Ұзын мүңқұйрық қызылқұйрық (Uzın müñqūyrıq qızılqūyrıq)
Long-billed dowitcher
Ұзын мүңкіртұмсық (Limnodromus scolopaceus) – құстар отрядының құсы. Сипаттамасы, тамақтануы, көбеюі және қысқа мүңкіртұмсықтан айырмашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Ұзын мүңкілді довичер (Limnodromus scolopaceus) – құмшықтар тұқымдасына (Scolopacidae) жататын, салыстырмалы түрде ұзын мүңкілі бар орташа өлшемді жағалау құсы. Көбелек кезеңінде ересек құстардың басы мен төменгі жағы қызыл қоңыр түсті әдемі болып келеді, ал арқасы қараңғы ұсақ дақтармен өрнектелген, үстіңгі құйрық аймағы ақ түсті және ұшқанда ғана көрінеді. Олар түрлі тұщы сулы орталарда мүңкілдерін су астында "тігін машинасы" сияқты қозғап тамақтанады және еркектердің ұшу кезінде мекемелерді қуалайтын қызықты көрінісімен белгілі. Ағылшын тіліндегі атауы ирокез тілінен алынған және алғаш рет 1841 жылы тіркелген. Ұзын мүңкілді довичер сыртқы түрі жағынан қысқа мүңкілді довичерден дерлік еш айырмайды және 1950 жылы Пителка оны жеке түр ретінде мойындады. Ұзын және қысқа мүңкілді довичерлердің таксономиясы, ішінара, қысқа мүңкілді довичерлердің өзгеруіне байланысты қиындықтар тудырды. Шамамен 100 жыл бойы ұзын және қысқа мүңкілді довичерлер екі бөлек түр ретінде танылды. 1927 жылға қарай ұзын мүңкілді довичер, құстарды бақылау нәтижесінде екеуінің географиялық байланысын көрсететін, батыс түрі ретінде қысқа мүңкілді довичердің кіші түрі деп жарияланды. 1950 жылы Франк Пителка монографиясын жариялағанға дейін ғана екі довичер түрі қайтадан екі бөлек түр ретінде қабылданды. Келесі зерттеулер көрсеткендей, екі түрдің генетикалық айырмашылығы төрт миллион жылдан астам уақыт бұрын пайда болған.
The long billed dowitcher (Limnodromus scolopaceus) is a medium sized shorebird with a relatively long bill belonging to the sandpiper family, Scolopacidae. In breeding plumage, adults are characterized by a beautiful rufous head and underparts with a darker mottled back and a large white upper rump only seen in flight. They feed in various freshwater habitats with their bill underwater in a "sewing machine" motion and are known to have an exciting mating display where males chase females in flight. The English name is from Iroquois and was first recorded in 1841. The long billed dowitcher is nearly identical in appearance to the short billed dowitcher and was only recognized as a separate species in 1950 by Pitelka. The taxonomy of the long billed and short billed dowitcher has presented difficulties in part due to the variability of the short billed dowitcher. For around 100 years the long billed dowitcher and short billed dowitcher were recognized as two distinct species. By 1927 the long billed dowitcher was made a sub species of the short billed dowitcher, as the western form, due to bird observations which were similar to both species linking the two geographically. It was not until Frank Pitelka published his monograph, in 1950, that the two dowitcher species were once again accepted as being two distinct species. Further research has shown that the two species are estimated to have diverged genetically more than four million years ago.
Өсіру
Солтүстік Америкада ұзын мүңкілді довичер негізінен Батыс және Солтүстік Аляскада, Хупер шығанағынан батыс Макензиге дейінгі жағалау бойында және оңтүстікке қарай Брукс тауларының етегіне дейін көбейеді. Осы аймақта ұя салғанда ылғалды, шөпті немесе қамыс аралас тұщы сулы шалғындарды ұнатады, бірақ кейде батпақтармен шектеледі және ұя салғаннан кейін жем іздеу үшін көлдерге, тоғандарға немесе эстуарийлерге (сағаларға) көшеді. Шығыс Сібірде Яна өзенінің төменгі ағысынан Чукотка түбегіне және Анадыр жазықтарына дейін қоныстанады, Ресейде батысқа қарай кеңею байқалады, сондай-ақ Беринг теңізінің жағалауында және Сібірдің Солтүстік Мұхитының өзендеріне құятын ішкі аймақтарда да жиі ұялайды. Күзгі көші-қон әдетте шілдеден қазанға дейін жүзеге асады, ересек ұзын мүңкілді довичерлер шілдеде оңтүстікке қарай көшуді бастаса, жас құстар қыркүйек-қазан айларында көшеді. Көбейетін жерлерінен ұзын мүңкілді довичер Тынық мұхитының жағалауымен оңтүстікке қарай, Канада далалары арқылы Ұлы Бекенге немесе Онтарио арқылы Флоридаға қарай көшеді.
In North America, the long billed dowitcher breeds mainly throughout western and northern Alaska along the coast from Hooper Bay to w. Mackenzie and south to the foothills of Brooks Range. In this range, while nesting it greatly prefers wet, grass or sedge freshwater meadows but it is also sometimes confined to marshes and will move to lakes, ponds, or estuaries to forage after nesting. In eastern Siberia it breeds from the lower Yana River to Chukotka Peninsula and Anadyr Lowlands with an apparent westward expansion in Russia, also commonly nesting along Bering Sea and inland along rivers draining into the East Arctic Sea of Siberia. The fall migrations generally occurs from July to October with the adult long billed dowitcher beginning to migrate south in July while juveniles begin migrating through September to October. From their breeding grounds the long billed dowitcher will either migrate south along the Pacific Coast, across the Canadian Prairies and down the Great Basin or through Ontario towards Florida.
Тамақ және азық іздеу
Ұзын мүңкілді құстар шалшық суда немесе ылғалды сазды жерде ерекше "тігін машинасы" сияқты қозғалыспен, көбінесе басын суға батырып, мүңкілдерінің ұшындағы сезімтал қабылдағыштар арқылы жемді қолмен ұстап іздейді. Ұзын мүңкілді құстар көбейтілу кезінде chironomidae дернәсілдерін және басқа жәндіктердің дернәсілдерін көп мөлшерде жейді, сондай-ақ кейде өсімдік қалдықтарымен және тұқымдарымен қоректенеді. Көшіп бара жатқанда және қыстау орнында Ұзын мүңкілді құстар әлдеқандай көптеген түрлі азықтарды тұтынады. Довичерлер полихеттерден бастап жәндік дернәсілдеріне, қабықшалыларға және моллюскаларға дейіннің бәрін жейді. Сонымен қатар, түнде көру қабілетіне ие болғандықтан, олар көшіп бара жатқанда түнде азық іздейтіні мәлім.
Long billed dowitchers forage by jabbing or probing with a characteristic "sewing machine" motion in shallow water or on wet mud, often with their heads underwater and using tactile receptors on the tip of their bill to locate prey by touch. The long billed dowitcher, during breeding, consumes large quantities of chironomidae larva and larva of other insects with occasional plant matter and seeds. During migration and in their wintering region, the long billed dowitcher consumes a far greater range of food types. Dowitchers eat everything from polychaetes to insect larva to crustaceans to mollusks. Also, having night vision, they are known to forage at night during migration.
Дауыстау
Ұзын мұрынды довичердің негізгі дауысы, көбінесе ұшып бара жатқанда естіледі, бірақ жерде тұрғанда да естілуі мүмкін. Бұл жоғары, өткір "кик" дыбысы, кейде жылдамдап қос немесе үш рет қайталанады. Оның екінші, сирек естілетін дауысы – 18 рет қайталаған "ту" дыбысы. Оның әні "пии-хеч-эр" деп сипатталады, ал ескерту дауысы жарылғыш "КИК" болып келеді. Ұзын мұрынды довичер – дауысты жағалау құсы, көбінесе тамақтанатын топта "кик" немесе "ту" дыбыстарын шығарады. Қысқа мұрынды довичерлер керісінше, жерде көбінесе үнсіз болады. Ұзын мұрынды довичер жыл сайын бір рет төрт жұмыртқадан тұратын бір ұялайды. Сирек жағдайларда үш жұмыртқа да салуы мүмкін. Жұмыртқалары сопақтан немесе груша пішіндес болып келеді, ал түсі зәйтүнді-жасылдан көгілдір-сұрға дейін өзгереді. Жұмыртқалар үлкен ұшына қарай қоңыр түстің әртүрлі реңктерімен күңгірт дақтанған, ал оның астындағы белгілер қара-сұр түсті болады. Жұмыртқаларды шайқау шамамен жиырма күнге созылады, және оған екі жыныс та қатысады. Ұзын мұрынды довичердің балапандары ерте жетіледі және ұядан шыққаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде өздерін-өздерімен тамақтана алады. Ұзын мұрынды довичерде балапандарды аталық бағады, олар ұшып кеткенше күтім көрсетеді.
The long billed dowitcher's main call, mostly heard in flight but also while on ground, is a high, sharp keek sometimes repeated as an accelerating quick double or triple note series. Its second, less common call is a tu given 1 8 times. Its song is described as pee witch er, and its alarm call is an explosive KEEK. The long billed dowitcher is a more vocal shorebird often making a keek or tu call, heard when in feeding flocks unlike the short billed dowitcher which are generally silent on the ground. The long billed dowitcher lays four eggs per brood every year having only one brood per season. On rare occasions the long billed dowitcher will lay three eggs. The eggs are oval to pear shaped and range from being a buff olive to a greenish or blueish glaucous. The eggs are also heavily splotched with varying shades of brown near the base of the large end with the underlying marks being dark gray. Incubation of the eggs is approximately twenty days in which both sexes participate. Long billed dowitcher chicks are precocial and downy being able to feed themselves within a few hours of hatching. In the long billed dowitcher it is the male which takes care of the chicks until they have fledged.