Кіріспе
"Бойне суы" – анонимді автор жазған Ульстер протестанттық халық әні. Әннің мәтіні 1690 жылы Ирландиядағы Вильям соғысының бөлігі болған Бойн шайқасында Оранж принці Вильгельм III Джеймс II-ні жеңген оқиғаны еске түсіреді.
"The Boyne Water" is an Ulster Protestant folksong by an anonymous lyricist. The lyrics of the song commemorate King William III of Orange's victory over James II at the Battle of the Boyne in 1690, part of the Williamite War in Ireland.
Өмірбаян
Юнионистер Бойн шайқасын Ұлыбританияда конституциялық монархияны орнатуда шешуші оқиға деп санайды. Қазіргі заманғы тарихшылар да бұл қақтығыстың, әлдебір Даңқты революция деп аталатын және Шотландияда да болған 1642–1651 жылдардағы ағылшын азамат соғысының аяқталуы болды дегенге келіседі. Расында, король Джеймс II, әлдеқандай жас Йорк герцогы ретінде 1642 жылы Эдж-Хилл шайқасында әкесі Чарльзбен бірге қатысқан. Әннің мәтіні Бойн шайқасының барысын суреттейді. Онда Шомберг герцогінің қазасы, Оранье Вильгельмнің Эннискиллен атты әскерін Бойн өзенінен өткізгені және Вильгельм әскерінің якобит атты әскерінің қарсы шабуылдарын тойтарғаны сияқты нақты оқиғалар айтылады. Сондай-ақ, ән шайқастағы жеңістің ирланд протестанттарын ирланд католиктерінің қырғынынан сақтап қалғанын көрсетеді – «Сондықтан, барлық адал протестанттар Құдайға шүкір айтыңыз, мен одан артық ештеңе демеймін, бірақ егер папистер сол күні жеңіске жеткен болса, ашық қырғын болар еді». Ән жазылған 17 ғасырда, ирландтықтар мен протестант қоныс аударушылар арасындағы 1641 жылғы ирланд көтерілісі кезіндегі әртүрлі жазалау қырғындарының естеліктері әлі де жаңа болғандығы сөзсіз.
But had the Papists gained that day, there would have been open murder". Folk memories in the 17th century, when the song was possibly written, were no doubt still very fresh concerning the various retributive massacres between Irish natives and Protestant settlers in the Irish Rebellion of 1641.
Әдебиеттік сілтемелер
К.С.Льюис романының "Қорқынышты күш" романындағы басты кейіпкерлер өз жауларымен қауіпті, шешуші кездесуге дайындалып жатқанда, Ольстер протестанты Макфи кейіпкері "Бойн суы" әнін ырғақтап жатқаны көрсетіледі. Льюис сәл өзгеше нұсқа келтіреді: "Патша Уильям: бір қолбасшының қазасына қайғырмаңыздар". Маргарет Митчеллдің "Желмен кеткендер" романында Джеральд О'Хара "Бойн суы" әнін шырқаған адамды өлтірген деп суреттеледі. Ол кісі өлтіргені үшін қудалаудан қашу үшін Ирландиядан қашуға мәжбүр болды және Грузияға көшіп, уақыт өте келе табысты плантатор және Тараның иесіне айналды. Ирландия халық әні "Ескі апельсин флейтасында" "Бойн суы" – протестант флейтасы орындайтын санаулы әндердің бірі.
Басқа әндер
Якобит әні "Леди Киттің зар жыры" да осы әуенмен орындалады. Жеке алғанда, тағы бір галликалық ирланд тіліндегі ән бар, ол "Rosc Catha na Mumhan" ("Мунстердің шайқас шақыруы"), бірақ бұл ән ирланд католиктерінің отарлаушылармен соғысын көрсетеді және Пиарас Мак Гераилтке (1709–92) жатқызылады. "Барбара Аллен" дәстүрлі халық әнінің көптеген американдық нұсқалары "Бойн Суы" әуеніне ұқсас әуенді пайдаланады.