Кіріспе
16/17 ғасырлардағы жапондық семсерші; Миямото Мусашимен болған жекпе-жекте қаза тапқан. Ол Азучи-Момояма және Эдо кезеңдерінің басында өмір сүрген жапондық семсершісі, бірақ ең бастысы 1612 жылы Миямото Мусашимен болған жекпе-жегінде Сасаки қаза тапқандығымен танымал. Мұсашидан жеңіліп, қаза болса да, ол жапон тарихы мен мәдениетінде құрметке лайық және беделді жауынгер саналады. Кейін Миямото өміріндегі ең күшті қарсыласы – Сасаки Кодзиро екенін айтқан.
was a Japanese swordsman who may have lived during the Azuchi–Momoyama and early Edo periods and is known primarily for the story of his duel with Miyamoto Musashi in 1612, where Sasaki was killed. Although suffering from defeat as well as death at the hands of Musashi, he is a revered and respected warrior in Japanese history and culture. Later Miyamoto proclaimed that Sasaki Kojirō was the strongest opponent he faced in his life.
Тарих
Сасаки Кодзиро Ганрю (巌流) деген шайқас есімімен танылды, бұл сонымен қатар ол негізін қалаған кендзюцу мектебінің аты болды. Сасаки Канемаки Жисайдан немесе Тода Сейгеннен қылышпен күресудің Чужо-рюын үйренген деген әңгіме бар. Тода Сейген – кодачидің шебері еді. Егер Сасаки шынымен Сейгеннен Чужо-рюді үйренсе, онда ол ұстазының жаттығу серігі болған болар еді. Ұстазының кодачиді қолдануына байланысты Сасаки оған қарсы нодачи, яғни ұзын катана қолданды, соның нәтижесінде оны қолдануда шеберлікке жетті. Ұстазының інісін жеңгеннен кейін ол кетіп, Ганрю мектебін құрды. Оның өмірі туралы алғашқы сенімді мәліметтерге сәйкес, 1610 жылы мектебінің даңқы мен көптеген сәтті дуэльдерінің арқасында, оның ішінде 1500 жылдардың соңында үш қарсыласын тсенмен тойтарған кезде, Сасаки Хосокава Тадаоки мырзасы тарапынан Кюсюдің солтүстігіндегі Хосокава билігінің бас қару шебері деп құрметтелді. Сасаки кейін нодачиді қолдануда шебер болды және ол "монохошизао" ("Кір жууға арналған бағана") деп атаған қаруын өзінің ең күшті негізгі қаруы ретінде пайдаланды.
Миямото Мусашимен дуэль
Сасаки ұзақ уақыт бойы Миямото Мусашидің қарсыласы болды және (Мусашидің өзі) Мусашидің ең қиын қарсыласы деп саналады. Дуэльдің көптеген есебі бар, олар Кодзироның жеңілісі сияқты маңызды нәрселерден басқа көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерде әртүрлі. Кодзироның жасы әсіресе белгісіз. Нитенки балалық шағында, ол… Нитенки есебі бастапқыда сенімді болып көрінеді, бірақ ол дуэль кезінде Сасакидің жасы 18 жаста болғанға дейін; екі жыл бұрын ол феодтың бас қару шебері болғандығы белгілі, бірақ бұл оның 16 жасында осындай лауазымға жеткенін білдіреді, бұл өте мүмкін емес. Тағы бір қиындық Тода Сейгеннің 1590 жылдары қайтыс болуында. Бұл дереккөздердің сенімді емес болуы Сасакидің жасы 20-дан 50-ге дейін кез-келген жерде өзгеруі мүмкін дегенді білдіреді. Тіпті, кейбір ғалымдар Сейгенді Кодзироның ұстазы деп тану қателік екенін және оның іс жүзінде Сейгеннің оқушысы Канемаки Цисайдан оқығанын айтады. Мұның себебі - Нитенки үшін сұхбаттасқан адам (дуэльдің соңғы куәгері) Кодзироның жасын айтты, бірақ автор бірінші бөлігін жіберіп алды және тек соңғы бөлігін алды, ол 18 (十八), "жу хачи" деп айтылады. Алайда, жапон тіліндегі сандар ондықтар мен бірліктер ретінде айтылады, мысалы 48 (四十八) "йонжухачи". Оның фамилиясының Сасаки болуының екі себебі бар: Оның анасы Сасаки кланының мүшесі болған және оны некеден тыс туған. Олар үйленбегендіктен, ол анасының тегін алған. Кейіннен ол сол тегімен бірге туған ағасының бір туысына үйленіп, оны өз баласындай тәрбиеледі. Анасы Сасаки кланына үйленгенде, оның жүкті екенін білген жоқ. Сондықтан күйеуі баланы өзінің баласы емес деп ойласа да, оны өз баласындай тәрбиеледі. Мусаси сияқты ол да өте биік (шамамен 5 фут 10 дюйм немесе 1,78 м), сол кездегі орташа жапондықпен салыстырғанда алып. Сол кездегі 29 жастағы жас Мусаши Сасакидің атағын естіп, Хосокава Тадаокидің басты вассалы Нагаока Садо Окинага арқылы оның дуэлін ұйымдастыруды сұрады. Тадаоки келісіп, уақыт пен орынды 13 сәуір 1612 жылы Гонрюджима аралында Фунашима аралында, Хонсю мен Кюсю аралығындағы боғазында белгіледі. Бұл жекпе-жек осындай шалғай жерде өткен болуы мүмкін, өйткені бұл уақытта Сасаки көптеген оқушылар мен шәкірттерді жинаған, ал Сасаки жеңіліп қалса, олар Мусашиді өлтіруге тырысқан болар еді. Аңыз бойынша, Мусаси үш сағаттан астам уақыт кешіктіріп келіп, Сасакиді мазақтап, оған қысым көрсетті. Сасаки шабуыл жасағанда, оның соққысы Мусашидің қолын кесіп тастауға жақын болды. Ол бірнеше рет жеңіске жақындады, бірақ күннің батуымен көзін құртты, Мусаши оның бас сүйегіне үлкен бокен немесе ағаш семсерін соқты. Мусаши ұзақ боккенді, оның орташадан жоғары ұзындығына байланысты субурито деп аталатын түрін, вакизашимен жекпе-жекке келген қайықтың қосалқы ескіргішін шауып, жасады деп болжанады. Мусаши қарсыласын психологиялық тұрғыдан ашу үшін әдейі кешікті, бұл тактиканы ол бұрын да қолданған, мысалы, Йошиока семсершілерімен дуэльдер сериясы кезінде. Аңыздың басқа нұсқасы бойынша, Мусаши келгенде Сасаки оған қорлық сөздерді айқайлады, бірақ Мусаши тек күлімсірейді. Ашуы олардан да қатты болған Сасаки ашудан көзін құртқан күйі шайқасқа аттанды. Сасаки өзінің әйгілі "құлаққаптың қылы" немесе "құлаққаптың кескілі" дегенді қолданды, бірақ Мусашидің үлкен бокені алдымен Сасакиді ұрып, оны құлатты; Сасаки құлаққаптың кескілін аяқтамай тұрып, Мусаши Сасакидің сол жақ қабырғасын сындырып, өкпесін тесіп, өлтірді. Мусаши тез арада қайығына түсіп, кетіп қалды. Бұл Мусашидің соңғы өлімге ұшыраған жекпе-жегі еді. Бұл дәстүрлі мәлімет Нитенки, Кенсетсу және Йошида Сейкеннің жазбаларынан алынған, бірақ кейбір кемшіліктері бар. Кенджи Токицу өзінің және бұрынғы ғалымдардың есебіне сәйкес келетін бірқатар түсініксіз және интуицияға қайшы мәлімдемелерді талқылайды. Мусаши бокутоны тек дуэльге бара жатқанда ғана дайындамақ па? Ол тіпті уақтылы дайындап, қатты ағашқа вакизашимен жұмыс істей алар ма еді? Бұл жұмыс оны да шаршатпас па еді? Неге арал Мусаши емес, Сасаки деп аталды? Басқа мәтіндер әңгіменің "кез келген" бөлігін мүлдем алып тастайды немесе іс-әрекеттердің реттілігін мүлдем өзгертеді. Харада Мукаши және басқа да бірнеше ғалымдар Сасакиді шынымен Мусаши мен оның шәкірттері өлтірген деп санайды. Сасаки кланы Хосокаваға саяси кедергі болды, ал Сасакиді жеңу оның діни және саяси жауларына саяси кедергі болды. Мұсаши сол тағдырлы жекпе-жекте жеңіске жету үшін алдады ма, әлде қоршаған ортаны өз пайдасына пайдаланды ма? Тағы бір теория бойынша, Мусаши келген уақтыны толқынның өзгеруімен сәйкестірді. Ол Сасакидің жақтастары жеңіске жеткен жағдайда оны қуалайтынын күтті. Толқын оны аралға жеткізді, содан кейін шайқас аяқталған кезде толқын өзгерді. Мусаши дереу қайығына секіріп кіріп, толқын оның қашуына көмектесті.
The Nitenkis account initially seems trustworthy, until it goes on to give the age of Sasaki at the time of the duel as 18 years old; it is known that two years earlier he had been a head weapons master for a fief – but then that would imply he had reached such a position at the age of 16, which is extremely improbable. A further complication is that Toda Seigen died in the 1590s. This unreliability of the sources means Sasaki's age could have varied anywhere from his 20s to as late as his 50s. Even worse, a number of scholars contend that identifying Seigen as Kojirō's teacher is a mistake and that he was actually trained by a student of Seigen's, Kanemaki Jisai. The reason for this was that the person interviewed for the Nitenki (the last known witness to the duel) said Kojirō's age but the author missed the first part, and only got the last part which was 18 (十八), pronounced as "juu hachi" however, numbers in Japanese are spoken as tens and ones, such as 48 (四十八) "yonjuuhachi". The reason his last name is Sasaki can be because of two reasons:
His mother was a member of the Sasaki clan and had him out of wedlock. Since they were not married, he took on his mother's last name. She later married a distant cousin who also shared the same last name, and raised him as his own son. His mother was unaware she was pregnant with him when she married into the Sasaki clan. Thus, her husband, although suspecting the child wasn't his, raised him as his own son. Like his adversary Musashi, he was also very tall (about 5 ft. 10 in. or 1.78 m), a giant compared to the average Japanese at that time. Apparently, the young Musashi, at the time, around 29 years old, heard of Sasaki's fame and asked Lord Hosokawa Tadaoki, through an intermediary, Nagaoka Sado Okinaga, a principal vassal of Tadaoki, to arrange a duel. Tadaoki assented and set the time and place as 13 April 1612 on the comparatively remote island of Ganryujima of Funashima, the strait between Honshū and Kyūshū. The match was probably set in such a remote place because by this time Sasaki had acquired many students and disciples, and were Sasaki to lose, they would probably have attempted to kill Musashi. According to the legend, Musashi arrived more than three hours late and goaded Sasaki by taunting him. When Sasaki attacked, his blow came so close as to sever Musashi's chonmage. He came close to victory several times until, supposedly, he was blinded by the sunset behind Musashi, who struck him on the skull with his oversized bokken, or wooden sword, which was long. Musashi had supposedly fashioned the long bokken, a type called a suburitō due to its above average length, by shaving down the spare oar of the boat in which he arrived at the duel with his wakizashi. Musashi came late on purpose in order to psychologically unnerve his opponent, a tactic he had used on previous occasions, such as during his series of duels with the Yoshioka swordsmen. Another version of the legend recounts that when Musashi finally arrived, Sasaki shouted insults at him, but Musashi just smiled. Angered even further, Sasaki leapt into combat, blind with rage. Sasaki attempted his famous "swallow's blade" or "swallow cut", but Musashi's oversized bokken hit Sasaki first, causing him to fall down; before Sasaki could finish his swallow cut, Musashi smashed Sasaki's left rib, puncturing his lungs and killing him. Musashi then hastily retreated to his boat and sailed away. This was Musashi's last fatal duel. Among other things, this conventional account, drawn from the Nitenki, Kensetsu, and Yoshida Seiken's account, has some problems. Kenji Tokitsu discusses a number of obscurities and counterintuitive claims that have been identified in the account by him and previous scholars. Would Musashi only prepare his bokuto while going to the duel site? Could he even have prepared it in time, working the hard wood with his wakizashi? Would that work not have tired him as well? Further, why was the island then renamed after Sasaki, and not Musashi? Other texts completely omit the "late arrival" portion of the story or change the sequence of actions altogether. Harada Mukashi and a few other scholars believe that Sasaki was actually assassinated by Musashi and his students – the Sasaki clan apparently was a political obstacle to Lord Hosokawa, and defeating Sasaki would have been a political setback to his religious and political foes. The debate still rages today as to whether or not Musashi cheated in order to win that fateful duel or merely used the environment to his advantage. Another theory is that Musashi timed the hour of his arrival to match the turning of the tide. He expected to be pursued by Sasaki's supporters in the event of a victory. The tide carried him to the island, then it turned by the time the fight ended. Musashi immediately jumped back in his boat and his flight was thus helped by the tide.
Қару
Сасакидің жекпе-жектен қолданған сүйікті қаруы 90 см-ден астам жарақаттағы тік қылышты нодачи болды (2 фут, 11.5 дюйм). Салыстыру үшін, әдеттегі катананың орташа жарақат ұзындығы 70 см (2 фут, 3 дюйм) болады, бірақ одан ұзыны сирек кездеседі. Оны монохошизао (Киім/кір жууға арналған бағана, 物干し竿, көбінесе ағылшын тіліне "Кептіру бағанасы" деп аударылады) деп атады. Қылыштың ұзындығы мен салмағына қарамастан, Кодзироның осы қарумен жасаған соққылары өте жылдам және нақты болды.
Құлақтың кесуі
Оның сүйікті техникасы феодалдық Жапонияның барлық аймақтарында құрмет пен қорқынышқа ие болды. Ол "Айналмалы қарлығаш кесуі" немесе Цубаме Гаеши (燕返し, "Қарлығаштың кері бұрылуы / қайтуы") деп аталды, себебі ол Ивакунидегі Кинтайбаси көпірінен байқалған ұшу кезіндегі қарлығаштың құйрығының қозғалысын бейнелейтін. Бұл кесудің өте жылдам және дәл болғаны сондықтан, тіпті ұшып бара жатқан құсты да түсіруге қабілетті еді. Бұл техниканың тікелей сипаттамасы жоқ, бірақ ол сол замандағы басқа екі техникамен салыстырылды: Итто-рюдің Кинши Чо Окені және Ганрю Косецу То; олардың екеуі де күшті және жылдам кесулерді төменнен бастап бірден жоғарыға қарай бағыттайтын. Осыдан "Айналмалы қарлығаш кесуі" техникасы жоғарыдан төменге қарай соққы беріп, содан кейін бірден төменнен жоғарыға қарай соққы беру арқылы орындалатын техника ретінде қайта құрастырылды. Соққының екінші фазасы төменнен артқа қарай, содан кейін бұрышпен жоғарыға қарай бағытталуы мүмкін, құс сыртқы ортада ұшып жүргенде құбылысын еске түсіреді. Сасаки бұл техниканы 1605 жыл шамасында жасаған.