Кіріспе
Б.з.д. 2 ғасырдағы қытай қолжазбаларының корпусы – Мавангдуй жібек мәтіндері. Бұл 1973 жылы Хунань провинциясының Чанша қаласындағы Мавангдуй қазбаларында табылған жібекке жазылған қытай философиялық және медициналық еңбектері. Оларға қазіргі кезде сақталған мәтіндердің (мысалы, И Цзин) ең ерте белгілі қолжазбалары, Тао Те Цзиннің екі данасы, Чжан Гуо Цэнің бір данасы, Ган Де мен Ши Шеннің еңбектері, сондай-ақ бұрын белгісіз медициналық мәтіндер, мысалы, Вуши'ер Бинфанг («Елу екі ауруға арналған рецепттер») кіреді. Ғалымдар оларды 28 түрлі жібек кітаптарға жіктеді. Олардың шамамен 120 000 сөзі әскери стратегия, математика, картография және алты классикалық өнер салаларын қамтиды: рәсімдер, музыка, садақпен ату, атқа міну, жазу және арифметика.
The Mawangdui Silk Texts are Chinese philosophical and medical works written on silk which were discovered at the Mawangdui site in Changsha, Hunan, in 1973. They include some of the earliest attested manuscripts of existing texts (such as the I Ching), two copies of the Tao Te Ching, a copy of Zhan Guo Ce, works by Gan De and Shi Shen, and previously unknown medical texts such as Wushi'er Bingfang (Prescriptions for Fifty Two Ailments). Scholars arranged them into 28 types of silk books. Their approximately 120,000 words cover military strategy, mathematics, cartography, and the six classical arts: ritual, music, archery, horsemanship, writing, and arithmetic.
Шолу
Мәтіндер Мавангдуидегі үшінші қабірге (б.з.д. 168 жылы мөрленген) көмілген және 20-шы ғасырдың соңында табылғанға дейін жасырылған. Кейбіреулері бұрын тек атауларымен ғана белгілі болған, ал басқалары – И Цзинге бұрын белгісіз түсіндірмелер. Жалпы алғанда, олар б.з. 5-шы ғасырында жиналып, салыстырылған, көшіріліп, қайта-көшірілген нұсқалармен бірдей ретпен келеді. Дегенмен, кейбір маңызды жайттар бойынша олар осыған дейін белгілі нұсқалардан айқын ерекшеленеді. Жібек мәтіндердегі қытай таңбалары кейінірек дәстүрлі нұсқаларда қолданылған таңбалардың фрагменттері ғана көбінесе. Көптеген таңбалар екі қарапайым таңбаны біріктіру арқылы жасалған: біреуі мағынаның жалпы санатын көрсетеді, ал екіншісі – дұрыс айтылуын анықтауға көмектеседі. Дәстүрлі мәтіндерде екі компонент те болса, жібек мәтіндері көбінесе таңбаның тек дыбыстық бөлігін ғана береді. Мұны түсіндіру үшін бірнеше гипотеза бар: жазушы көптеген таңбалардың толық түрін жазуға ынтасыз болған болуы мүмкін. Екі жібек мәтіннің ескісі (немесе одан көшірілген мәтін) жазушының диктантты мүмкіндігінше жылдам жазып алуын көрсетуі мүмкін. Жазушы әр таңбаның айтылуын көрсететін бөлігін жазып, кейін қысқартылған таңбаларға сәйкес мағыналық компоненттермен мәтінді қайта көшіруді жоспарлаған болуы мүмкін. Мысалы, ағылшын тілінде "dog" сөзінің екі байланыссыз мағынасы бар: ет жейтін сүтқоректі жануар немесе табандылықпен іздеу. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар тіпті "The feral dog dogged the human invaders of its territory until they eventually left the area" деген сөйлемде де "dog (the mammal)" деп жазбайды. Бұл көне жазбаларда да солай түсіндірілген болуы мүмкін. Бұл – жаргонның бір түрі болуы мүмкін; мұндай жартылай таңбалардың жазылуы ежелгі қытай музыкалық (пипа, гуцинь және гучжэн) ноталарында да кездеседі. Жарым-жартылай таңбалар мен олардың туындылары кейбір тарихи (мысалы, хитан және тангут) және қазіргі заманғы тілдердің (мысалы, жапон тілі) жазу жүйелерінің құрылыс блоктары болып табылады. Жоғарыда аталған жартылай таңбалардан басқа, екі жібек мәтін кейде кейінірек нұсқалардағыдан өзгеше таңбаларды қолданады. Бұл ағылшын тіліндегі "She flowered the table" пен "She floured the table" мысалына ұқсас, және ескі нұсқа мәтіннің бастапқы мағынасын түсінуге көмектеседі.
The scribe may have been too lazy to write the full form of many characters. The earlier of two silk texts (or the text from which it was copied) may have been a scribe taking dictation as quickly as they could write. The scribe wrote down the part of each character that indicates its pronunciation, with the intention of later recopying the text with the appropriate meaning components for the abbreviated characters. In English, "dog" has two apparently unrelated meanings: a carnivorous mammal, or to pursue with unflagging patience. English speakers do not write "dog (the mammal)", even in the sentence "The feral dog dogged the human invaders of its territory until they eventually left the area". A similar understanding may have been assumed in the ancient writings. It may have been a form of jargon; similar writing of partial characters are found in ancient Chinese musical (pipa, guqin and guzheng) scores. Partial characters and their derivatives are building blocks for the writing systems of some historical (such as Khitan and Tangut) and modern languages, such as Japanese. In addition to partial characters mentioned above, the two silk texts sometimes use characters different from those in later versions. This is similar to the English "She flowered the table" compared with "She floured the table", and the older version provides insight into a text's original meaning.
Тао Те Цзин
Тао-де-чингтің көптеген қабылданған нұсқалары мазмұны жағынан үлкен келісімде. Кейде екі нұсқада гомофондар кездеседі, ал үшінші мәтінде бірінші екі таңбаның бірінің синонимі болатын таңба пайдалы болады. Мавандуй Лаоцзының екі мәтіні бар, атап айтқанда А (甲; ертедегі кіші мөр жазуымен жазылған) және В (乙; кейінгі кеңселік жазуымен жазылған). А және В мәтіндері әртүрлі уақытта көшірілген, А мәтіні ертерек, бірақ екеуі де бір түпнұсқадан шыққан болуы мүмкін. Екі Мавандуй мәтінінде де дэ бөлімі (38–81 тараулар) дао бөлімінен (1–37 тараулар) бұрын келтірілген, ал қабылданған мәтінде дао бөлімі бірінші болып келтіріледі. Д.К. Лау және Роберт Г. Хенрикс жібек мәтініне негізделіп Тао-де-чингтің жаңа аудармаларын жасады, бірақ Хенрикс аудармасы қабылданған нұсқаларды қабірде табылған мәтінмен салыстыра отырып, қабылданған мәтіндерді көптеп назардан тыс қалдырды. 1990 жылы синолог Виктор Х. Мэйр Мавандуй нұсқасын аударды; Мэйр бұл ең ерте белгілі нұсқаны (500 жылға дейін) ең көп аударған мәтіндерден гөрі шынайырақ деп есептеді. Екі жібек кітап Хунань провинциялық мұражайындағы Мавандуй қабірлерінен табылған мәдени мұралар жинағының құрамына кіреді.