Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон ғалымы және мемлекеттік қызметкер (1657–1725)
Japanese scholar and official (1657–1725)
Арай Хакусеки (新井 白石) – Эдо дәуірінің ортасындағы Жапонияда конфуцианшыл, ғалым-бюрократ, академик, әкімші, жазушы және саясаткер. Ол Токугава Иенобу шогунға кеңес берген. Оның нағыз аты Кинми немесе Кимиёси (君美) болған. Хакусеки (白石) – оның қаламды аты. Оның әкесі Курури хан самурайы Арай Масазуми (新井 正済) болды.
Arai Hakuseki (新井 白石) was a Confucianist, scholar bureaucrat, academic, administrator, writer and politician in Japan during the middle of the Edo period, who advised the shōgun Tokugawa Ienobu. His personal name was Kinmi or Kimiyoshi (君美). Hakuseki (白石) was his pen name. His father was a Kururi han samurai Arai Masazumi (新井 正済).
Өмірбаян
Хакусеки Эдо қаласында дүниеге келді және өте ерте жасынан генийлік белгілерін көрсетті. Бір әңгіме бойынша, Хакусеки үш жасында Канзи тілінде жазылған конфуцийшіл кітапты әрбір таңбасын көшіріп алған. Ол Мейрекидің Ұлы Өртінде туылған жылы дүниеге келген, ыстық мінезді болғандықтан және маңдайы 火 немесе "от" сияқты жиырылғандықтан, оны Hi no Ko (火の子) немесе от баласы деп лақап қойған. Ол Хотта Масатошидің вассалы болды, бірақ Масатоши Инаба Масаясумен өлтірілгеннен кейін Хотта әулеті Сакурадан Ямагатаға, содан кейін Фукусимаға көшуге мәжбүр болды және доменнің кірісі азайды. Хакусеки ронин болып, конфуцийшіл Киношита Джу'аннан оқыды. Оған Кага доменінің ең ірі ханынан қызмет ұсынылды, бірақ ол бұл лауазымды басқа самурайға ұсынды. 1693 жылы Хакусеки Манабе Акифусамен бірге Токугава шогунаты мен шогун Токугава Иенобуның "ақылы" ретінде қызмет етуге шақырылды. Ол Хаяшидің ресми кеңесшілерін ығыстырып, Иенобу мен Токугава Иетсугудың жетекші конфуцийшісі болды. Хакусекидің кейбір саясаты Иенобу қайтыс болғаннан кейін де жалғасты, ал 6-шы шогун Токугава Иетсугу қайтыс болғаннан кейін Токугава Йошимуне билікке келгенде Хакусеки өз қызметін тастап, жапон тарихы мен батыстық зерттеулердің белгілі жазушысы ретінде мансабын бастады. Ол Асакусада (қазіргі Таито, Токио) Хундзи храмында жерленді, бірақ кейін Накано, Токио, Котокудзи храмына көшірілді.
Hakuseki was born in Edo and from a very early age displayed signs of genius. According to one story, at the age of three Hakuseki managed to copy a Confucian book written in Kanji, character by character. Because he was born on the same year as the Great Fire of Meireki and because he was hot tempered and his brow would crease looking like 火 or "fire", he was affectionately called Hi no Ko (火の子) or child of fire. He was a retainer of Hotta Masatoshi, but after Masatoshi was assassinated by Inaba Masayasu, the Hotta clan was forced to move from Sakura to Yamagata then to Fukushima and the domain's income declined. Hakuseki offered to leave, becoming a rōnin and studied under Confucianist Kinoshita Jun'an. He was offered a post by the largest han, that of Kaga Domain, but he offered the position to a fellow samurai. In 1693, Hakuseki was called up to serve by the side of Manabe Akifusa as a "brain" for the Tokugawa shogunate and shogun Tokugawa Ienobu. He went on to displace the official Hayashi advisers to become the leading confucianist for Ienobu and Tokugawa Ietsugu. While some of Hakuseki's policies were still carried out after Ienobu's death, after the 6th shogun, Tokugawa Ietsugu, died and Tokugawa Yoshimune's rule began, Hakuseki left his post to begin his career as a prolific writer of Japanese history and Occidental studies. He was buried in Asakusa (current day Taitō, Tokyo), Hoonji temple but was later moved to Nakano, Tokyo, Kotokuji temple.
Экономикалық саясат
Жоғарғы Родзю Абэ Сейкё, Иенобудың күшті қолдауымен, Шогунаттың беделін арттыруға бағытталған «Шотоку но чи» атты экономикалық саясаттар кешенін іске қосты. Жаңа, жақсы сапалы валюта шығару арқылы инфляция бақылауға алынды. Сауда тізілімдерін есептеу нәтижесінде Хакусеки Жапониядағы алтынның 25 пайызы мен күмістің 75 пайызы шетелдік саудаға жұмсалғанын анықтады. Жапонияның ұлттық байлығына қауіп төндіргенін есепке алып, ол «Кайхаку Госи Синрэй» (海舶互市新例) атты жаңа сауда саясатын енгізді. Бұл саясат бойынша қытай және голланд саудагерлеріне бағалы металдардың орнына жібек, фарфор және кептірілген теңіз өнімдері сияқты тауарлармен төлеу талап етілді. Алайда, Цусима мен Сацума арқылы жүзеге асатын бағалы металдар саудасы бакуфу бақылауында болмағандықтан, бұл саясаттың тиімділігі шектеулі болды. Сонымен қатар, Цусималық конфуциан ғалымы Аменомори Хошуның қарсылығына қарамастан, ол Жосон әулетінің елшілерін күтіп қабылдау рәсімдерін жеңілдетті.
Under the top Rōjū, Abe Seikyo, with strong support from Ienobu, he launched Shōtoku no chi, a series of economic policies designed to improve the shogunate's standing. By minting new and better quality currency, inflation was controlled. Calculating from trade records, Hakuseki deduced that fully 25% of gold and 75% of silver in Japan had been spent on trades with foreign countries. Concerned that Japan's national resources were at risk, he implemented a new trade policy, the Kaihaku Goshi Shinrei (海舶互市新例), to control payments to Chinese and Dutch merchants by demanding that instead of precious metals, products like silk, porcelain, and dried seafoods should be used for trading. However, the beneficial effects of this policy were limited as the trade of precious metals from Tsushima and Satsuma was uncontrolled by the bakufu. He also simplified rituals for welcoming the Joseon dynasty's ambassadors, in the face of opposition from the Tsushima Confucianist Amenomori Hōshu.
Конституциялық саясат
Хакусеки аспан мандатын императорға да, сёгунға да қолданды. Жапонияның негізгі институттарын өзгертетін революция болмағандықтан, ол сёгун императорға бағынышты екенін, ал жақсы басқару, моральдық тұғырлылық және императорға құрмет көрсету арқылы сёгун өзінің құдайдан берген құқығын дәлелдейтінін айтты. Сондай-ақ, ол Токугава әулетінің тамырларын Минамото кланына, одан әрі императорлық тегіне жегізді, осылайша Иэясудың саяси үстемдігінің орынды екенін көрсетті. Сёгунның билігін күшейту және ұлттық мәртебені сақтау үшін ол титулды "коку о" – ұлт патшасы деп өзгертуді ұсынды.
Hakuseki applied the mandate of heaven to both the emperor and the shōgun. Since there had been no revolution to change Japan's basic institutions, he argued that the shogun was subordinate to the emperor and that in showing good governance, moral fortitude and respect to the emperor a shogun proved that he held divine right. He also traced Tokugawa family roots back to the Minamoto clan and thus to a line of imperial descent in order to show that Ieyasu's political supremacy had been fitting. To strengthen the shogun's power and maintain national prestige he proposed changing the title to koku ō – nation king.