Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияда жасалған басқарылатын зымыран.

Ruhrstahl Ru 344 X 4 немесе Ruhrstahl Kramer RK 344 – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда әзірленген, сым арқылы басқарылатын, ауадан ауаға атуға арналған зымыран. X 4 операциялық қолданысқа енген жоқ, демек, жауынгерлік жағдайда сынақтан өтпеді, бірақ соғыстан кейін әлемдегі көптеген жұмыстарға түрткі болды және бірнеше жерден ұшырылатын танкке қарсы зымырандарды жасауға негіз болды.

Тарих

1943 жылы RAF Бомбалаушылар командасы мен АҚШ Әуе күштері Германияға қарсы бірнеше ауыр шабуылдар жасады. Көптеген бомбалаушы ұшақтарды жоғалтуға қарамастан, бұл Luftwaffe-ді жоғалған ұшақтар мен экипаждардың шығынын азайту үшін күштірек қару-жарақтарды зерттеуге итермеледі. Осы зерттеулердің нәтижесінде ауыр калибрлі автокөліктік зеңбіректер, әуеден-әуеге зымырандар, SAM және X-4 жобалары пайда болды. X-4-ке жұмыс 1943 жылдың маусым айында доктор Макс Крамер 3=Ruhrstahl компаниясында бастады. Мақсаты – бомбалаушылардың қару-жарақтарының жеткеншелік қашықтығынан (қазіргіде «қашықтықтан шабуылдайтын қару» деп аталады) ұшыруға болатын зымыран жасау еді. Бомбалаушылардың қорғаныс қаруларының тиімді қашықтығы шамамен 250 метр болатын. X-4 осы және басқа да талаптарға сай келді. Оның BMW 109 448 зымыран қозғалтқышы зымыранды үдетіп, X-4-ті осы жылдамдықта ұшқызып тұрды. Зымыран S Stoff (5% темір хлориді қосылған азот қышқылы) және R Stoff (50% диметиламинбензол және 50% триэтиламиннен тұратын Tonka 250 аталған органикалық амин қоспасы) гиперголь қоспасын отын ретінде пайдаланды, бастапқыда күшті итермелеу күшін берді, бірақ 17 секундтық жану барысында оның күші азайды. Отын сорғысы болмағандықтан, отын ұзын түтіктердегі поршеньдер арқылы қозғалтқышқа берілді, ал түтіктер ұшақ корпусына сыю үшін спираль тәрізді оралды. S Stoff өте коррозиялық болғандықтан, барлық қара металдарды ерітетін және оны қолдану өте қиын және қауіпті еді. Немістер қозғалтқышты қатты отынмен ауыстыруды жоспарлады. Зымыранның айналу жылдамдығы шамамен 60 айналым/мин, яғни секундына бір айналым болды, бұл қозғалтқыштан туындаған асимметриялық итермелеу күшін немесе басқару беттеріндегі қателіктерді тегістеді. Құйрыққа орналасқан басқару беттерін басқару сигналдары екі сым арқылы жіберілді (радиокедергілерден сақтану үшін таңдалған әдіс), олар ұзын, оқ пішіндес қаптамалардағы роликтерден ажыратылды, олар төрт 45° бұрышпен орналасқан ортаңғы денелі қанаттардың түбірлеріне немесе сол қанаттардың қарама-қарсы ұштарына бекітілді; олардың ішінде шамамен сым бар еді. Бұл құрылғыларды басқару үшін пилот кабинасындағы джойстик қолданылды. Гироскоптың көмегімен «жоғары» бағыты анықталды, сондықтан ұшқыш джойстиктің басқаруын ұшақтың бұрылуы мен көтерілуіне ауыстыра алды. Зымыранның қозғалтқышынан шыққан түтін арқылы оны көру үшін орталық бөлігіндегі қанаттарға жарықдиодтық шамдар орнатылды. Соғыс басының құрамына шамамен радиусы бар жарғыш зат кірді. Басқару жүйесі пилотқа зымыранды осы қашықтыққа жеткізуге мүмкіндік береді деп есептелді. Бірақ зымыранның жұмыс істеу қашықтығын ескеретін болсақ, нысанаға дейінгі қашықтықты осы дәлдікпен анықтау мүмкін емес еді. Осы себепті зымыранға Kranich (Кран) деп аталатын жақындық сенсоры орнатылды, ол B-17 ұшақтарының 200 Гц жиілікті қозғалтқыштарының дыбысына бейімделген акустикалық жүйе болды және зымыран жақындағанда Доплер эффектісі арқылы іске қосылды. Іске қосылу қашықтығы шамамен еді. Бірінші сынақ ұшуы 1944 жылдың 11 тамызында Focke Wulf Fw 190 ұшағын ұшыру платформасы ретінде пайдаланып жүргізілді. Келесі сынақтарда Junkers Ju 88 және Messerschmitt Me 262 ұшақтары қолданылды, бірақ олар соңғысынан ұшырылмады. X-4 бастапқыда бір орындық истребительдерде (Me 262 және мүмкін Dornier Do 335) қолдануға арналған, бірақ зымыранды және ұшақты бір уақытта басқарудағы қиындықтар оны тиімсіз етті. Оның орнына X-4 Ju 88 сияқты көп орындық ұшақтарға бағытталды, ал R4M басқарылмайтын зымыраны бір орындық ұшақтарда қолдануға жоспарланды. X-4 бейімделген жұмысшылар оңай құрастыра алатындай етіп жасалды және 1945 жылдың басында ұшақ құрылысын құрастыру басталды, онда қанаттар үшін ағаш сияқты арзан (стратегиялық емес) материалдар қолданылды. Stargard-тағы BMW зымыран қозғалтқышы зауытына жасалған одақтас бомбалаулары өндіріске кедергі келтірді, бірақ шамамен 1000 X-4 құрастырылды, бірақ зымыран ешқашан Люфтваффеге ресми түрде жеткізілмеді. Осы зымыранды негізгі қару ретінде пайдалануға арналған истребитель Focke Wulf Ta 183 Huckebein болды, ол жоба кезеңінен шықпады. Соғыстан кейін француз инженерлері X-4-тің отандық нұсқасын, Nord SS.10-ды жасауға тырысты. 1947-1950 жылдары 200 дана өндірілді. Алайда, ұшу алдындағы қауіпті отын құю (гипергольдік азот қышқылы мен Тонка қоспасының жарылғыш қасиеттері) бағдарламаны тоқтатуға әкелді.