Марсель Офюльс: Немец-француздық деректі фильмдер жасаушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс туған америкалық және француз деректі фильмдерін жасаушы (1927 ж.т.)

Марсель Офулс (; 1 қараша 1927 ж. туған) – неміс-француз деректі фильмдерін жасаушы және бұрынғы актер, ең белгілі фильмдері «Қайғы мен аяныш» және «Hôtel Terminus: Клаус Барбидің өмірі мен заманы» болып табылады.

Өмір және мансап

Офулс Германияның Франкфурт қаласында дүниеге келген, ол Хильдегард Уолл мен режиссер Макс Офулстың ұлы. 1933 жылы нацистік партия билікке келгеннен кейін оның отбасы Германиядан көшіп, Парижге қоныстанды. 1940 жылдың мамыр айында Германия Францияға шабуыл жасағаннан кейін олар Виши аймағына қашуға мәжбүр болды, Пиреней тауларын Испанияға кесіп өтіп, 1941 жылдың желтоқсанында АҚШ-қа жетті. Марсель Голливуд орта мектебін, содан кейін Лос-Анджелестегі Оксидентал колледжін бітірді. 1946 жылы ол Жапониядағы АҚШ армиясының театрлық бөлімінде қызмет етті, кейін Берклидегі Калифорния университетінде оқыды. Офулс 1938 жылы Францияның, ал 1950 жылы АҚШ-тың азаматы атанды. 1950 жылы отбасы Парижге оралғанда Марсель Жюльен Дювивье мен Анатоль Литвакқа көмекші болды және Джон Хьюстонның «Мулен Руж» (1952) және әкесінің «Лола Монтес» (1955) фильмдерінде жұмыс істеді. Франсуа Трюффоның көмегімен Офулс «Жиырма жастағы махаббат» (1962) атты топтама фильмнің бір эпизодын түсіруге мүмкіндік алды. Содан кейін «Банана тілігі» (1964) атты коммерциялық сәтті фильмде Жанна Моро мен Жан Поль Белмондо жұлдызды рольдерде ойнады. Кассалық табыс төмендеген кезде Офулс теледидарда жаңалықтарды жариялауға және 1938 жылғы Мюнхен дағдарысы туралы деректі фильм түсіруге көшті: «Мюнхен» (1967). Содан кейін ол нацистік оккупация астындағы Францияны зерттеуге кірісті, «Қайғы мен өкініш» фильмін жасады. Офулс көңілді фильмдер түсіруді ұнатса да, ол ерекше сұхбаттасу стилін қолданып, әртүрлі тәжірибелерді сенімді аргументке айналдыратын деректі фильмдер режиссері ретінде танылды. «Жұмқыр сезінуі» (1972) Солтүстік Ирландияға, ал «Әділет естелігі» (1973) Вьетнамдағы АҚШ саясатын және нацистердің жасаған қылмыстарын салыстырды. Француз тарапының түсіндірудегі келіспеушілігі Офулсты «Қайғы мен өкініш» фильмін Нью-Йоркке контрабандалық жолмен жеткізуге мәжбүр етті, онда ол жеке көрсетілді. Заңдық таластар оны көңілі толмаған және қаржылық жағдайы нашарлаған күйде қалдырды, содан кейін Офулс университетте оқытушылық қызметке көшті. 1970 жылдардың ортасында ол CBS және ABC телеарналары үшін деректі фильмдер түсіре бастады. Оның «Отель Терминус: Клаус Барбидің өмірі мен заманы» (1988) атты көркем деректі фильмі «Оскар» сыйлығын жеңіп алды; содан бері ол Шығыс Германияның екі ірі коммунистімен сұхбаттан тұратын «Ноябрь күндері» (1992) және журналистердің соғысты қалай жария ететініне арналған «Біз көрген қиындықтар» (1994) фильмдерін түсірді. Әр жыл сайын Амстердамдағы IDFA (Халықаралық деректі фильмдер фестивалі) атақты режиссердің ең сүйікті он фильмін көрсетеді. 2007 жылы ирандық режиссер Мазиар Бахари «Қайғы мен өкініш» фильмін деректі фильмдер тарихындағы ең үздік он классиканың бірі деп таңдады. 2015 жылдың ақпан айында өткен 65-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде Офулс өмір бойы жасаған еңбегі үшін «Berlinale Camera» сыйлығын алды. 2014 жылы Офулс өзінің жаңа фильміне – «Жағымсыз шындықтар» – ақша жинауды бастады, ол Израильдің Палестина аумақтарын оккупациялауы туралы болады және оны Израильдік режиссер Эйал Сиванмен бірлесіп түсірмек. Фильм 2014 жылғы Израильдің Газаға қарсы соғысы мен Еуропадағы антисемитизмнің өсуі арасындағы ықтимал байланыстарға назар аударуға тырысады, сондай-ақ «Исламофобия жаңа антисемитизм болып табылады ма?» деген сұраққа жауап беруді көздейді. Бұл фильм бастапқыда Жан-Люк Годардпен бірлесіп түсірілуі тиіс еді, бірақ ол процесс басында бас тартты; Годард фильмде өзін-өзі бейнелейді. 2017 жылға қарай фильм белгісіз қаржылық және құқықтық қиындықтарға байланысты әлі аяқталмаған және мүмкін ешқашан аяқталмайды.

Ophuls was born in Frankfurt, Germany, the son of Hildegard Wall and the director Max Ophüls. His family left Germany in 1933 following the coming to power of the Nazi Party and settled in Paris, France. Following the invasion of France by Germany in May 1940 they were forced to flee to the Vichy zone, remaining in hiding for over a year before crossing the Pyrenees into Spain in order to travel to the United States, arriving there in December 1941. Marcel attended Hollywood High School, then Occidental College, Los Angeles. He spent a brief period serving in a U. S. Army theatrical unit in Japan in 1946, then studied at the University of California, Berkeley. Ophuls became a naturalized citizen of France in 1938, and of the United States in 1950. When the family returned to Paris in 1950 Marcel became an assistant to Julien Duvivier and Anatole Litvak, and worked on John Huston's Moulin Rouge (1952) and his father's Lola Montès (1955). Through François Truffaut, Ophuls got to direct an episode of the portmanteau film Love at Twenty (1962). There followed the commercial hit Banana Peel (1964), a detective film starring Jeanne Moreau and Jean Paul Belmondo. With a slump in box office fortunes, Ophuls turned to television news reporting and a documentary on the Munich crisis of 1938: Munich (1967). He then embarked on his examination of France under Nazi occupation, The Sorrow and the Pity. Although he enjoyed making entertaining films, Ophuls became identified as a documentarian, using a characteristically sober interview style to resolve disparate experiences into a persuasive argument. A Sense of Loss (1972) looked at Northern Ireland, and The Memory of Justice (1973) was an ambitious comparison of US policy in Vietnam and the atrocities of the Nazis. Disagreements with his French backers over interpretation led Ophuls to smuggle a print to New York where it was shown privately. Legal wrangles left him disappointed and financially broke, and Ophuls turned to university lecturing. In the mid 1970s, he began producing documentaries for CBS and ABC. His feature documentary Hotel Terminus: The Life and Times of Klaus Barbie (1988) won an Academy Award; since then he has made an interview film with two senior East German Communists, November Days (1992) and a ruminative look at how journalists cover war, The Trouble We've Seen (1994). Every year the IDFA (International Documentary Festival) in Amsterdam screens an acclaimed filmmaker's ten favorite films. In 2007, Iranian filmmaker Maziar Bahari selected The Sorrow and the Pity for his top ten classics from the history of documentary. At the 65th Berlin International Film Festival in February 2015 Ophuls received the Berlinale Camera award for his life work. In 2014, Ophuls began crowd sourcing funds for his new film Unpleasant Truths, about the continuing Israeli occupation of Palestinian territories, to be co directed with Israeli filmmaker Eyal Sivan. In part, the film seeks to focus on possible links between the 2014 Israeli war on Gaza and the rise in anti Semitism in Europe as well as whether "Islamophobia is the new anti Semitism." It was originally intended as a collaboration with Jean Luc Godard, who backed out early in the process; Godard makes an appearance as himself in the film. As of 2017, the film had not yet been completed due to unspecified financial and legal troubles, and may not be finished ever.

Құрамында

Марсель, әкесі Макс сияқты, өз атында неміс әрпін қолданбайды. Офулс аға француз азаматтығын алғанда әрпін жойды, ал Марсель де сондай жазуды қабылдады.