Кіріспе

Неміс жер-әуе зымыраны Wasserfall Ferngelenkte FlaRakete ("Waterfall қашықтан басқарылатын ұшаққа қарсы зымыраны") – Екінші дүниежүзілік соғыстың неміс басқарылатын, дыбыс жылдамдығынан асып түсетін жер-әуе зымырасы жобасы. Дамыту соғыс аяқталғанға дейін толыққан жоқ және операциялық түрде қолданылмады. Жүйе V-2 ракеталық бағдарламасы үшін жасалған көптеген технологияларға негізделген, оның ішінде ракетаның өзі де, негізінен V-2 ұшағының кішірейтілген нұсқасы болды. Ракеталық қозғалтқыш жаңа отынды пайдаланды, себебі оны бірнеше ай бойы дайын күйде сақтау қажеттігі болды, ал басқару жүйесі басқару үшін сыртқы қанаттарды қолданды, бұл толығымен басқарылатын ракеталық қозғалтқыштың газ ағынына сүйенудің орнына жасалған. Көптеген даму проблемаларының арасында жоғары жылдамдықты зымыраны басқару маңызды мәселе болды, нәтижесінде оператор тіреліп отыратын креслода отырып, нысананы жоғарыдан өтетінін көре алатын радиобақылау жүйесі жасалды. Тағы бір маңызды мәселе – жақындық фитилінің болмауы, себебі оператордың ракетаның тікелей үстіндегі нысанаға қаншалықты жақын екенін көзбен анықтау мүмкіндігі болмады. Радармен жұмыс істейтін жүйе әлі де дамырылып жатқан және операциялық қолдануға дайын емес еді.

Техникалық сипаттамалары

Wasserfall негізінен V-2 зымырасының әуе шабуылына қарсы жасақталған нұсқасы болды, оның жалпы құрылымы мен пішіні ұқсас. Зымыранға шабуылдайтын бомбалаушылардың биіктігіне ғана ұшу және оларды жою үшін одан әлдеқайда кішірек жарылғыш қажет болғандықтан, ол V-2-ден шамамен 1/4-ке кішірек болатын. Wasserfall конструкциясында орталық бөлігінде орналасқан қосымша қанаттар жиынтығы да болды, бұл оның маневрлеу қабілетін арттырды. Ұшыру кезеңіндегі басқару V-2-дегідей, жану камерасының газ ағынында орналасқан төрт графит рульдер арқылы жүзеге асырылды, бірақ жоғары жылдамдыққа жеткеннен кейін, бұл төрт ауа рульдерімен іске асырылды. V-2-ден айырмашылығы, Wasserfall бір айға дейін дайын күйде тұрып, команда бойынша атуға арналған, сондықтан V-2-де қолданылатын тұрақсыз сұйық оттегі қолайсыз болды. Доктор Вальтер Тиль әзірлеген жаңа қозғалтқыш конструкциясы Visol (винил изобутил эфирі) және SV Stoff немесе қызыл түтінді азот қышқылына (RFNA) негізделген (94% азот қышқылы, 6% динитроген тетроксиді). Бұл гипергольді қоспа басқа резервуардан шығарылған азот газымен отын резервуарларын қысымға түсіру арқылы жану камерасына жіберілді. Wasserfall зымырандарды ұшыруға арналған базалардан (коды «Везувий») ұшырылуы тиіс болды, олар ұшыру кезінде туындаған мәселелер жағдайында ағып кеткен гипергольді отынға төзімді болатын. Ол джойстикпен басқарылатын радиобағыттауыш жүйесімен жабдықталған. Бұл жүйе бастапқыда бомбалаушылар таратқан кемеге қарсы зымырандар үшін жасалған, кейіннен Fritz X және Henschel Hs 293 зымырандарын басқару үшін қолданылды. Әуе шабуылына қарсы қолдану үшін басқару пульті оператордың ыңғайлы отыруына және жоғарыдағы нысананы оңай көруіне мүмкіндік беретін тіреу құрылғысына орнатылды, сондай-ақ нысананы көзден шығармау үшін қажет болған жағдайда айналуға болатын. Түнде пайдалану әлдеқайда қиын болды, өйткені нысана да, зымыран да жақсы көрінбеді. Осы мақсатта «Рейнланд» деп аталатын жаңа жүйе әзірленді. Rheinland нысананы бақылау үшін радар блогын, ал зымырандағы транспондерді ұшу кезінде оның орнын анықтау үшін пайдаланды. Жай аналогтық компьютер зымыранды ұшырылғаннан кейін мүмкіндігінше тезірек радар сәулесіне бағыттады, оны табу үшін радиобағыттауыш пен транспондерді қолданды. Радар сәулесіне енгеннен кейін транспондер радар сигналдарына жауап берді және дисплейде айқын белгіні жасады. Оператор содан кейін джойстикпен зымыранды басқарып, белгілерді бір-біріне жақындастырды. Алғашқы жобада жарылғыш бөлігінде оқ-дәрі орналастырылуы жоспарланған, бірақ дәлдік туралы алаңдаулар салдарынан ол сұйық жарылғышқа негізделген, әлдеқайда үлкен оқ-дәрімен ауыстырылды. Мақсат – жаудың бомбалаушылар тобының арасында кең аумақты жарылыс жасау, бұл әрбір зымыранға бірнеше ұшақты құлатуға мүмкіндік береді. Күндізгі уақытта оператор жарылғыш бөлігін қашықтан басқару арқылы жарылғызады.

Даму

Концептуалдық жұмыс 1941 жылы басталды, ал соңғы техникалық талаптар 1942 жылдың 2 қарашасында бекітілді. Алғашқы үлгілер 1943 жылдың наурыз айында сынақтан өтті, бірақ 1943 жылдың тамызында доктор Уолтер Тиль «Гидра» операциясы барысында қаза тапқанда үлкен кері кету орын алды, бұл Германияның V қаруларына, соның ішінде V-2 өндірісіне қарсы одақтастардың әскери науқанының басталуы болды. 1944 жылдың 8 наурызындағы алғашқы сәтті атудан (үшінші прототип) кейін Германияның қарулану және соғыс өндірісі рейх-министрі Шпеер кейіннен былай мәлімдеді:

Керісінше, тарихшы Майкл Ж. Нойфельд Германияның жеңіліске ұшырағанға дейін «Вассерфаль» батареяларын орналастыруы мүмкін емес еді деп санайды, себебі қажетті кең ауқымды әзірлеу жұмыстары болды және бюрократиялық инерция мен Германия басшылығының үмітсіздік сезімі салдарынан жоба тым ұзаққа созылды. Ол сондай-ақ ракеталар жауынгерлік жағдайда тиімсіз болуы мүмкін екенін айтты, өйткені олар жанама фитильдермен жабдықталмаған (Германия ешқашан қолданбаған) және олардың басқару жүйесі іс жүзінде қолдануға келмейтін еді. «Германия және Екінші дүниежүзілік соғыс» кітап сериясының тиісті томында «Вассерфаль» соғыс кезінде дамытуға ресурстар жетпегеніне қарамастан, Люфтваффе дамытуға бұйрық берген бірнеше бәсекелес ракеталық жүйелердің бірі болғаны атап көрсетілген.