit of account until the introduction of notes and coins in 2002. Unit of account is the main way of calculating a carrier or ship owner's liability in relation to carriage of goods contracts in which the Hague Visby Rules apply. In economics, a standard unit of account is used for statistical purposes to describe economic activity. Indexes such as GDP and the CPI are so broad in their scope that compiling them would be impossible without a standard unit of account. After being compiled, these figures are often used to guide governmental policy; especially monetary and fiscal policy. In calculating the opportunity cost of a policy, a standard unit of account allows for the creation of a composite good. A composite good is a theoretical abstraction that represents an aggregation of all other opportunities that are not realized by the first good. It allows an economic decision's benefits to be weighed against the costs of all other possible goods in that society, without having to refer to any directly. Often, this is most easily accomplished with money.
Қаржылық
Қаржылық есептесуде өлшем бірлігін пайдалану, американдық бизнес-моделі бойынша, инвесторларға ең жоғары қайтару деңгейін қамтамасыз ететін компанияларға капитал салуға мүмкіндік береді. Басқару есептесуінде өлшем бірлігін қолдану фирмаларға ең көп пайда әкелетін іс-әрекеттерді таңдауға көмектеседі.
The use of a unit of account in financial accounting, according to the American business model, allows investors to invest capital into those companies that provide the highest rate of return. The use of a unit of account in managerial accounting enables firms to choose between activities that yield the highest profit.
Есепке алу
Қаржылық есепте есептік бірлік – қаржылық есептілікте көрсетілген нақты активтер мен міндеттемелерді сипаттауға қолданылатын сөздер, оларды бағалау үшін қолданылатын өлшемдер емес. Демек, есептік бірлік тану немесе көрсету нысанына, ал өлшем бірлігі – оны өлшеу құралына жатады. Қаржылық есепте және экономикада өлшем бірлігі мен есептік бірлік кейде синоним ретінде қарастырылады. Қаржылық есептегі өлшем бірлігі қолданылатын валюта бірлігін білдіреді; яғни, уақыт өте келе сатып алу қабілетінің өзгеруіне байланысты түзетілген бірліктерге қарағанда, номиналды валюта бірліктерін пайдалану керек пе.
The unit of account in financial accounting refers to the words used to describe the specific assets and liabilities that are reported in financial statements rather than the units used to measure them. That is, unit of account refers to the object of recognition or display whereas unit of measure refers to the tool for measuring it. Unit of measure and unit of account are sometimes treated as synonyms in financial accounting and economics. Unit of measure in financial accounting refers to the monetary unit to be used; that is, whether it should be nominal units of money as opposed to units that are adjusted for changes in purchasing power over time.