Кіріспе
Панамадағы американдық концессия Панама каналы аймағы (lang es), қарапайым тілде Canal Zone деп те аталады, 1903 жылдан 1979 жылға дейін Панама тас жолында орналасқан АҚШ-тың концессиясы болды. Ол Панама каналынан және орталық сызықтан екі жаққа шамамен 5 мильге (8 км) дейін созылған аумақтан тұрды, бірақ Панама қаласы мен Колон қалалары кірмейді.
The Panama Canal Zone (lang es), also simply known as the Canal Zone, was a concession of the United States located in the Isthmus of Panama that existed from 1903 to 1979. It consisted of the Panama Canal and an area generally extending 5 mile (8 km) on each side of the centerline, but excluding Panama City and Colón.
Канал жобалары
Панама тасмузы арқылы канал салу туралы ұсыныстар 1529 жылға дейін, испан жаулап алудан кейін көп ұзамай басталған. Конкистадор Васко Нуньес де Бальбоаның лейтенанты Альваро де Сааведра Серон төрт мүмкін маршрутты ұсынды, оның бірі қазіргі каналға жақын болды. Сааведра мұндай канал еуропалық кемелерге Азияға жетуді жеңілдетеді деп сенген. Король Карл I құлшыныспен бастауға бұйрық бергенімен, Панамадағы оның шенеуніктері мұндай жобаның 16 ғасырдың технологиялық мүмкіндіктерінен тыс екенін тез түсінді. Бір шенеунік Карлға: «Мажарлыммен ант етемін, әлемде мұны іске асыра алатын ханзада жоқ» деп жазды. Испандар оның орнына тасмуз арқылы жол салды. Бұл жол Испания экономикасы үшін маңызды болды, себебі Оңтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауынан алынған қазына Панама қаласынан түсіріліп, жартастар арқылы қазіргі Колонға жақын Атлантика порты Номбре-де-Диосқа дейін жеткізілді. 16 және 17 ғасырларда канал салу бойынша қосымша ұсыныстар жасалса да, олардың ешқайсысы іске аспады. 1846 жылы АҚШ-тың Боготадағы жаңа өкілі Бенджамин Бидлак келгеннен кейін көп ұзамай, Жаңа Гранада АҚШ-ты тасмуздың бейтараптығына кепілдік беруге ұсынды. Нәтижесінде Малларино-Бидлак шарты АҚШ-қа интерконтиненталдік жолды (содан кейін Панама теміржолын) қорғау үшін әскери араласуға мүмкіндік берді. Жаңа Гранада басқа елдер де осындай келісімдерге қол қояды деп үміттенді, бірақ АҚШ Сенаты 1848 жылдың маусымында Жаңа Гранаданың күшті лоббисінен кейін ратификациялаған АҚШ-пен жасалған келісім ғана жасалды. Бұл келісім АҚШ үкіметін екі жағалаудағы порттардан Панамаға кемелермен қызмет көрсетуге итермеледі. 1848 жылы Калифорниядағы алтын асығу кезінде Панама арқылы транзит күрт өсті, және Жаңа Гранада американдық мүдделер үшін Панама теміржолын салуға рұқсат берді. Бұл алғашқы «континенттік теміржол» 1850 жылы ашылды. 1856 жылы Панама қаласында тәртіпсіздіктер болды, бірнеше американдықтар қаза тапты. АҚШ әскери кемелері теңізшілерді түсірді, олар теміржол станциясын басып алды және тәртіпсіздіктердің теміржол қызметіне кедеріс келтірмеуін қамтамасыз етті. АҚШ Жаңа Гранададан өтемақы талап етті, соның ішінде 20 миль (32 км) ені бар аймақ, оны АҚШ шенеуніктері басқарады және онда АҚШ қалаған «теміржол немесе өткел» құра алады. Жаңа Гранада шенеуніктерінің қарсылығына байланысты бұл талап алынып тасталды, олар АҚШ-ты колония іздеумен айыптады. 19 ғасырдың қалған бөлігінде АҚШ теміржол байланысын сақтау үшін бірнеше рет әскерлерін түсірді. Сонымен қатар, ол Колумбиямен (бұрынғы Жаңа Гранада) канал туралы келісім жасасты. 1868 жылы қол қойылған келісім Колумбия Сенатынан қабылданбады, олар жаңа Грант әкімшілігінен жақсы шарттар күтті. Бұл келісім бойынша канал 20 мильдік аймақтың ортасында, американдық басқаруда, бірақ Колумбияның егемендігінде болар еді, және 99 жылдан кейін Колумбияға қайтарылар еді. Грант әкімшілігі келісімді іске асыру үшін көп күш жұмсаған жоқ, ал 1878 жылы канал салуға концессия француз фирмасына берілді. Француздардың күш-жігері ақырында сәтсіз аяқталды, бірақ Панама қол жетімді емес болғандықтан, АҚШ Мексика мен Никарагуада канал салуға болатын жерлерді қарастырды. 1898 жылғы испан-американ соғысы канал мәселесіне жаңа серпін берді. Соғыс кезінде Атлантикадағы американдық соғыс кемелері Тынық мұхитындағы шайқас аймақтарына жетуге тырысқанда, Хорн мүйісін айналып өтуге мәжбүр болды. Капитан Альфред Тейер Махан сияқты ықпалды теңіз сардары Орталық Америка арқылы канал салуды ұсынды. 1902 жылы француз күш-жігерінің әлсірегенін көрген АҚШ президенті Теодор Рузвельт Панама бағытын қолдады, ал Конгресс Колумбиямен келісімге қол жеткізу шартымен француз активтерін сатып алуға рұқсат беретін заң қабылдады. 1902 жылдың наурыз айында Колумбия осындай келісімге өз шарттарын қойды: Колумбия каналдың егемендігіне ие болуы керек еді, оны АҚШ төлейтін колумбиялықтар күзетуі керек еді. Қабылдаушы ел бұрынғы келісімдерде көзделгенге қарағанда жол ақысының үлкен пайызын алуы керек еді. Америкалық шенеуніктер бұл шартты тез қабылдамады. Рузвельт келісімді тез арада қолға алуға асықты, ал 1904 жылы француз мүлігі Колумбияға қайтарылатындықтан, колумбиялықтар асықпады. Келіссөздер 1903 жылға дейін созылды, сол кезде Панама қаласы мен Колон қалаларында тәртіпсіздіктер болды, АҚШ пойыздарды күзету үшін теңізшілерді жіберді. Дегенмен, 1903 жылдың басында АҚШ пен Колумбия келісімге қол қойды, ол Колумбияның бұрынғы қарсылықтарына қарамастан, АҚШ-қа 6 миль (10 км) ені бар аймақты, онда Колумбияның келісімімен әскер орналастыруға құқық берді. 1903 жылдың 12 тамызында Колумбия Сенаты келісімді 24-0 дауыспен мақұлдамады. Рузвельт колумбиялықтардың әрекетіне ашуланды, әсіресе Колумбия Сенаты Колумбия үшін қаржылық жағынан тиімдірек ұсыныс жасаған кезде. Францияның канал жобасында жұмыс істеген Филипп Буно Варилья панамалық бүлікшілерді өкілдік етті, ол Рузвельтпен және Мемлекеттік хатшы Джон Хэймен кездесті, олар олардың жақтастарына құпия қолдау көрсетуді қамтамасыз етті. 1903 жылдың қараша айында төңкеріс болғанда, АҚШ бүлікшілерді қорғау үшін араласты, олар провинцияны басып алып, оны Панама Республикасы деп жариялады. Буно Варилья бастапқыда АҚШ-тағы панамалық өкіл болды, бірақ оны нақты панамалықтар алмастыруға дайын болды, және асығыс түрде келісімге келді, АҚШ-қа 20 миль (32 км) ені бар аймақты және осы аймақты басқару үшін заңдар қабылдауға толық өкілеттік берді. Панама каналы аймағы (Канал аймағы немесе Аймақ) Панама қаласы мен Колонды қамтымады, бірақ төрт жағажай аралдарын қамтыды және АҚШ-қа канал операцияларын жүргізу үшін қажет болған кез келген қосымша жерді қосуға рұқсат берді. Панамалықтар келісімді мойынға алмауға ниеттенді, бірақ Буно Варилья жаңа үкіметке егер Панама келіспесе, АҚШ қорғауын тоқтатып, Колумбиямен ең жақсы шарттарға келіседі деп айтты. Панамалықтар келісті, тіпті АҚШ сұрауы бойынша конституцияға қосымша ереже қосты, үлкен елге қоғамдық тәртіпті сақтау үшін араласуға рұқсат берді.
Құрылыс (19031914)
Келісім 1903 жылғы 2 желтоқсанда Панаманың уақытша үкіметімен, ал 1904 жылғы 23 ақпанда АҚШ Сенатымен бекітілді. Келісім бойынша Панама 10 миллион АҚШ доллары алды, оның көп бөлігі АҚШ-тың сол елге инвестициялауын талап етті, сондай-ақ жыл сайынғы төлемдер көзделді; осы төлемдер және француз компаниясының активтерін сатып алуға жұмсалған қаражаттар есебінен, 1904 жылғы 4 мамырда Панама Канал аймағы ресми түрде АҚШ-қа берілді. Осы күні американдық шенеуніктер Панама қаласындағы канал компаниясы кеңселерін қайта ашып, АҚШ туын көтерді. Бұл АҚШ-тың каналды қазу және құрылыс жұмыстарының басталуы болды, ол 1914 жылдың тамызында каналдың коммерциялық трафик үшін ашылуымен аяқталды.
Басқару
1902 және 1904 жылдардағы Панама каналы туралы заңдарға сәйкес президент Теодор Рузвельттің бұйрығымен соғыс министрі канал құрылысын қадағалаушы болып тағайындалды, ал екінші Истмия каналы комиссиясы Канал аймағының басқарушы органы болды. 1912 жылғы 24 мамырдағы Панама каналы туралы заңға сәйкес президент Вудро Вильсон 1914 жылғы 27 қаңтардағы 1885 нөміріндегі жарлық шығарды, ол 1914 жылғы 1 сәуірде күшіне енді. Жарлық бұрынғы басқаруды жойып, оны Соғыс министрінің басшылығына тапсырды, ал құрылым Панама каналы деп аталды. Бұл жарлық Панама каналының губернаторына "Панама каналын және оның қосымшаларын, сондай-ақ Канал аймағының басқаруын аяқтау, күтіп ұстау, пайдалану, басқару және санитарлық жағдайын қамтамасыз ету" міндетін жүктеді. Жарлықта бірқатар департаменттер көрсетілді, ал қажет болған жағдайда Панама каналының губернаторы президенттің мақұлдауымен және Соғыс министрінің бақылауымен басқаларын құруға құқылы болды. Каналды қорғау Соғыс министрінің жауапкершілігінде болды, ол әскери күштерді бақылауды сақтап, соғыс кезінде "Панама каналының жұмысын және Канал аймағының басқаруын толығымен өз қолына алуға" құқылы армия офицерін тағайындау ережесін бекітті. Жарлық соңында "қалыпты ұйымда Панама каналының жұмысын қадағалау Соғыс министрінің құзырында болуы керек" екенін атап өтті, осылайша канал мен Канал аймағы үшін негізінен әскери тәртіп пен атмосфера орнатылды. 1939 жылғы 5 қыркүйекте Еуропада соғыс басталған кезде 8232 нөміріндегі жарлық Каналды және "оның барлық қосымшаларын, соның ішінде Канал аймағының басқаруын" Панама каналы департаментінің қолбасшысының толық бақылауына берді. АҚШ-тың Соғыс министрі Каналды қорғайтын әуе күштері мен авиацияға қарсы артиллерияны күшейту қажеттігін мәлімдеді. 1939 жылға дейін Әуе корпусының жабдықтары көбінесе ескірген және тиімділігі күмәнді болды. Содан кейін аймақтың әуе қорғанысы айтарлықтай кеңейтілді. 1950 жылғы 26 қыркүйектегі Конгресс актісіне (64 Stat. 1038) сәйкес 1951 жылғы 1 шілдеден бастап Канал аймағының басқаруы Канал аймағы үкіметі арқылы жүзеге асырылды, ал каналды Панама каналы компаниясы 1979 жылға дейін басқарды, содан кейін Панама каналы комиссиясы басқаруды өз мойнына алды. Бүкіл құрылым АҚШ үкіметінің бақылауында болды, Армия министрі Панама каналы компаниясының директорлар кеңесін тағайындады, ал Канал аймағы үкіметі компаниямен толық қаржыландырылды. Панама каналы аймағының губернаторының лауазымы көбінесе жоғары саяси лауазымға көтерілуге мүмкіндік бермейтін, бірақ АҚШ Армиясының инженерлер корпусының белсенді қызметтегі генерал-офицерлеріне берілетін лауазым болды. Губернатор сонымен қатар Панама каналы компаниясының президенті болды. Канал аймағының өз полиция күштері (Канал аймағы полициясы), соттары және судьялары (Канал аймағы бойынша АҚШ аудандық соты) болды. Барлық тұрғындар компанияда немесе үкіметте бір түрде жұмыс істеді. Тұрғындар өз үйлерінің иелері болған жоқ, оның орнына олар аймақтағы қызмет мерзіміне байланысты бөлінген үйлерді жалға алды. Қызметкерлер кеткен кезде үй тізімге қойылып, басқа қызметкерлер оған өтініш бере алатын болды. Коммуналдық қызметтер де компания басқаруында болды. Жеке дүкендер болған жоқ, тауарлар компанияның дүкендері арқылы әкелініп сатылды, мысалы, азық-түлік дүкендері, үй жиһаздары және т.б. 1952 жылы Панама каналы компаниясы АҚШ Конгресіне президенттің бюджеттік ұсынымы түрінде жарияланған хабарламада өзін-өзі қаржыландыру режиміне көшуге міндеттелді. Компанияның шенеуніктері талапты алдын ала қарағанмен, бұл туралы ешқандай жариялау жасалмады, тіпті Бюджет бюросы жаңа режимнің 1 наурыздан бастап күшіне енуін бұйырды. Компанияның ұйымы үш негізгі бөлімге қайта құрылды: Каналдық қызмет және Коммерциялық қызмет, ал Қызмет көрсету бөлімі екі операциялық қызметке де шығындарды өтеуге жеткілікті мөлшерде қызметтер көрсетті. Тұрғын үй және басқа да қызметкерлерге көрсетілетін қызметтердің бағасын түзету қажет болды, ал әрбір бөлімнің Канал аймағы үкіметіне үлесін анықтау үшін мүліктік салыққа ұқсас бағалау жүргізілді.
Аумағы
Панама каналы аймағы Панама аумағында орналасқан, Панама каналынан және орталық сызықтың екі жағында 5 мильге (8 км) дейін созылған аймақтан тұрды, бірақ Панама қаласы мен Колон қалалары осы аймаққа кірмейтін. Егер олар басқа жағдайда Канал аймағының шегіне ішінде қалған болар еді. Шлюздерді сумен қамтамасыз ету үшін жасалған жасанды көлдер де осы аймаққа кірді. Оның шекарасы Панаманың екі провинциясы – Колон және Панама арқылы өтеді. Аймақтың жалпы ауданы 553 шаршы миль (1430 км²) құрады. Аймақ АҚШ-тың бақылауында болғанымен, Панама азаматтарының елінің кез келген бөлігіне немесе басқа да келушілердің өтуіне ешқандай ресми шектеулер қойылмады. Негізгі тас жол бойында Панама каналының қоршауы болды, бірақ ол жаяу жүргіншілерді көліктерден бөліп тұру үшін ғана қауіпсіздік шарасы болды, ал Канал аймағының бір бөлігі одан тысқары орналасқан. Панама қаласында, егер қозғалысқа кедергі келтіретін наразылық болмаса, адам көшенің ар жағына өтіп, аймаққа кіре алатын еді.
Кернеулі жағдайлар және Канал аймағының соңы
1903 жылы АҚШ Колумбиядан Панама тасмуығы арқылы канал салу құқығын алуға тырысып, сәтсіз аяқталғаннан кейін, Панаманың Колумбиядан тәуелсіздігін қолдау үшін әскери кемелерін жіберді. Бұл орын алғаннан кейін, жаңадан құрылған Панама мемлекеті америкалықтарға қажетті құқықтарды Хей-Бунау-Варилья шарты арқылы берді. Бірақ уақыт өте келе, Панаманы географиялық тұрғыдан екіге бөліп, өз соттары, полициясы және азаматтық басқаруы бар АҚШ-тың саяси эксклавы – Канал аймағы екі ел арасында шиеленіс тудырды. 1958 жылдың 21 мамырында және 1959 жылдың 3 қарашасында ірі көтерілістер мен қақтығыстар болды. 1962 жылы Тэтчер паромдық көпірінің (қазір Америка көпірі деп аталады) ашылуы кезінде наразылық акциялары өтті, ал 1964 жылдың қаңтарында ауқымды тәртіпсіздіктер болды. Бұл АҚШ-тың аймақтағы бақылауын әлсіретуіне әкелді. Мысалы, Панама тулары американдық тулармен бірге көтерілуге рұқсат берілді. Ұзақ келіссөздерден кейін, Торрихос-Картер келісімдерінің талаптарына сәйкес, 1979 жылдың 1 қазанында Канал аймағы таратылды. 1989 жылы АҚШ Панамаға басып кірді, және әскери операциялардың көп бөлігі, соның ішінде "Қышқыл Гамбит" операциясы, Ренасер түрмесіне шабуыл және кіреберіс, шығу және барлық шлюздердегі операциялар Канал аймағында жүргізілді.
"Алтын" және "күміс" орамалары
Канал аймағы құрылысы кезінде және 1940 жылдарға дейін жұмыс күші (көбінесе мемлекеттік жұмыспен қамтылған) «алтын» (жалақы тізімінен қысқартылған) және «күміс» тізімі болып бөлінді. Бұл жүйенің пайда болуы белгісіз, бірақ 19 ғасырда Панама темір жолы американдықтарға АҚШ алтынымен, ал жергілікті жұмысшыларға күміс монетамен төлейтін. Кейбір Канал аймағының шенеуніктері «алтын» тізімін әскери шенеуніктермен, ал «күміс» тізімін қатардағы әскерилермен салыстырғанмен, қызметкердің қай тізімге енгізілетінін анықтаған фактор нәсілі болды. Өте сирек жағдайларды қоспағанда, американдық және солтүстік еуропалық ақ жұмысшылар «алтын» тізіміне, ал афроамерикандықтар мен оңтүстік еуропалық ақ жұмысшылар «күміс» тізіміне енгізілді. Афроамерикандықтар көбінесе жұмысқа алынбады; «күміс» тізіміндегі қара жұмысшылар Кариб теңізінен, көбінесе Барбадостан және Ямайкадан келді. Ақ американдықтар еңбек еткісі келгендер, яғни көбінесе «күміс» тізіміне жататын лауазымдарға үміткерлерді жұмысқа алудан жаңылды. Бастапқы саясаттың нәтижесінде «алтын» тізімінде бірнеше жүз білікті қара және оңтүстік еуропалық жұмысшылар болды. 1906 жылдың қараша айында бас инженер Джон Стивенс «алтын» тізіміндегі көптеген қара жұмысшыларды «күміс» тізіміне ауыстыруға бұйрық берді (кейбіреулері мұғалімдер мен пошта бастықтары сияқты лауазымдарында қалды); келесі айда Канал комиссиясы 3700 «алтын» тізіміндегі қызметкердің «көбісі ақ американдықтар» екенін, ал 13000 «күміс» тізіміндегі жұмысшылардың «көбісі шетелдіктер» екенін хабарлады. 1908 жылдың 8 ақпанында президент Рузвельт «алтын» тізіміне американдық емес адамдарды қосуға тыйым салды. Панамалықтар наразылық білдіргеннен кейін «алтын» тізімі олар үшін 1908 жылдың желтоқсанында қайта ашылды; алайда, «алтын» тізімінен қара және американдық емес жұмысшыларды алып тастау әрекеттері жалғасты. 1918 жылға дейін барлық қызметкерлерге АҚШ долларымен жалақы төленгенге дейін «алтын» тізіміндегі қызметкерлерге алтынмен, американдық валютада, ал «күміс» тізіміндегі әріптестеріне күміс монетамен, бастапқыда Колумбия песосымен төленді. Канал құрылысы жылдары «күміс» тізіміндегі жұмысшыларға әртүрлі елдердің монеталарымен төленді; бірнеше жыл бойы жергілікті тапшылықтарға байланысты АҚШ-тан монеталар импортталды. 1918 жылдан кейін де атаулар мен жеңілдіктердегі айырмашылық сақталды. PCWIEA-ның шектеулі мүшелік саясаты және 1920 жылғы ереуілдің және оның зиянды салдарынан Канал аймағында көп қолдау таппады. Алайда, 1946 жылы PCWIEA Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінен (CIO) өкілдік ету және жергілікті кәсіби одақ құру үшін көмек сұрады. Сол жылдың шілде айында Батыс Үндістан және Панама жұмысшылары Американың Біріккен қоғамдық жұмысшылары (UPWA) CIO-ның 713-ші жергілікті бөліміне жарғы алды. Олар АҚШ-тың жергілікті өкілдерінің көмегімен осы афро-диаспоралық жұмысшылар өздерінің тұрмысын жақсарту үшін материалдық пайда табуға бірікті. Олар Джим Кроу жүйесіне қарсы күресу үшін бірігіп ұйымдасты, бірақ нәтижесінде минималды ғана нәтижелерге қол жеткізді. Американың сегрегациялық саясаты тұрғын үй және білім беру салаларында сақталды. Ақырында, коммунизмпен байланыстар UPWA-ны жойды және нәтижесінде 713-ші жергілікті бөлім таратылды. Дегенмен, Франк Гурриди мұны диаспоралық процеске жатқызып, «практикада афро-диаспоралық байланыстардың қалыптасуы» деп сипаттайды. Панама каналы аймағында бұл байланыстар Батыс Үндістан және Панама қауымдастықтары арқылы ғана емес, сонымен қатар аймақтағы афро-текті жұмысшылар мен АҚШ құрлығындағы афроамерикандықтар арасында Джим Кроу жүйесін жою үшін жүргізілген трансұлттық күрес арқылы да құрылды.
Тұрғын үй және тауарлар
Канал аймағындағы тұрғын үйлер құрылыстың алғашқы күндерінде, Стивенстің жоспарларының бір бөлігі ретінде салынды. Әйелдер мен отбасыларға арналған тұрғын үйлер төрт пәтерлік екі қабатты үйлерден тұрды. Пәтерлердің шатыры толқынды темірден жасалған, сырты ақ жиекпен боялған. Қарағай тақтайшадан салынған, терезелері үлкен, төбелері биік болғандықтан, ауа айналымына қолайлы жағдай жасалған. Жоғары жалақы алатын қызметкерлерге тұрғын үйдің көлемі артық берілетін, бұл көрсеткіш жәрдемақы мөлшерінде айқындалған. Бастапқыда, қызметкерлер айлық жалақысының әр долларына бір шаршы фут алатын. Стивенс алғашқы күннен бастап «алтын тізімдегі» қызметкерлерді әйелдері мен балаларын шақыруға ынталандырды; оларды ынталандыру үшін, әйелдерге күйеулерінің жалақысына тең тұрғын үй жәрдемақысы берілді, тіпті олар жұмыс істемесе де. Бос адамдар көбінесе қонақ үй сияқты ғимараттарда тұратын. Барлық ғимараттарда торлы верандалар мен заманауи сантехникалық жабдықтар болған. Үкімет электр қуаты, су, пешке арналған көмір, мұздатқыштарға мұз, газон күтімі, аула күтімі, қоқыс шығару және тек бос адамдар үшін үй шаруасына қызмет көрсетумен қамтамасыз етілді. Канал аймағының алғашқы күндерінде ICC тағамдық өнімдерді ұсынбады, жұмысшылар өздерін азық-түлікпен қамтамасыз етуге мәжбүр болды, панамалық саудагерлерден жоғары бағамен нашар сапалы тағамдар сатып алатын. Стивенс 1905 жылы келген кезде, тағамдық өнімдерді өндіріс бағасымен қамтамасыз етуді бұйырды, бұл Канал аймағының азық-түлік дүкенінің құрылуына әкелді. Азық-түлік дүкенінің функциялары тез өсті, көбінесе Панама үкіметінің қарсылығына қарамастан, аймақта Панамадағыдан көбірек тауарлар мен қызметтер ұсынылды. Саудагерлер азық-түлік дүкенінің бағасымен немесе сапасымен бәсекелесе алмады; мысалы, ол сатқан еттің Чикаго қасапханасынан тұтынушыға жеткенге дейін әрдайым тоңазытқышта сақталғанын мақтан тұтқан. 1913 жылға қарай, онда 22 жалпы дүкен, 7 сигара дүкені, 22 жатақхана, 2 қонақ үй және тапсырыс беру бөлімі болды. Ол жұмысшыларға арзан бағада жоғары сапалы тағамдарды, ал жоғары лауазымды канал қызметкерлеріне және оған қол жеткізе алатындарға қымбат тағамдарды ұсынды. Азық-түлік дүкені Канал аймағы мен Панама арасындағы келіспеушіліктердің тағы бір себебі болды. Ол кемелерге қажетті жабдықтамаларды сатуды бақылады. Азық-түлік дүкеніне АҚШ әскери қызметкерлері емес, Панама каналы компаниясының қызметкерлері, Канал аймағы үкіметі және/немесе олардың асыраушыларына кіруге рұқсат етілмеді. Бұл шектеуді Панама саудасының жоғалуынан қорқатын Панамалық дүкен иелері сұрады. Панамада Канал аймағынан импортты шектеу туралы заңдар болды. Азық-түлік дүкенінен алынған тауарлар кейде Панама дүкендерінде және сатушылардың стендтерінде пайда болатын, онда Comisariato тауарларының сапасы жоғары деп есептелді. Сонымен қатар, АҚШ әскери базаларында тек АҚШ әскери қызметкерлері мен олардың асыраушыларына қол жетімді бөлек азық-түлік дүкендері болды. Панама каналы компаниясының/үкіметінің қызметкерлері мен асыраушыларына АҚШ әскери базаларындағы азық-түлік дүкендерін, биржаларды, пакеттік дүкендерді, театрларды, жанармай құю станцияларын және басқа да нысандарды пайдалануға рұқсат етілмеді.
Азаматтық
Панамамен жасалған келісімде аймақтың түпкі тұрғындарының ұлттық статусы туралы ештеңе көрсетілмеген. Халықаралық құқық принциптеріне сәйкес, егер олар бұрынғы ұлттықтарын сақтап қалуды таңдамаса, олар АҚШ-тың азамат емес ұлттықтары болып саналды. АҚШ-тың азамат емес ұлттықтарының балалары, әдетте, ата-аналарының статусын алды. Дегенмен, көптеген ұлттық мақсаттар үшін Канал аймағы шетелдік аумақ ретінде қарастырылды және туған кезде алған статусы АҚШ-тың түзетілген заңдарының 1993-бабымен (1855 жылғы 10 ақпандағы Заң, 10 Stat. 604) реттелді, ол оларға туғаннан бастап АҚШ азаматтығын берді, бірақ тек егер олардың әкелері бала туған кезде АҚШ азаматы болса және бұрын АҚШ-та тұрған болса ғана. 1934 жылы заңға түзетулер енгізіліп, егер ата-анасы бұрын АҚШ-та тұрған АҚШ азаматы болса, туған кезде азаматтықты ата-анасының бірі арқылы алуға мүмкіндік берілді. 1937 жылы жаңа заң (1937 жылғы 4 тамыздағы Заң, 50 Stat. 558) Канал аймағында (1904 жылдан бері) туған адамдарға АҚШ азаматы ата-анасы болған жағдайда, ата-анасының бұрын АҚШ-та тұруын қажет етпестен, АҚШ азаматтығын беру мақсатында қабылданды. Қазіргі кезде заң 8-тараудың 1403-бабында кодификацияланған. Ол 1904 жылғы 26 ақпаннан кейін Канал аймағында кем дегенде бір АҚШ азаматы ата-анасынан туғандарға ғана емес, сонымен қатар заң күшіне енгенге дейін Канал аймағында кем дегенде бір АҚШ азаматынан туған барлық балаларға ретроспективті түрде азаматтық беруді қамтамасыз етеді. 1936 жылы аймақта туған және 2008 жылы Республикалық партияның президенттік үміткері болған Джон Маккейннің «табиғи азамат» талабына сай келе ме деген шағын пікірталас болды. АҚШ Сенаты ол сай екенін білдіретін ұсынысты қабылдады.
Мәдениет
Фредерик Уайзман 1977 жылы «Canal Zone» фильмін түсірді, ол PBS телеарнасында көрсетілді.
Пошта маркалары
Панама каналы аймағы 1904 жылдан 1978 жылдың 25 қазанына дейін өз пошта маркаларын шығарды. Алғашқы жылдары «Канал аймағы» деп басылған АҚШ пошта маркалары пайдаланылды. Бірнеше жылдан кейін, аккредиттелген Панама каналы аймағының маркалары шығарылды. Панама пошта қызметін басқаруды қабылдаған өтпелі кезеңнен кейін, Панама каналы аймағының маркалары қолданыстан шықты. Аймаққа жіберілетін поштадағы екі әріпті штат аббревиатурасы CZ болды.
Канал аймағы
Ылғалға қарсы "Канал аймағы тұспалдағыштары" Jönköpings Westra Tändsticksfabriks, Швеция, Панама каналы компаниясы үшін арнайы өндірілді.
Әуесқойлық радио
Әуесқой радио лицензиялары АҚШ Федералды байланыс комиссиясымен шығарылған және американдық юрисдикцияға бағынған станцияны көрсететін бастапқы "K" әрпімен, KZ5 префиксімен берілген. Америка радио релелік лигасының Панама каналы аймағы бөлімі болды, ал Панама каналы аймағы DX Century клубы мақсаттары үшін жеке бірлік ретінде қарастырылды. Панамаға қайтарылғанға дейінгі Панама каналы аймағы станцияларымен жасалған байланыстар, Панамадан бөлек, DXCC есебіне енгізілуі мүмкін. KZ5 әуесқой радио префиксі 1979 жылдан бері лицензия иелеріне беріліп келеді, бірақ қазіргі таңда оның ерекше маңызы жоқ.
Қосымша оқу және қарау
Димок, Маршалл Э. (1934) Панама каналы аймағындағы мемлекеттік кәсіпорындар (Чикаго университетінің баспасы) онлайн. Донохью, Майкл Э. (2014). Истмустағы шекаралық аймақ: нәсіл, мәдениет және канал аймағы үшін күрес. Дурхам, NC: Дьюк университетінің баспасы. Френкель, Стивен. (2002) "«Бөгделердің» географиялық бейнелері: Панама каналы аймағының ландшафты". Тарихи география журналы 28.1 (2002): 85–99, 1910–1940 жылдарды қамтиды. Грин, Джули (2009). Канал салушылар: Панама каналында Америка империясын құру. Нью-Йорк: «Пингвин» баспасы. Грин, Джули. (2004) "Күміс тізімдегі испандықтар: Панама каналы аймағындағы еңбек дауы мен шекаралық жағдай, 1904–1914". Халықаралық еңбек және жұмысшы табының тарихы 66 (2004): 78–98. Хардинг, Роберт С. (2001). Панама саясатының әскери негіздері. Transaction Publishers. Хардинг, Роберт С. (2006). Панама тарихы. Greenwood Publishing. Кнапп, Герберт және Кнапп, Мэри (1984). Қызыл, ақ және көк жұмақ: Панамадағы Америка каналы аймағы. Сан-Диего: Harcourt, Brace, and Jovanovich. Майор, Джон (1993). Құнды мүлік: АҚШ және Панама каналы, 1903–1979. Кембридж: Кембридж университетінің баспасы. Маккалоу, Дэвид (1977). Теңіздер арасындағы жол: Панама каналының құрылысы, 1870–1914. Нью-Йорк: Simon and Schuster. Мелландер, Густаво А., Мелландер, Нелли, Чарльз Эдвард Магун: Панама жылдары. Рио-Пидрас, Пуэрто-Рико: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1 56328 155 4. OCLC 42970390. (1999) Мелландер, Густаво А., Панама саясатындағы АҚШ: қызықты қалыптасу жылдары. Данвилл, Иллинойс: Interstate Publishers. OCLC 138568. (1971)
Mellander, Gustavo A., The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years." Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568. (1971)