Кіріспе

Британдық пианист Джулия Майра Хесс (25 ақпан 1890 жыл – 25 қараша 1965 жыл) – Бах, Моцарт, Бетховен, Шуман және Брамс шығармаларын орындауымен әйгілі болған ағылшын пианисті.

Ерте өмір

Джулия Майра Хесс 1890 жылғы 25 ақпанда Лондонның Оңтүстік Хэмпстед қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Ол төрт баланың ең кішісі болды және бес жасында фортепиано сабақтарын бастады. 1912 жылы Виллем Менгельберг дирижерлік еткен Амстердам Концертгебу оркестрімен бірге өнер көрсетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания мен Еуропада үлкен ауқымды музыкалық қызмет тоқтатылды. 1922 жылғы 24 қаңтарда Нью-Йоркте алғаш рет Америкада өнер көрсеткеннен кейін, ол АҚШ-та жеке орындаушы және ансамбльде ойнаушы ретінде танымал болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Хесс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үлкен даңққа ие болды. Неміс бомбалаушыларының нысанасына айналып кетпеу үшін түнде барлық концерт залдары қараңғылатылғанда, ол соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай 2000-ға жуық түскі концерттерді ұйымдастырды, және олар "Блитц" кезінде де жалғасты. Концерттер Трафальгар алаңындағы Ұлттық галереяда өтті. Хесс соғыс басталғаннан кейін бірнеше аптадан соң түскі концерттерін бастады. Олар алты жарым жыл бойы, дүйсенбіден жұмаға дейін үздіксіз ұсынылды. Егер Лондон орталығындағы галерея ғимараты бомбаға ұшыраса, концерт уақытылы басқа жерге көшіріліп, кейін қайта оралды. Жаңа дамыған таланттарға (мысалы, Эйлунд Дэвис, ол 1943 жылдың 31 мамырында галереяда Шостаковичтің фортепианолық сонатасының, Op. 12, Ұлыбританиядағы тұңғыш қойылымын орындады) белгілі музыканттармен бірге концерттерде өнер көрсету мүмкіндігі берілді. Бастапқыда орындаушылар ақысыз өнер көрсетсе, кейін барлық орындаушылар бес гинеялық стандартты "қаржылай төлем" алды, Гесс өзінен басқа, ол бұл сериядағы қатысуы үшін ешқашан ақы алмады. Барлығында Хесс 1698 концерт өткізді, оларды 824 152 адам тамашалады; ол олардың 150-сінде жеке өнер көрсетті. Ол 1942 жылғы соғыс уақытындағы "Британияны тыңда" (режиссерлері Хамфри Дженнингс және Стюарт МакАллистер) деректі фильмінде түскі концерттерінің бірінде қысқаша өнер көрсетті, бұл өнерді королева көрермендер қатарынан тамашалады. Ұйымның веб-сайтында айтылғандай, Хесс өткізген түскі концерттер Қалалық музыка қоғамының құрылуына ықпал етті.

Соғыстан кейінгі мансап

1946 жылы Артуро Тосканини Хессті Нью-Йорктегі NBC симфониялық оркестрімен өнер көрсетуге шақырды. Тосканинидің өмірбаяуын жазған Мортимер Франкқа сәйкес, Хесс пен дирижер Бетховеннің бесінші фортепиано концертінің темпі туралы келісе алмағандықтан, олардың орнына Бетховеннің үшінші концертін орындауға шешім қабылдады. 1946 жылдың 24 қарашасында өткен концерт транскрипциялық дискілерде сақталды және кейіннен Naxos Records компаниясымен CD ретінде жарық көрді. Гесс 1951 жылдың ақпанында Бруно Уолтер мен Нью-Йорк филармониялық оркестрімен бірге Брамстың фортепиано концертін №2 Леонард Роуздың виолончельмен жеке орындауымен тартты. 1952 жылы Прадес фестивалінде ол Брамстың фортепиано триосы, Op. 87-ні скрипкашы Жозеф Сигети мен виолончельші Пабло Касалспен бірге орындады. Гесс Моцарт, Бетховен, Шуман және Брамстың шығармаларын интерпретациялауымен ең танымал болды, бірақ репертуары кең болды, ол Доменико Скарлаттиден бастап заманауи туындыларға дейін қамтыды. Ол Говард Фергюсонның фортепианолық сонатасы мен фортепиано концертінің премьерасын өткізді. Ол сонымен қатар көптеген камералық музыка орындады және өзінің туысы Ирен Шаррермен фортепиано дуэтінде өнер көрсетті. Гесс Шуберттің фортепиано дуэті мен екі фортепианоға арналған шығармаларын насихаттады. 1926 және 1934 жылдары ол Бахтың «Жүрек және ауыз, іс және өмір» (BWV 147) кантатасынан «Wohl mir, daß ich Jesum habe» хорын жеке фортепианоға және екі фортепианоға аранжировкалады. Бұл кантатаның 6-шы бөлімі, музыка 10-шы бөлімде де бірдей, «Иисус – менің қуанышым» (Jesus bleibet meine Freude). Бұл бөлімдердің әрқайсысы Мартин Янус (немесе Ян) жазған «Jesu, meiner Seelen Wonne» гимнінің бір шумағынан алынған. Оның аранжировкасы «Jesu, Joy of Man's Desiring» деген атпен жарық көрді, бұл гимннің атының шамамен аудармасы, бірақ бұл жол Бахтың кантатасында кездеспейді. 1641 жылы жазылған хор мелодиясын Бах емес, скрипкашы Иоганн Шоп жазған.

Қорғаушылар мен ықпал

Оның шәкірттерінің арасында Клайв Литго, Ричард және Джон Контигулья болды. Ол сонымен қатар Стивен Ковацевичті (кейін Стивен Бишоп деп танылған) және Джейн Карлсонды оқытты. Ол джаз өнерімен де байланысты, 1920 жылдары Дейв Брубектің анасы Элизабет Айви Брубекке сабақ берген. Арнольд Бакстың 1915 жылғы «Водка дүкенінде» фортепиано туындысы оған арналған.

Соңғы концерті және зейнеткерлік

1961 жылдың қыркүйегінде Гесс Лондонның Корольдік фестиваль залында өзінің соңғы қоғамдық концертін орындады. 1961 жылдың басында өткен инсульт салдарынан миына қайтымсыз зақым келгендіктен, ол зейнетке шығуға мәжбүр болды. Сол жылдың жазының соңына қарай оның концерттік өнері аяқталғаны анық болды. Соңғы жылдары ол бірнеше шәкірттерге, оның ішінде Стивен Ковацевичке сабақ берді.

Өлім

1965 жылы 25 қарашада Хесс 75 жасында Лондондағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның 48 Уайлдвуд-роуд, Хэмпстед-Гарден-Сабёрб, Лондон мекенжайындағы үйіне көк тақта орнатылған. Хесске тиесілі Steinway фортепианосы Бишопскейт институтында сақтаулы және оның құрметіне "Майра Стейнвей" деп аталды. Хесске туысқандарының арасында британдық композитор Найджел Гесс, ол өзінің музыка баспасын оның құрметіне "Myra Music" деп атады, сондай-ақ консервативті саясаткер және бұрынғы қазынашылық канцлері Найджел Лоусон бар.

Чикаголық Мира Хесс ескерткіш концерттері

1977 жылы Чикаго мәдени орталығы Престон Брэдли залында әр сәрсенбі сағат 12:15-тен 13:00-ге дейін тегін түскі концерттер сериясын бастады, бұл концерттер Гесс есімімен аталып, Dame Myra Hess естелік концерттері деп танылды. Концерттер сериясын Чикаго қаласындағы Халықаралық музыка қоры ұйымдастырады, ал өнер көрсетулер ХХ ғалымның он жетінші шіркеуінде өтеді. 1977 жылдан бері концерттер WFMT радиостанциясынан тікелей эфирде беріліп, WFMT.com сайтында да қолжетімді.