ГДР маркасының тарихы

Кіріспе

Германия Демократиялық Республикасының валютасы (1948–1990)

Шығыс Германия маркасы (Mark der DDR), Батыс Германияда және қайта біріктіруден кейін көбінесе шығыс маркасы (Ostmark) деп аталған, ал Шығыс Германияда тек Марк деп қана айтылған, Германия Демократиялық Республикасының (Шығыс Германия) валютасы болды. Оның ISO 4217 валюта коды DDM болды. Валюта 1948 жылдан 1964 жылға дейін Deutsche Mark, 1964 жылдан 1967 жылға дейін Mark der Deutschen Notenbank, ал 1968 жылдан 1990 жылға дейін Mark der DDR (ГДР маркасы) деп ресми түрде танылды. Марка (M) 100 пфеннигке (pf) бөлінді.

Тарих

+ Шығыс Германия валюталары Атауы Қысқарту Кіріскен Тоқтатылған Deutsche Mark DM 31 қазан 1951 31 шілде 1964Mark der Deutschen Notenbank MDN 1 тамыз 1964 31 желтоқсан 1967Mark der DDR M 1 қаңтар 1968 30 маусым 1990

1948 жыл

1948 жылдың 18 маусымында батыс аймақтар үшін валюта реформасы жарияланды. Содан кейін, 1948 жылдың 20 маусымында, AM маркаларының советтік жасалған жалғандығы салдарынан экономикалық тұрақсыздық пен инфляция туындағандықтан, батыс оккупациялық аймақтарда Рейхсмарка мен Рентенмарка алынып тасталды және олар Deutsche Bank deutscher Länder (кейін Deutsche Bundesbank) шығарған Deutsche Mark-қа алмастырылды. Рейхсмарка Кеңес оккупациялық аймағында әлі де заңды төлем құралы болғандықтан, ол батыстан шығысқа көптеп ағылып келді, онда ол құнсыз болды. Бұл күрт инфляцияға алып келді, нәтижесінде советтік аймақтағы жеке қолма-қол ақша бір түндік құнсыз қалды. Төтенше шара ретінде, аудандық кеңселердегі мыңдаған қызметкерлер иелерінің шығу тегін растай алатын Рейхсмарка мен Рентенмарка банкноттарына, әрбір адамға белгілі бір лимит бойынша, жабысқақ купондарды жабыстыруды бастады. Deutsche Notenbank (Федералдық банктың Шығыс Германиядағы баламасы) жаңа Deutsche Mark-ты және одан кейінгі валюта реформасын шығарған кезде тек осы банкноттар ғана айырбасталатын болды. Кеңес тарапы осы уақытта батыстың валюта реформасына таңғалыс білдірсе де, Германияның Экономикалық комиссиясы, Кеңес Әскери Әкімшілігімен консультация өткізіп, осы жағдайға дайындалған болатын. Жабысқақ купондар басылып, кеңестік тараптың логистикалық көмегімен аудандық кеңселерге таратылды. Купондарды жабыстыру 1948 жылдың 19 маусымында дереу басталды. 1948 жылдың 23 маусымында, акцияның ресми басталған күні, үлкен көлемде дайын банкноттар қолжетімді болды. Бұл күту уақытын қысқартуға және осы банкноттарды жаңа басылмаған банкноттарға айырбастау арқылы процесті үдетуге мүмкіндік берді. 1948 жылдың 24 шілдесінде жаңа банкноттар сериясы шығарылды. Ол 1964 жылға дейін Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank ресми атауын сақтап тұрды, бірақ, әсіресе батыста, Ostmark немесе шығыс маркасы деп белгілі болды.

1960 жылдар

1964 жылдан 1967 жылға дейін Шығыс Германия маркасы ресми түрде Mark der Deutschen Notenbank (MDN) деп аталды. 1968 және 1974 жылғы конституциялық түзетулермен Шығыс Германия басшылығы біртұтас Германия құрудың бастапқы мақсатынан бас тартып, бұрын жай ғана "неміс" деп айтылатын жерлерде "ГДР" деген тіркесін қолдана бастады. Осылайша, валюта атауы MDN-нен Mark der Deutschen Demokratischen Republik (Mark der DDR) (M), яғни "ГДР маркасына", ал мемлекеттік банк атауы Deutsche Notenbank-тен Staatsbank der DDR-ге өзгертілді. Атауы өзгертілгенге дейін шығарылған монеталар, Deutsche Mark деген жазуы бар (мысалы, 1 және 2 DM номиналындағылар), бірнеше жыл бойы айналыста болды, бірақ олар 1980-жылдардың басына қарай Mark деген жазуы бар монеталармен біртіндеп алмастырылды.

Халықаралық алмасу

Шығыс Германия маркасы ресми түрде Шығыс Германия үкіметімен (Батыс Германия) Deutsche Mark-пен бірдей бағаланды. Дегенмен, айналымға шектеулі мүмкіндіктер мен экспорттық мүмкіндіктердің тарлығына байланысты, ол Шығыс Германиядан тыс жерде құндылығын жоғалтты. Батыс Германияға сапар шеге алатын шығыс немiстер көбiнесе батыс немiс туыстарының көмегiне жүгiнуге мәжбүр болды. 1964 жылдан бастап Шығыс Германия үкіметі Zwangsumtausch (мәжбүрлі айырбастау) (немесе Mindestumtausch – минималды айырбастау) жүйесін енгізді, оған сәйкес социалистік емес шетелдік елдерден келген көптеген саяхатшылар белгілі бір сомадағы Deutsche Mark-ты (немесе басқа да берік валюталарды) Шығыс Германия маркасына, әр күні үшін бір Deutsche Mark-қа бір Шығыс Германия маркасы есебімен айырбастауға міндетті болды. 1980 жылдың 13 қазанынан бастап ГДР-ге келген батыстық саяхатшылар күн сайын кемінде 25 Deutsche Mark-ты Шығыс Германия маркасына айырбастауға тиіс болды. Кейбір ерекшеліктерге рұқсат берілді: мысалы, ГДР-де берік валютамен төленген қонақ үй қызметтерін алған туристерге минималды айырбастау талаптарынан босатылды. (Әрине, мұндай қонақ үй төлемдері көбінесе күнделікті 25 DM айырбастау шегінен асып түсетін.) Басқа жағдайларда Батыс Берлин тұрғындарына, зейнеткерлерге, балалар мен жастарға жеңілдіктер берілді немесе айырбастау сомасы төмендетілді. Батыс Берлинде орналасқан Батыс Одақтас әскери күштерінің әскери қызметшілері Шығыс Берлинге келгенде осы ережелерден босатылды, себебі Батыс Одақтастары ГДР-нің Шығыс Берлиндегі әскери қызметшілерінің қызметін реттеу құқығын мойындамады; мұндай құқық тек Кеңес Одағына ғана берілді. Қара нарықта айырбастау бағамы шамамен 5-10 ГДР маркасы бір Deutsche Mark-қа тең болды. 1980 жылдардың ортасында Батыс Берлиндегі валюта айырбастау пункттерінен 50 және 100 ГДР маркалық банкноттарды M 5 (Шығыс) = 1 (Батыс) DM бағамымен сатып алу оңай болды. Алайда, ГДР Шығыс Германия валютасын (сондай-ақ басқа социалистік елдердің валюталарын) ГДР-ге әкелуге немесе одан шығаруға тыйым салды, және мұндай бұзушылықтар үшін жаза конфискациядан бас бостандығынан айыруға дейін жетеді. Шығыс Германия маркасын Intershop дүкендерінде батыстық тұтыну тауарларын сатып алуға болмады; тек берік валюта немесе Forum чектер қабылданды. Сондықтан, қара нарықтағы Шығыс Германия банкноттарын сатып алушылардың көп бөлігі Шығыс Берлинге кіретін Одақтас әскери қызметшілері болды, себебі олар Шығыс Германия кедендік бақылауынан босатылған.

The East German mark was officially valued by the East German government at parity with the (West German) Deutsche Mark. However, due to limited convertibility and a restricted export profile, it was essentially worthless outside of East Germany. The few East Germans able to visit the West often found themselves having to rely on their West German relatives as a result. Beginning in 1964, the East German government instituted a Zwangsumtausch (forced exchange) (or Mindestumtausch – minimum exchange), whereby most visitors from non socialist foreign countries were required to exchange a set amount of Deutsche Marks (or other hard currencies) for East German marks at the ratio of one Deutsche Mark to one East German mark for every day of their stay. Starting on 13 October 1980, Western visitors to the GDR were required to exchange a minimum of DM25 for East German marks per day. Some exceptions were authorized: for example, tourists who booked hotel stays in the GDR that were paid in hard currency were exempted from the minimum exchange requirements. (Of course, such accommodation charges almost always exceeded the DM 25 daily exchange threshold.) At other times, West Berliners, retirees, children, and youth were granted either exemptions or were authorized reduced minimum exchange amounts. Members of the Western Allied military forces stationed in West Berlin were also exempt from these rules when visiting East Berlin, in part because the Western Allies did not recognize the authority of the GDR to regulate the activities of their military personnel in East Berlin; only the Soviet Union was considered competent to do so. On the black market, the exchange rate was about 5 to 10 Mark der DDR to one Deutsche Mark. In the mid 1980s, one could easily visit foreign currency exchange offices in West Berlin and purchase East German banknotes (in denominations of 50 and 100 Mark der DDR) at the rate of M 5 (East) = DM 1 (West). However, the GDR forbade the import or export of East German currency (as well as currencies of other socialist countries) into or out of the GDR, and penalties for violation ranged from confiscation of smuggled currency to imprisonment. The East German mark could not be spent in Intershops to acquire Western consumer goods; only hard currencies or Forum checks were accepted. As a result, the main purchasers of black market East German banknotes were Allied military personnel entering East Berlin, as they were exempt from East German customs inspection.

Батыс Германияның Deutsche Mark валютасын қабылдау

1990 жылдың 1 шілдесінде Шығыс Германияда неміс маркасы (Deutsche Mark) қабылданысымен, Шығыс Германия маркасы жалақы, бағалар және негізгі жинақтар үшін (балаларға арналған кішірек сомаларды және зейнеткерлерге арналған үлкен сомаларды қоспағанда, бір адамға 4000 МЕ дейін) тең құнмен айырбасталды. Үлкен сомадағы жинақтар, компаниялардың қарыздары және тұрғын үй несиелері 2:1 есебімен, ал бірігуге дейін жақында алынған "спекулятивтік ақша" 3:1 есебімен айырбасталды. Бұл жоғары айырбас бағамдары Германия Федеративтік Республикасының үкіметі тарапынан Шығыс Германияға үлкен көмек ретінде қарастырылды және экономистер арасында әлі де даулы болып табылады. Кейбіреулер валюта айырбастаудың неміс экономикасын жылдам біріктірудің ең тиімді жолы болғанын алға тартады, ал басқалары айырбастау неміс бірігуінен туындаған қиындықтарды күшейтті, соның ішінде Шығыс Германия индустриясының бәсекеге қабілетсіздігіне әкелді деп санайды.

Шығыс Германия валютасының жойылуы

1990 жылы Rackwitz металлургия зауытында шамамен 4500 тонна шығыс неміс монетасы балқытылды. Барлық қағаз ақшаның (шамамен 100 миллиард марка, 620 миллион банкнотада, көлемі шамамен 300 теміржол вагоны), соның ішінде валюталық одақ кезінде жиналған барлық валюта және Шығыс Германияның ешқашан пайдаланылмаған M200 және M500 банкноттары 1990 және 1991 жылдары Хальберштадт маңындағы Текенбергедегі екі ұзын құмтас үңгіріне орналастырылды. Барлығы 3000 тонна банкноттар, жинақ кітапшалары мен чектер сақталды, оларды Берлиндегі ГДР Мемлекеттік банкі әскери конвоймен жеткізді. 1994 жылы валюта Кредитансталт фюр Видерауфбау (KfW) мүлкіне айналды, ол Берлиндегі Штаттсбанкпен біріктірілді (ГДР-дағы Штаттсбанктың қайта бірігуден кейінгі атауы). Бұл туннель жүйесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мәжбүрлі еңбекпен салынған және Ұлттық халық армиясы "Малахит" немесе KL 12 NVA Nr.16/630 лагерь кешені деген кодтық атаумен пайдаланған. Бұл ең үлкен ауданы бар бункер болды және соғысқа қажетті құрылғылар мен оқ-дәрілерді сақтау үшін қолданылды. Ақшаны қалың бетон қабырғалар мен ауыр болат есіктер ұрлықтан қорғады. Құн төлеу себептерінен ақшаны табиғи ылғалдықта шіруге қалдырды, бірақ оны құммен жапты. 2001 жылдың шілдесінде Хальберштадт қаласының екі тұрғыны (24 және 26 жастағы) күзетілмеген тесіктен туннель жүйесіне кіргені және көптеген банкноттарды ұрлап кеткені анықталды. Екі тұрғын қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылып, төрт айға түрмеге қамалып, үш жылға шартты жаза алды. Олар сонымен қатар коммерциялық емес ұйымға 120 евро төлеуге міндеттелді. Коллекционерлер арасында қолданылмаған M 200 және M 500 ДДР банкноттарының және ешқашан шығарылмаған әскери валютаның пайда болуы осы ұрлыққа байланысты. Ұрлық пен шірудің баяу болуына байланысты KfW ескі валютаны өртеп жіберуге шешім қабылдады. 2002 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында валютаның 298 контейнері тұрмыстық қоқыспен бірге (күнде алты контейнер) қазандықта өртелді. Соңғы контейнер 2002 жылдың 25 маусымында өртелді.

Around 4,500 tonnes of East German coins were melted down at the Rackwitz metal works in 1990. Almost all the paper money (about 100 billion Marks, in 620 million banknotes with a volume of , about 300 boxcars), including all the currency collected at the time of the monetary union and the never used East German M200 and M500 banknotes, was placed into storage in 1990 and 1991 in two long sandstone caverns in the Thekenberge near Halberstadt. In total, 3,000 tonnes of banknotes, passbooks, and checks were stored there, having been brought by military convoy from the Staatsbank der DDR in Berlin. The currency became the property of the Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) in 1994 through its merger with the Staatsbank Berlin (the post reunification name for the Staatsbank der DDR). The tunnel system had been built by forced labour during World War II, and used by the National People's Army under the code name "Malachit", or camp complex KL 12 NVA Nr.16/630. It was the bunker with the largest floor space, and was used for the safeguarding of devices and munitions that would be needed for war. The money was protected from theft by thick concrete walls and heavy steel doors. For cost reasons, the money was left to rot under the natural humidity, but it was further covered with gravel. In July 2001, it was discovered that two Halberstadt residents (aged 24 and 26) had gained entry to the tunnel system through an unsecured opening and made off with numerous banknotes. The two residents were convicted of the crime and sentenced to four months in prison and three years of probation. Furthermore, they had to pay €120 to a non profit organisation. The appearance among collectors of uncirculated M 200 and M 500 DDR notes, and of the never issued military currency, is attributed to this theft. Because of the theft and the slowness of the rotting, the KfW then decided to burn the old currency. Between April and June 2002, 298 containers of the currency remains were burned in an incinerator (six containers per day) along with household refuse. The last container was burned on 25 June 2002.

Монеталар

Шығыс монеталарының алғашқы шығарылымы 1948 жылы "Deutschland" деген жазумен шығарылды және алюминийден жасалған 1pf, 5pf және 10pf номиналдарынан тұрады, олар тік дөңгелектің үстіндегі бидай сабағын бейнелейді. 1950 жылы зауыт бейнеленген алюминий қоладан жасалған 50pf монеталар қосылды. 1952 жылғы кішкентай монеталар сериясында бидайдан басқа компас пен балға да бейнеленген. 1960 жылы 1pf-тен бастап, 1963 жылы 10pf-тен және 1968 жылы 5pf-тен бастап ескі үлгідегі монеталар біртіндеп "Deutsche Demokratische Republik" мемлекеттік атауын бейнелейтін жаңа монеталармен алмастырылды. Алюминийден жасалған M1, M2 және 50pf монеталар тиісінше 1956, 1957 және 1958 жылдары айналысқа шығарылды. 1969 жылы мыс 20pf монеталар енгізілді, ал 1968 жылдан бастап никель қола (кейінірек – мыс-никель) M5 монеталары шығарылды. 1973 және 1974 жылдары M1 және M2 монеталары жаңа дизайнмен шығарылып, бұрынғы "Deutsche Mark" атауы алынып тасталды. Мыс 20pf монеталардың шығарылу себебі – телефон автоматтарының стандартты төлемақысы 20pf болғандықтан, алюминий монеталардың жеңіл салмағынан олар істемей қалған. Әртүрлі типтегі M5, M10 және M20 ескерткіш монеталары да кейде айналысқа түсті. Монеталардың алюминий құрамының арқасында Шығыс Германия монеталарына "алю чиптері" деген лақап ат қойылды. 1990 жылдың шілдесінде неміс маркасы қабылдағаннан кейін бірнеше ай бойы төмен номиналды ГДР монеталары (50pf-қа дейін) бұрынғы ГДР аумағында заңды төлем құралы ретінде қолданыла берді, себебі Бундесбанк бұрынғы ГДР монеталарын алмастыру үшін жеткілікті мөлшерде ұсақ монеталарды жылдам жеткізе алмады. + 1970 және 1980 жылдардағы Германия Демократиялық Республикасының ресми монеталары: Алдыңғы жағы Арқасы Материалы Салмағы Өлшемі 1pf Алюминий 0,75 грамм (0,026 унция) 17 миллиметр (0,669 дюйм) 5pf Алюминий 1,10 грамм (0,039 унция) 19 миллиметр (0,748 дюйм) 10pf Алюминий 1,50 грамм (0,053 унция) 21 миллиметр (0,827 дюйм) 20pf Мыс 5,4 грамм (0,19 унция) 22,2 миллиметр (0,874 дюйм) 50pf Алюминий 2,0 грамм (0,071 унция) 23 миллиметр (0,906 дюйм) M1 Алюминий 2,5 грамм (0,088 унция) 25 миллиметр (0,984 дюйм) M2 Алюминий 3,0 грамм (0,106 унция) 27 миллиметр (1,063 дюйм)

The first issue of Eastern coins was released in 1948, inscribed with "Deutschland", and consisted of aluminium 1pf, 5pf and 10pf denominations, depicting a wheat stalk atop a cogwheel, with aluminium bronze 50pf coins added in 1950 depicting a factory. The 1952 series of the smaller coins depict a compass and hammer in addition to wheat. Starting with the 1pf in 1960, followed by the 10pf in 1963, and the 5pf in 1968, the old style coins were gradually replaced with new coins depicting the state name "Deutsche Demokratische Republik." Aluminium M1, M2 and 50pf pieces were released for circulation in 1956, 1957 and 1958, respectively. In 1969, brass 20pf coins were introduced, with nickel bronze (later cupro nickel) M5 coins issued from 1968. In 1973 and 1974, M1 and M2 coins were redesigned dropping the former "Deutsche Mark" title. The brass 20pf coins were issued because pay telephones had a standard charge of 20pf and were having problems with aluminium coins jamming due to their light weight. Commemorative M5, M10, and M20 coins of various types have also occasionally made it into circulation. The aluminium content of the coins meant that East German coins were nicknamed "alu chips". For several months after the July 1990 adoption of the Deutsche Mark, low value GDR coinage (up to 50pf) continued to circulate in the former GDR as legal tender, because the Bundesbank could not deliver enough small coins quickly enough to replace the former GDR coins. + Official coins of the German Democratic Republic during the 1970s and 1980s Front Back Material Weight Size 1pf Aluminium 0.75 gram
(0.026 ounce)17 millimeters
(0.669 inch) 5pf Aluminium 1.10 gram
(0.039 ounce)19 millimeters
(0.748 inch) 10pf Aluminium 1.50 gram
(0.053 ounce)21 millimeters
(0.827 inch) 20pf Brass5.4 grams
(0.19 ounce)22.2 millimeters
(0.874 inch) 50pf Aluminium2.0 grams
(0.071 ounce)23 millimeters
(0.906 inch) M1 Aluminium2.5 grams
(0.088 ounce)25 millimeters
(0.984 inch) M2 Aluminium3.0 grams
(0.106 ounce)27 millimeters
(1.063 inches)

Еске алу монеталары

Германия Демократиялық Республикасының ескерткіш монеталары Алдыңғы жағы Артқы жағы Материалы Салмағы Өлшемі M5 ГДР-дің 20 жылдығына арналған ескерткіш монета Никель қола 9,7 грамм (0,342 унция) 29 миллиметр (1,142 дюйм) Мыс-никель 9,7 грамм (0,342 унция) 29 миллиметр (1,142 дюйм) Барлығы 123 ескерткіш монета болды, олардың номиналы M5, M10 немесе M20 құрады. Монеталар түрлі мерейтойлар мен ерекше оқиғаларға арнап шығарылды. Монеталар күміс, мыс/никель/цинк (неміс күмісі / никель күмісі) немесе басқа да қорытпалардан жасалған. Барлық шығарылған ескерткіш монеталардың толық тізімін "Liste der Gedenkmünzen der DDR" еңбегінен табуға болады. Кейбір ескерткіш монеталар, әсіресе жоғарыда көрсетілген монеталар, өте көп көлемде шығарылды. Олар коллекционерлер үшін қосымша құнға ие болмағандықтан, кеңінен айналысқа түсті.

Банкноттар

1948 жылға дейінгі банкноттардың қайта шығарылуы Кеңес оккупациялық аймағында айналыста болған ескі рентенмаркалар мен рейхсмаркалар 1948 жылдың маусым айында жаңа банкноттар басылған кезде олардың қолданылу мерзімін ұзарту үшін желімделген мөртаңбалармен бекітілді (жоғарыда валюта реформасын қараңыз). Бұл банкноттар DM1, DM2, DM5, DM10, DM20, DM50 және DM100 номиналдарында шығарылды. Бұл қайта шығарылған банкноттар «жапсырма белгілері» (klebemark) немесе «купон белгілері» (kuponmark) деп аталды. 1948 жылғы сериядағы DM банкноттары Рейхсмарка және рентенмарка банкноттары 24 шілдеде жаңа үлгімен алмастырылды. Номиналдары: 50Dpf, DM 1, DM 2, DM 5, DM 10, DM 20, DM 50, DM 100 және DM 1,000 Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank. 1955 жылғы сериядағы DM банкноттары 1955 жылғы екінші шығарылымда DM5, DM10, DM20, DM50 және DM100 Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank банкноттары болды. 1964 жылғы MDN сериясы Банкноттары 1964 жылы үкімет 5, 10, 20, 50 және 100 маркалық банкноттарды шығарды. 1948 және 1955 жылғы сериялар шығарылғаннан кейін айналымнан алынды. 1971/1975 жылғы M сериясы Шығыс Германия банкноттарының соңғы сериясы 1971 немесе 1975 жылы шығарылды және номиналдары М5, М10, М20, М50 және М100 марка болды. 1964 жылғы MDN сериясы банкноттары шығарылғаннан кейін біртіндеп айналымнан алынды. MDN5 банкноты 1981 жылы соңғы рет айналымнан алынды. M 5 банкноты, 1975 сериясы М5 банкнотының күлгін түсті бетіне реформация дәуірінің ертедегі неміс пасторы, неміс шаруалар соғысы кезінде бүлікші көшбасшысы Томас Мюнцердің суреті салынған. Кері жағында «Жұмысшы және шаруа мемлекеті» (Arbeiter und Bauernstaat) ауыл шаруашылығының маңыздылығын көрсету үшін бірнеше орақ машиналары бейнеленген. M 10 банкноты, 1971 сериясы М10 банкнотының қызғылт сары түсті бетіне Клара Цеткиннің суреті салынған. Кері жағында 1966 жылы іске қосылған Рейнсберг атом электр станциясының ішінде басқару консоліне отырған әйел инженер бейнеленген. M 20 банкноты, 1975 сериясы Жасыл M20 банкнотында жазушы және философ Иоганн Вольфганг фон Гёте бейнеленген. Кері жағында ГДР-де білім берудің маңыздылығын атап көрсету үшін мектептен шыққан бірнеше жас бала бейнеленген. M 50 банкноты, 1971 сериясы Қызыл M50 банкнотында марксистік теорияның негізін қалаушы Фридрих Энгельстің суреті бар. Кері жағында Шветтегі ПКК мұнай өңдеу зауытындағы сияқты өндірістік кешен бейнеленген. Химиялық зауыттар мен электр станцияларындағы құбырлар мен түтіндіктердің араласуы ГДР-дегі өнеркәсіптің маңыздылығын көрсетті. M 100 банкноты, 1975 сериясы Мемлекеттік банк ГДР-да таратылған банкноттардың ең жоғары бағаланған және ең танымал M100 банкноты болды. Көк түсті банкнотаның алдыңғы жағында Карл Маркс бейнеленген, ал артқы жағында Шығыс Берлиндегі Унтер ден Линден бульварынан көрінетін Республика сарайы бейнеленген. Артқы жағынан Берлин теле мұнарасы, қызыл қала әкімдігі (Rathaus) және Zeughaus (Арсенал) көрінеді. Ғылым, саясат, бизнес және халықты біріктірудің мақсаты социалистік жүйені құрметтеу және Германия Демократиялық Республикасын прогрессивті және заманауи ел ретінде көрсету болды. M 200 және M 500 банкноттары, 1985 сериясы Staatsbank der DDR (ГДР Мемлекеттік Банкі) M 200 және M 500 банкноттарын шығаруды жоспарлаған болатын. Банкноттар 1971 жылы және 1984 жылы шығарылуға дайындық ретінде басылды, бірақ ешқашан айналымға түспеді. Бірнеше үлгілер коллекционерлердің қолында сақталған. Төмен номиналды банкноттардан айырмашылығы, бұл банкноттардың бетінде жеке тұлғалар бейнеленбеген. M200 банкнотының алдыңғы жағында ГДР-дің қазіргі заманғы көпқабатты тұрғын үйінің алдында екі баласы бар отбасы бейнеленген. Арт жағында сегіз оқушы мен мұғалімнің мектеп ауласы бейнеленген. Су белгісі бейбітшілік көгершіні болды. M500 банкнотының алдыңғы жағында ГДР елтаңбасы (шекеші мен компас гүлдестемен), ал артқы жағында ГДР Мемлекеттік кеңесінің (Staatsrat) ғимараты Берлинде орналасқан.

Heading Image Details Reissue of pre 1948 banknotes Old rentenmark and reichsmark notes then in circulation in the Soviet occupation zone had adhesive stamps affixed in June 1948 to extend their validity while new banknotes were being printed (see Currency reform above). These notes were issued in denominations of DM1, DM2, DM5, DM10, DM20, DM50 and DM100. Colloquially, these reissued banknotes were referred to as klebemark ("sticker marks") or kuponmark ("coupon marks"). Series 1948 DM banknotes The reissued reichsmark and rentenmark banknotes with adhesive stamps were replaced by newly designed banknotes on 24 July 1948, in denominations of 50Dpf, DM 1, DM 2, DM 5, DM 10, DM 20, DM 50, DM 100, and DM 1,000 Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank. Series 1955 DM banknotes A second issue of 1955 contained notes in denominations of DM5, DM10, DM20, DM50 and DM100 Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank. Series 1964 MDN banknotes In 1964, the government issued a new series of banknotes in denominations of MDN 5, MDN 10, MDN 20, MDN 50 and MDN 100 Mark der Deutschen Notenbank (MDN). Upon their issuance, the Series 1948 and 1955 banknotes were withdrawn from circulation. Series 1971/1975 M banknotes The final series of East German banknotes carried issue dates of 1971 or 1975 and were issued in denominations of M5, M10, M20, M50 and M100 Mark der DDR. Upon their issuance, Series 1964 MDN banknotes were gradually withdrawn from circulation. The MDN5 banknote was the last to be withdrawn, in 1981. M 5 note, Series 1975 The violet M5 note depicts Thomas Müntzer, an early Reformation era German pastor who was a rebel leader during the German Peasants' War. The reverse shows several harvesting machines, which was meant to highlight the importance of agriculture in the "Workers and Farmers State" (Arbeiter und Bauernstaat). M 10 note, Series 1971 The orange M10 note depicts Clara Zetkin, an early German Communist and women's rights advocate. The reverse shows a female engineer sitting at a control console inside the Rheinsberg Nuclear Power Plant, which has been put into operation in 1966. M 20 note, Series 1975 The green M20 note depicts author and philosopher Johann Wolfgang von Goethe. The reverse shows several young children exiting a school, meant to emphasize the importance of education in the GDR. M 50 note, Series 1971 The red M50 depicts Friedrich Engels, the co founder of Marxist theory. The reverse shows an industrial complex like those in the PCK Raffinerie in Schwedt. The confusion of pipes and smokestacks in the chemical plants and power stations highlighted the importance of industry in the GDR. M 100 note, Series 1975 The highest valued and best known of the notes distributed by the Staatsbank der DDR was the M100 banknote. The blue coloured note depicts Karl Marx on the front, and the back displays the Palast der Republik as seen from the Unter den Linden boulevard in East Berlin. In the background, the Berlin TV tower, the red city hall (Rathaus), and the Zeughaus (Arsenal) can be seen. The combination of science, politics, business, and people was intended to honor the socialist system and to show the German Democratic Republic as a progressive and modern country. M 200 and M 500 notes, Series 1985 The Staatsbank der DDR (State Bank of the GDR) had planned to issue M 200 and M 500 notes. The notes were printed in 1971 and in 1984 in preparation for issue, but were never circulated. A few examples are held by collectors. Unlike the lower denomination notes, these notes did not have a personality on the obverse. The M200 note had on its front a family with two children in front of a modern GDR high rise apartment building. The back pictured a schoolyard with eight children and a teacher. The watermark was a dove of peace. On the M500 note, the front showed the coat of arms of the GDR (hammer and a compass in a wreath), while the back showed the State Council (Staatsrat) building of the GDR in Berlin.

Шығыс Германияның әскери валютасы

1980 жылы Шығыс Германия Ұлттық халық армиясының (НВА) халықаралық миссияларында қолдануға арналған арнайы әскери банкноттарды дайындады, бірақ олар ешқашан шығарылмады. Бұл әскери банкноттар 1955 жылғы сериядан (DN B13 – DN B17) тұрады, оларға елтаңба қолмен қойылған және кейбір жағдайларда үстіне «Musternote» (үлгі банкноты) немесе «Militärgeld» (әскери ақша) деп басылған. 1980 жылы оларды айналымға енгізуге дайындық жүргізілді, бірақ бұл жоспар іске аспады. Оның орнына, 1990 және 1991 жылдары осы және басқа да ескі, шығарылмаған Шығыс Германия банкноттары мен монеталары Халберштадт қаласының жанындағы Текенбергтегі құмтас үңгірлерінде сақталды. Бірақ, келесі он жылдайда жергілікті екі азамат бұл қоймаға заңсыз кіріп, 1955 жылғы шығарылмаған әскери банкноттармен қатар, 1985 жылғы екі шығарылмаған банкнотаны қоса алғанда, оның бір бөлігін ұрлады. Осы ұрлыққа жауап ретінде, қалған қағаз ақша 2002 жылдың сәуір айы мен 25 маусымы аралығында жойылды. Қазірде нақты әскери банкноттардың саны өте аз, алайда 1955 жылғы сериялы банкноттар мен елтаңбаның қол мөрі сақталған. Содан бері көптеген әскери банкноттар жасалған, сондықтан оларды түпнұсқа банкноттардан ажырату мүмкін емес.