Кіріспе

Жапондық әскери жетекші (1824–1869)

Омура Масуджиро (大村 益次郎) (30 мамыр 1824 – 7 желтоқсан 1869) – Бакуматсу дәуіріндегі жапондық әскери жетекші және теоретик. Ол Жапон императорлық армиясының негізін қалаушы, сол кездегі француз әскери жүйесі үлгісіндегі заманауи әскери күш құрған адам.

Ерте өмір және білім

Омура қазіргі Ямагути қаласының бір бөлігінде, бұрынғы Чошу доменінде, оның әкесі ауылдық дәрігер болған жерде дүниеге келді. Кішкентай кезінен бастап Омура білім мен медицинаға үлкен қызығушылық танытты, жиырма екі жасында Осакаға сапар шегіп, Огата Коанның басшылығымен Текидзюку батыс зерттеулер академиясында рангакуды оқыды. Ол білімін неміс дәрігері Филипп Франц фон Зибольдтың басшылығымен Нагасакиде жалғастырды, ол Жапонияда батыс медицинасын үйреткен алғашқы еуропалық еді. 1850 жылдары Батыс әскери тактикасына деген қызығушылығы оянды және осы қызығушылық Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін Жапонияның қазіргі армиясын құруда Омураға бағалы көмеккер болды.

Ерте мансап

Нагасакиде оқығаннан кейін Омура 26 жасында өз ауылына медицинамен айналысуға оралды, бірақ 1853 жылы жақын маңдағы Увадзима доменінің даймиосы Дате Муненаридің батыс ғылымдары жөніндегі сарапшы және әскери мектеп оқытушысы ретінде қызмет ету ұсынысын қабылдады, бұл оның тумаған самурай дәрежесін алуға мүмкіндік берді. Жапонның теңіз суларына шетелдік әскерлердің енуі күшейгенде, және шетелдік державалардың Жапонияны ұлттық оқшаулау саясатын тоқтатуға қысым көрсетуі артып, Омура соғыс кемелерін салу және теңіз жүзуді зерттеу үшін Нагасакиге қайта жіберілді. 1856 жылы Дате Муненаридің сүйемелдемесімен Эдоға сапар шегіп, шогунаттың Баншо Ширабешо институтында батыс ғылымдары бойынша мұғалім болып тағайындалды. Осы кезеңде ол Иокогамадағы американдық миссионер Джеймс Кертис Хепберннен ағылшын тілін үйреніп, білімін жетілдірді. 1861 жылы Чошу домені Омураны Чошу әскери академиясында оқыту және домендік армияны реформалау мен жаңғырту үшін шақырды; олар да оған самурай дәрежесін берді. Осы жылы Омура Кидо Такайошипен байланыс орнатып, ол саяси орташыл еді және домендік бюрократия мен Токугава билігін күштеп құлатуды қолдаған жас, төменгі сатыдағы Чошу самурайлары арасындағы радикалдық топтар арасында байланысшы қызметін атқарды.

Әскери қолбасшы ретінде

Омура Чошуға оралғаннан кейін заманауи батыс қару-жарағын ғана емес, сонымен қатар самурайлар мен қара халық үшін әскери оқыту тұжырымдамасын да енгізді. Бұл тұжырымдама қатты дау тудырды, бірақ Омура 1866 жылғы Екінші Чошу жорығында оның әскері Шогунаттың толық самурай армиясын жеңген кезде өзін ақтады. Осы әскерлер 1867-1868 жылдардағы Мейдзи жаңғыруының Бошин соғысындағы Тоба-Фушими шайқасы, Уэно шайқасы және басқа шайқастарда Сатчо одағының әскерлерінің ядросын құрады.

Мэйдзи әскерінің құрылуы

Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін үкімет жеке домендерге қарағанда орталық үкіметке адалдығын білдіретін күшті әскери күштердің қажеттігін мойындады. Мэйдзидің жаңа үкіметінде Омура, жаңа құрылған Армия және Әскери-теңіз министрлігіндегі Соғыс вице-министрі лауазымына тең болатын хайобу дайю лауазымына тағайындалды. Осы қызметте Омураға батыстық үлгідегі ұлттық армия құру міндеті жүктелді. Омура бұрын Чошюде сәтті іске асырған саясатын, атап айтқанда, мұрагерлік феодалдық күшке сүйенудің орнына, қарапайым халық үшін әскери шақыру және әскери оқуды енгізуді үлкен ауқымда қайталауға тырысты. Ол сондай-ақ хан жүйесін жою жөніндегі талқылауларды және онымен бірге даймиолардың көптеген жеке әскерлерін қолдады, оларды ресурстарды ысыраптап, қауіпсіздікке қауіп тудыратын фактор деп есептеді. 1869 жылғы маусымда өткен кеңесте Омура: «Егер үкімет әскери тұрғыдан тәуелсіз және күшті болуға ниеттенсе, феодалдық биліктерді және феодалдық әскерлерді жою, самурайлар класының жеңілдіктерін алып тастау және жалпыға бірдей әскери міндеттілікті енгізу қажет» деді. Омураның идеалды әскері Наполеонның француз армиясы және британдық Корольдік теңіз күштері үлгісінде құрылатын болды. Осы себепті, француз үкіметі Мейдзи қайта жаңғыруы соғысы кезінде қару-жарақ және әскери кеңесшілермен Токугава режимін қолдағанмен, Омура өзінің жаңа әскерлерін оқыту үшін француз әскери миссиясының қайта оралуын талап етті. Омура көптеген әріптестерінен қарсылық көріп, оның жапон әскерін жаңғырту және реформалау туралы идеяларын тым радикалды деп санайтын консервативті самурайлардың арасында ерекше қарсылыққа тап болды. Омураның жақтауы мыңдаған самурайлардың күнкөрісін ғана емес, сонымен қатар олардың қоғамдағы ерекше жағдайын да жоятын еді. Мықты мінезге ие Омура феодализмнің шектеулі әскери жүйесіне соншалықты наразы болғандықтан, конференцияда ұзақ қылымын киген жақын серігімен сөйлеспеуі туралы әңгіме айтылады. Омураның кісі өлтірушілері жақын арада ұсталды және өлім жазасына кесілді, бірақ үкіметтік лауазымды тұлғалардың саяси қысымымен, Омураның реформалары самурайлар класына қарсы екенін білдірген соң, соңғы сәтте жазасы жеңілдетілді. Олар бір жылдан кейін өлім жазасына кесілді. 13 қарашада Омураға өлімінен кейін үшінші кіші дәреже берілді, ал оның жесіріне 300 алтын рё сыйлық ретінде табысталды. Оның денесі Ямагучиге қайтарылып, 20 қарашада жерлеу рәсімі өтті. Оның қабірі қазіргі Ямагучи қаласының бір бөлігі болып табылатын Чусенджи ауылында орналасқан. 1935 жылы қабір Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде танылды. Ол JR West San'yō магистральдық желісінің Йоцуцудзи станциясынан жаяу 25 минуттық қашықтықта орналасқан. 1888 жылы оның немересі Омура Хирото (асырап алған ұлының мұрагері) бабасының жетістіктері үшін kazoku peerage дәрежесіне көтеріліп, виконт атағын алды. Омураның жалпыға бірдей әскери міндеттілік туралы негізгі теориясы 1873 жылы Ямагата Аритомо басшылығымен Жапон императорлық армиясы ресми түрде қабылдады.

Мұра

Омура қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Окума Удзихиро оның құрметіне қола мүсін салдырды. Мүсін Токиодағы Ясукуни ғибадатханасының монументалды кіреберісінде орналастырылды. Бұл ғибадатхана соғыста қаза тапқан жапондықтарға арналып салынған және Жапониядағы ең көп таралған және құрметтелген ғибадатханалардың бірі болып табылады. Мүсін Жапониядағы алғашқы батыс үлгісіндегі мүсін болды.

Омураның Жапонияның әскери күшін жаңғырту туралы идеялары оның өлімінен кейін Ямагата Аритомо, Кидо Такайоши және Ямада Акиоши сияқты ізбасарлары арқылы іске асырылды. Ямада Акиёси төрт лидердің ішіндегі ең күштісі болды және Жапонияның қазіргі заманғы әскериін Омураның идеяларын пайдалана отырып құруға жауапты болды. Ямада Омураның жолдарын оқытатын жаңа әскери академиялар құру арқылы Омураның идеяларын таратуға көмектесті. 1873 жылы жалпыға бірдей әскери міндеттілік заңын қабылдағанда Ямагата Аритомо және Сайго Цугумичи де Омураның идеяларын еске алды. Омураның адал ізбасары Ямагата Аритомо Жапонияда қолданылуы мүмкін әскери ғылым мен әскери техниканы зерттеу үшін Еуропаға сапар шекті. Еуропадан оралғаннан кейін ол жаңа Жапон императорлық армиясының ядросын құру үшін 10 000 адамнан тұратын күш ұйымдастырды. Омураның үмітінен айнымағандай, француз әскери миссиясы 1872 жылы жаңа әскерді жарақтандыруға және оқытуға көмектесу үшін қайта келді. Омура көптеген радикалды идеяларын жүзеге асыруға үлкермесе де, оның ізбасарларына қалдырған терең әсері оның саясаты мен идеяларының Мейдзи кезеңіндегі әскери құрылысты қалыптастыруына әкелді.

Анықтамалар және қосымша оқу

Хьюбер, Томас. Қазіргі Жапонияның революциялық бастаулары. Стэнфорд университетінің баспасы (1981)
Кублин, Хайман. "Мейдзи Жапониясының ерте кезеңіндегі "заманауи" армия". "Қашық Шығыс тоқсаны", 9-том, 1-сан. (1949 ж. қараша, 20–41 беттер)
Норман, Э. Герберт. "Жапониядағы солдат және шаруа: міндетті әскери қызметтің пайда болуы". Тынық мұхиты мәселелері 16(1) (1943), 47–64 беттер.