Кіріспе

16/17 ғасырлардағы жапондық семсерші; Миямото Мусашимен болған жекпе-жекте қаза тапқан. Ол Азучи-Момояма және Эдо кезеңдерінің басында өмір сүрген жапондық семсершісі, бірақ ең бастысы 1612 жылы Миямото Мусашимен болған жекпе-жегінде Сасаки қаза тапқандығымен танымал. Мұсашидан жеңіліп, қаза болса да, ол жапон тарихы мен мәдениетінде құрметке лайық және беделді жауынгер саналады. Кейін Миямото өміріндегі ең күшті қарсыласы – Сасаки Кодзиро екенін айтқан.

Тарих

Сасаки Кодзиро Ганрю (巌流) деген шайқас есімімен танылды, бұл сонымен қатар ол негізін қалаған кендзюцу мектебінің аты болды. Сасаки Канемаки Жисайдан немесе Тода Сейгеннен қылышпен күресудің Чужо-рюын үйренген деген әңгіме бар. Тода Сейген – кодачидің шебері еді. Егер Сасаки шынымен Сейгеннен Чужо-рюді үйренсе, онда ол ұстазының жаттығу серігі болған болар еді. Ұстазының кодачиді қолдануына байланысты Сасаки оған қарсы нодачи, яғни ұзын катана қолданды, соның нәтижесінде оны қолдануда шеберлікке жетті. Ұстазының інісін жеңгеннен кейін ол кетіп, Ганрю мектебін құрды. Оның өмірі туралы алғашқы сенімді мәліметтерге сәйкес, 1610 жылы мектебінің даңқы мен көптеген сәтті дуэльдерінің арқасында, оның ішінде 1500 жылдардың соңында үш қарсыласын тсенмен тойтарған кезде, Сасаки Хосокава Тадаоки мырзасы тарапынан Кюсюдің солтүстігіндегі Хосокава билігінің бас қару шебері деп құрметтелді. Сасаки кейін нодачиді қолдануда шебер болды және ол "монохошизао" ("Кір жууға арналған бағана") деп атаған қаруын өзінің ең күшті негізгі қаруы ретінде пайдаланды.

Миямото Мусашимен дуэль

Сасаки ұзақ уақыт бойы Миямото Мусашидің қарсыласы болды және (Мусашидің өзі) Мусашидің ең қиын қарсыласы деп саналады. Дуэльдің көптеген есебі бар, олар Кодзироның жеңілісі сияқты маңызды нәрселерден басқа көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерде әртүрлі. Кодзироның жасы әсіресе белгісіз. Нитенки балалық шағында, ол… Нитенки есебі бастапқыда сенімді болып көрінеді, бірақ ол дуэль кезінде Сасакидің жасы 18 жаста болғанға дейін; екі жыл бұрын ол феодтың бас қару шебері болғандығы белгілі, бірақ бұл оның 16 жасында осындай лауазымға жеткенін білдіреді, бұл өте мүмкін емес. Тағы бір қиындық Тода Сейгеннің 1590 жылдары қайтыс болуында. Бұл дереккөздердің сенімді емес болуы Сасакидің жасы 20-дан 50-ге дейін кез-келген жерде өзгеруі мүмкін дегенді білдіреді. Тіпті, кейбір ғалымдар Сейгенді Кодзироның ұстазы деп тану қателік екенін және оның іс жүзінде Сейгеннің оқушысы Канемаки Цисайдан оқығанын айтады. Мұның себебі - Нитенки үшін сұхбаттасқан адам (дуэльдің соңғы куәгері) Кодзироның жасын айтты, бірақ автор бірінші бөлігін жіберіп алды және тек соңғы бөлігін алды, ол 18 (十八), "жу хачи" деп айтылады. Алайда, жапон тіліндегі сандар ондықтар мен бірліктер ретінде айтылады, мысалы 48 (四十八) "йонжухачи". Оның фамилиясының Сасаки болуының екі себебі бар: Оның анасы Сасаки кланының мүшесі болған және оны некеден тыс туған. Олар үйленбегендіктен, ол анасының тегін алған. Кейіннен ол сол тегімен бірге туған ағасының бір туысына үйленіп, оны өз баласындай тәрбиеледі. Анасы Сасаки кланына үйленгенде, оның жүкті екенін білген жоқ. Сондықтан күйеуі баланы өзінің баласы емес деп ойласа да, оны өз баласындай тәрбиеледі. Мусаси сияқты ол да өте биік (шамамен 5 фут 10 дюйм немесе 1,78 м), сол кездегі орташа жапондықпен салыстырғанда алып. Сол кездегі 29 жастағы жас Мусаши Сасакидің атағын естіп, Хосокава Тадаокидің басты вассалы Нагаока Садо Окинага арқылы оның дуэлін ұйымдастыруды сұрады. Тадаоки келісіп, уақыт пен орынды 13 сәуір 1612 жылы Гонрюджима аралында Фунашима аралында, Хонсю мен Кюсю аралығындағы боғазында белгіледі. Бұл жекпе-жек осындай шалғай жерде өткен болуы мүмкін, өйткені бұл уақытта Сасаки көптеген оқушылар мен шәкірттерді жинаған, ал Сасаки жеңіліп қалса, олар Мусашиді өлтіруге тырысқан болар еді. Аңыз бойынша, Мусаси үш сағаттан астам уақыт кешіктіріп келіп, Сасакиді мазақтап, оған қысым көрсетті. Сасаки шабуыл жасағанда, оның соққысы Мусашидің қолын кесіп тастауға жақын болды. Ол бірнеше рет жеңіске жақындады, бірақ күннің батуымен көзін құртты, Мусаши оның бас сүйегіне үлкен бокен немесе ағаш семсерін соқты. Мусаши ұзақ боккенді, оның орташадан жоғары ұзындығына байланысты субурито деп аталатын түрін, вакизашимен жекпе-жекке келген қайықтың қосалқы ескіргішін шауып, жасады деп болжанады. Мусаши қарсыласын психологиялық тұрғыдан ашу үшін әдейі кешікті, бұл тактиканы ол бұрын да қолданған, мысалы, Йошиока семсершілерімен дуэльдер сериясы кезінде. Аңыздың басқа нұсқасы бойынша, Мусаши келгенде Сасаки оған қорлық сөздерді айқайлады, бірақ Мусаши тек күлімсірейді. Ашуы олардан да қатты болған Сасаки ашудан көзін құртқан күйі шайқасқа аттанды. Сасаки өзінің әйгілі "құлаққаптың қылы" немесе "құлаққаптың кескілі" дегенді қолданды, бірақ Мусашидің үлкен бокені алдымен Сасакиді ұрып, оны құлатты; Сасаки құлаққаптың кескілін аяқтамай тұрып, Мусаши Сасакидің сол жақ қабырғасын сындырып, өкпесін тесіп, өлтірді. Мусаши тез арада қайығына түсіп, кетіп қалды. Бұл Мусашидің соңғы өлімге ұшыраған жекпе-жегі еді. Бұл дәстүрлі мәлімет Нитенки, Кенсетсу және Йошида Сейкеннің жазбаларынан алынған, бірақ кейбір кемшіліктері бар. Кенджи Токицу өзінің және бұрынғы ғалымдардың есебіне сәйкес келетін бірқатар түсініксіз және интуицияға қайшы мәлімдемелерді талқылайды. Мусаши бокутоны тек дуэльге бара жатқанда ғана дайындамақ па? Ол тіпті уақтылы дайындап, қатты ағашқа вакизашимен жұмыс істей алар ма еді? Бұл жұмыс оны да шаршатпас па еді? Неге арал Мусаши емес, Сасаки деп аталды? Басқа мәтіндер әңгіменің "кез келген" бөлігін мүлдем алып тастайды немесе іс-әрекеттердің реттілігін мүлдем өзгертеді. Харада Мукаши және басқа да бірнеше ғалымдар Сасакиді шынымен Мусаши мен оның шәкірттері өлтірген деп санайды. Сасаки кланы Хосокаваға саяси кедергі болды, ал Сасакиді жеңу оның діни және саяси жауларына саяси кедергі болды. Мұсаши сол тағдырлы жекпе-жекте жеңіске жету үшін алдады ма, әлде қоршаған ортаны өз пайдасына пайдаланды ма? Тағы бір теория бойынша, Мусаши келген уақтыны толқынның өзгеруімен сәйкестірді. Ол Сасакидің жақтастары жеңіске жеткен жағдайда оны қуалайтынын күтті. Толқын оны аралға жеткізді, содан кейін шайқас аяқталған кезде толқын өзгерді. Мусаши дереу қайығына секіріп кіріп, толқын оның қашуына көмектесті.

Қару

Сасакидің жекпе-жектен қолданған сүйікті қаруы 90 см-ден астам жарақаттағы тік қылышты нодачи болды (2 фут, 11.5 дюйм). Салыстыру үшін, әдеттегі катананың орташа жарақат ұзындығы 70 см (2 фут, 3 дюйм) болады, бірақ одан ұзыны сирек кездеседі. Оны монохошизао (Киім/кір жууға арналған бағана, 物干し竿, көбінесе ағылшын тіліне "Кептіру бағанасы" деп аударылады) деп атады. Қылыштың ұзындығы мен салмағына қарамастан, Кодзироның осы қарумен жасаған соққылары өте жылдам және нақты болды.

Құлақтың кесуі

Оның сүйікті техникасы феодалдық Жапонияның барлық аймақтарында құрмет пен қорқынышқа ие болды. Ол "Айналмалы қарлығаш кесуі" немесе Цубаме Гаеши (燕返し, "Қарлығаштың кері бұрылуы / қайтуы") деп аталды, себебі ол Ивакунидегі Кинтайбаси көпірінен байқалған ұшу кезіндегі қарлығаштың құйрығының қозғалысын бейнелейтін. Бұл кесудің өте жылдам және дәл болғаны сондықтан, тіпті ұшып бара жатқан құсты да түсіруге қабілетті еді. Бұл техниканың тікелей сипаттамасы жоқ, бірақ ол сол замандағы басқа екі техникамен салыстырылды: Итто-рюдің Кинши Чо Окені және Ганрю Косецу То; олардың екеуі де күшті және жылдам кесулерді төменнен бастап бірден жоғарыға қарай бағыттайтын. Осыдан "Айналмалы қарлығаш кесуі" техникасы жоғарыдан төменге қарай соққы беріп, содан кейін бірден төменнен жоғарыға қарай соққы беру арқылы орындалатын техника ретінде қайта құрастырылды. Соққының екінші фазасы төменнен артқа қарай, содан кейін бұрышпен жоғарыға қарай бағытталуы мүмкін, құс сыртқы ортада ұшып жүргенде құбылысын еске түсіреді. Сасаки бұл техниканы 1605 жыл шамасында жасаған.