Кіріспе

Ресей композиторы, пианист және музыка профессоры Антон Степанович Аренский (Анто́н Степа́нович Аре́нский; 12 шілде 1861 [е.к. 30 маусым 1861] – 25 ақпан 1905 [е.к. 12 ақпан 1905]) – романтикалық классикалық музыканың ресейлік композиторы, пианист және музыка профессоры.

Өмірбаян

Аренский Ресейдің Новгород қаласында музыканы сүйетін бай отбасында дүниеге келді. Ол өте ерте музыкалық қабілетін танытты және тоғыз жасқа келгенде бірнеше ән мен фортепиано шығармаларын жазды. 1879 жылы анасы мен әкесімен Санкт-Петербургке көшіп келді, содан кейін Санкт-Петербург консерваториясында Николай Римский-Корсаковтан композицияны оқыды. 1882 жылы Санкт-Петербург консерваториясын бітіргеннен кейін Аренский Мәскеу консерваториясында профессор болды. Оның шәкірттерінің ішінде Александр Скрябин, Сергей Рахманинов және Александр Гречанинов болды. 1895 жылы Аренский Милий Балакирев ұсынғаннан кейін Санкт-Петербургке Императорлық хордың директоры болып оралды. Ол 1901 жылы осы лауазымнан зейнеткерлікке шығып, жайлы зейнетақысымен өмір сүрді және қалған уақытын пианист, дирижер және композитор ретінде өткізді. Аренский 44 жасында туберкулезден, сол кезде Ресей басқарған Финляндия Ұлы Герцогтігіндегі Перкьярвидегі санаторияда қайтыс болды. Оның жеке өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Римский-Корсаков ішімдікке құмарлығы мен құмар ойындары оның денсаулығына зиян келтіргенін айтады. Ол Тихвин зиратында жерленген. Антарктидадағы Аренский мұздығы оның құрметіне аталған.

Музыка

Пётр Ильич Чайковский Аренскийдің музыкалық шығармаларына ең зор ықпал етті. Шындығында, Римский-Корсаков былай деді: "Жастығында Аренский менің ықпалымнан толығымен құтыла алмады; кейіннен, ықпал Чайковскийден келді. Ол тез ұмытылып кетеді". Оның өзгеше жеке стилі болмағаны туралы пікір оның музыкасын ұзақ жылдар бойы назарсыз қалдыруға себеп болды, бірақ соңғы жылдары оның көптеген шығармалары жазылып алынды. Ерекше танымал – скрипкалық оркестрге арналған Чайковскийдің тақырыбына вариациялар, Op. 35a, Аренскийдің 2-ші скрипкалық квартетінің баяу бөлімінен құрастырылған және Чайковскийдің "Балаларға арналған әндерлер", Op. 54-тің біріне негізделген. Аренский, болжам бойынша, камералық музыка жанрында ең жақсы өнер көрсетті, онда ол екі скрипкалық квартет, екі фортепиано триосы және фортепиано квинтеті жазды.

Опера

"Волгадағы арман" (Son na Volge / Dream on the Volga), Op. 16 (1888), либретто авторы Александр Островскийдің "Воевода" пьесасы бойынша Антон Аренский, премьерасы: 2 қаңтар 1891 [ОС 21 желтоқсан 1890], Мәскеу, Большой театр
"Рафаэль" (Rafael / Raphael), Op. 37 (1894), либретто авторы А. Крюков, премьерасы: 6 мамыр [ОС 24 сәуір], 1894, Мәскеу, Консерватория
"Наль және Дамаянти" (Nal' i Damayanti / Nal and Damayanti), Op. 47 (1903), үнділік эпос "Махабхарата" бойынша, Василий Жуковскийдің романы негізінде Модест Ильич Чайковскийдің либреттосы, премьерасы: 22 қаңтар [OS 9 қаңтар], 1904, Мәскеу, Большой театр)

Балет

Мысыр түндері (балет) (а. к. Une Nuit d'Égypte немесе Nuits égyptiennes (1900). Бір актідегі ойын-сауық балеті. Бастапқыда Санкт-Петербургтегі Императорлық балет үшін жазылған. Хореографиясы Лев Ивановқа тиесілі. Хореографтың қайтыс болуынан туындаған толықтырылмауы себепті, қойылым ешқашан көрсетілмеді. Михаил Фокиннің Императорлық балетке арналған қайта жаңғыртуы. Императорлық Мариинский театры, 8 наурыз 1908 жыл [Ескі стиль бойынша 24 ақпан 1908 жыл]. Михаил Фокиннің «Рус балеттері» үшін Клеопатра ретіндегі қайта жаңғыртуы. Театр дю Шатель, Париж, 2 маусым 1909 жыл. Александр Глазунов, Михаил Глинка, Модест Мусоргский, Николай Римский-Корсаков, Сергей Танеев және Николай Черепниннің қосымша музыкасы.

Қозы

Императорлық билік иелерінің қасиетті тәж киюінің он жылдығына арналған кантата, Op. 25 (1893)
Бахысарай бұлағы, Op. 46, кантата
Үш дауысты квартет, Op. 57, виолончельмен сүйемелдеумен

"Дивер", Op. 61, кантата

Сололық вокал

Романстар (4), дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 17

Аренскийдің музыкасының аранжировкалары

Темпо ди Вальсе, Яша Хайфецтің скрипка мен фортепианоға арнауымен А-минор скрипка және оркестрге арналған концерттен, Op.54.