Кіріспе

Шотланд саясаткері және пьер Томас Лоуренс Дундас, 1-ші барон Дундас, FRS (16 ақпан 1741 – 14 маусым 1820) – шотланд саясаткері және пьер, 1763 жылдан 1794 жылға дейін Ұлыбритания парламентінің төменгі палатасында отырды, содан кейін Ұлыбританияның пьері ретінде барон Дундас титулы берілді. Ол әлемдегі "алғашқы қолданысқа жарамды бу кемесі" – "Шарлотта Дундас" кемесінің құрылысын тапсыруға жауапты болды.

Өмірбаян

Дундас – сэр Лоуренс Дундастың, 1-ші баронның, «Солтүстік набобы» және Маргарет Брюстің (1716–1802) жалғыз ұлы. Итон және Сент-Эндрюс университетінде білім алғаннан кейін ол Grand Tour саяхатын жасады, сосын 1763–1768 жылдары Ричмонд, ал 1768–1794 жылдары Стирлингшир округінен Парламент мүшесі болып сайланды. 1794 жылдың тамыз айында ол Аске бароны Дундас титулына ие болды, сонымен қатар Оркни және Шетланд аралдарының лорд-лейтенанты және вице-адмиралы, Уэльс принцінің (кейіннен Георг IV) мемлекеттік кеңесшісі, Шотландия антиквариат қоғамының президенті және Солтүстік Йорк ополчениесінің полковнигі болды. 1762 жылы сэр Уильям Лоутердің, 3-ші баронның қайтысынан кейін ол Солтүстік Йоркширдегі Марске Холлды иеленді. 1781 жылы әкесінен Аске Холлды мұраға алды. Дундас әкесінен Гренададағы құл плантациясын да мұра етіп алды.

Шарлотта Дундас

Дундас әкесінің Грангемут және 1768 жылдан 1790 жылға дейін салынып жатқан Форт және Клайд каналына деген қызығушылығын жалғастырды. Ол 1789 жылы Патрик Миллердің Дальсвинтондық екі қабатты кемесінің, Уильям Саймингтон орнатқан бу машинасымен жұмыс істейтін, каналдағы сынақтары туралы білген. 1800 жылы Дундас, Форт және Клайд каналы компаниясының губернаторы ретінде, Саймингтонға Бриджвотер каналы үшін капитан Джон Шэнк жасаған сәтсіз әрекеттің үлгісімен бу сүйрегіш жасауды тапсырды. Канал компаниясы директорларының 1800 жылғы 5 маусымдағы отырысында Дундас «капитан Шэнк жасаған, Саймингтонның бу машинасымен жұмыс істейтін кеменің үлгісін ұсынды» және оны дереу іске қосуға келісілді. Кеме Саймингтонның жобасы бойынша салынды. 1801 жылдың маусым айында Карон өзенінде сәтті сынақтар өтті, содан кейін Форт өзенінен Каронға, одан әрі Форт және Клайд каналы бойымен кемелерді сүйреп әрі қарай сынақтар жүргізілді. Каналдың басқа иелері канал жағалауларына толқындардың тигізетін зиянынан алаңдады, ал Комитет кеменің «еш жағдайда мақсатына жетпейтініне» шешім берді. Саймингтон кемені жақсарту бойынша ұсыныстар жасады, олар Лорд Дандасқа көрсетілген кеме үлгісі түрінде ұсынылды, ол Лордшалығының қызының құрметіне Шарлотта Дандас деп аталды. Бір деректе Лорд Дундас Саймингтонға үлгіні дайындап, оны Лондонға алып келуді кеңес бергені, онда Саймингтон Бриджвотер герцогымен таныстырылды, ол өз каналы үшін осыған ұқсас сегіз кемені дереу тапсырыс беруге дайын болды. Айыныштысы, Бриджвотер герцогы алғашқы саяхаттан бірнеше күн бұрын қайтыс болды, сондықтан бұл тапсырыс орындалмады. 1803 жылы кеменің алғашқы саяхатында Лорд Дундас және оның кейбір туыстары мен достары болды, бірақ Шарлотта Дандастың табысына қарамастан, жағалаулардың эрозиясынан қорқу себебімен сынақтар тоқтатылды, нәтижесінде Саймингтон шығынға ұшырады.