Кіріспе

Геометрияда алтын бұрыш – алтын қатынас бойынша шеңбердің ұзындығын бөлу арқылы пайда болатын екі бұрыштың кішісі; яғни, шеңбер екі доғаға бөлінеді, онда кіші доғаның ұзындығы мен үлкен доғаның ұзындығының қатынасы, үлкен доғаның ұзындығы мен шеңбердің толық ұзындығының қатынасына тең. Алгебралық тұрғыда, егер a+b шеңбердің ұзындығы болса, оны a ұзындығындағы үлкен доғаға және b ұзындығындағы кіші доғаға бөлеміз, онда алтын бұрыш – b ұзындығындағы кіші доғаға сәйкес келетін бұрыш. Ол шамамен 137.5077640500378546463487° немесе радианда 2.39996322972865332-ге тең. Атауы алтын бұрыштың алтын қатынас φ-мен байланысынан туындайды; алтын бұрыштың нақты мәні мынадай:

немесе

мұнда теңдіктер алтын қатынастың жақсы белгілі алгебралық қасиеттерінен туындайды. Оның синусы мен косинусы трансцендентті сандар болғандықтан, алтын бұрышты тек қана сызғыш пен циркуль көмегімен салу мүмкін емес.

Табиғаттағы алтын бұрыш

Алтын бұрыш филлотаксис теориясында маңызды рөл атқарады; мысалы, алтын бұрыш – күнбағыс гүлдерінің гүлшоғырындағы гүлдерді бөліп тұратын бұрыш. Үлгіні талдау көрсеткендей, ол жеке бастамаларды бөлетін бұрышқа өте сезімтал, ал Фибоначчи бұрышы ең тығыз жиналуға мүмкіндік беретін спиральдарды анықтайды. Гүлдердің дамуына қатысты ықтимал физикалық механизмнің математикалық модельдеуі, бұл үлгінің жазықтықтағы сызықтық емес дербес дифференциалдық теңдеуді шешу арқылы өздігінен пайда болатынын көрсетті.