Кіріспе
Уорвикшир және Лестерширдегі өзен, Англия. Уильям Сомнердің (1701) ұсынысына сәйкес, Соар өзені бұрынғыда британ тіліндегі *Лигера немесе *Лигора деп аталған, француз тіліндегі Луармен туысқан Лейр өзені болуы мүмкін. Бұл теория Лестер (сондай-ақ Лафборо және Лейр ауылы) атауларының өзеннің атынан шыққандығына негізделген.
According to a suggestion due to William Somner (1701) the Soar river may formerly have been called the Leir, from Brittonic *Ligera or *Ligora, cognate with the French Loire. This theory is based on the name of Leicester (as well as Loughborough and the village of Leire) being derived from the name of the river.
Курс
Соар өзені Уорвикширдегі Вибтофт маңында басталып, солтүстікке қарай ағып, Шарнфорд жанында Соар Брук өзенімен қосылады. Содан кейін солтүстік-шығыс бағытта Крофт арқылы және Нарборо мен Литтлторп арасымен ағып, Лестер қаласының шетінде Эндерби маңында Сэнс өзені қосылады. Қала орталығына жеткенге дейін Гранд Юнион каналымен Айлстоун қаласында кездесіп, сол жерде Биам өзені де қосылады. Фрименс Вейрден өткен соң өзен бөлініп, каналмен қайта бірігіп, Лестердегі Беде аралы деп аталатын аймақты құрайды. Шығысқа қарай жүретін кеме жүретін арна параллель жағалаулармен тереңдетілген және «Мильді тура» деп белгіленген. Блэкфрирстен кейін өзен тағы да бөлініп, Жаба аралы мен Абби паркін жасайды. Олар Ұлттық Ғарыш орталығының жанынан өтіп, Белгрейвте қайта бірігеді. Қаладан шыққаннан кейін Соар Бирсталды өтіп, Уотермид ауылдық саябағының көлдері арқылы Ванлипке дейін ағып өтеді. Содан кейін өзен Коссингтон Милл жанында бұрын кеме жүрген Урик өзенімен және оның саласы Ротли Брукпен кездеседі, ол өзенге төмен ағыста қосылады. Соар солтүстік-шығысқа қарай жалғасып, Монтсорлге жетеді, содан кейін Кворн мен Барроу-он-Соар арасымен өтеді. Бұл жерде каналдың бір саласы Лоуборо қаласына дейін созылады, бірақ өзен Коттес қаласынан шығысқа қарай ағып өтеді. Стенфорд-он-Соардан төмен ағыста Соар өзені Нотингемшир мен Лестершир округтерінің шекарасын құрайды. Стенфорд пен Нормантон-он-Соар арасында канал өзенге қосылып, Зухқа дейін ағып, «Шайтандың шынтағынан» өтіп, Кегвортқа жетеді. Кегворттан төмен ағыста, сол аттас ауылдың жанында Кингстон Брук өзенімен кездесіп, Ратклиф-он-Соар мен оның электр стансасынан өтіп, Трент Лок жанында Трент өзеніне құяды.
Ластану
Соар өзені жануарлар дүниесіне бай, құстардың, балықтардың және өсімдіктердің гүлденген популяциялары табиғатты жақсы көретін адамдарға ұнайды. Бұл өзен бұрынғыда Лестердің дамыған тоқыма өнеркәсібінен шыққан қалдықтардың салдарынан ерекше қызғылт түсімен танымал болған. Алайда, Лестердегі өзен жанындағы тоқыма өнеркәсібінің тоқтатылуы және Қоршаған орта агенттігінің тазалау жұмыстары оны табиғи күйіне қайтарды. Енді кез келген кәсіпорын өзенге кез келген қалдық суды төгуді қаласа, Қоршаған орта агенттігінен келісім алуы керек. Бірнеше компанияға Соар өзенін пайдалануға рұқсат берілді, бірақ төгілетін судың мөлшері мен сапасы Қоршаған орта агенттігімен келісілген белгілі бір шекте қатаң бақыланады. Судың сапасы өзеннің жоғары ағысында қандай ластанушы заттар болуы мүмкін екенімен анықталады, ал Соар өзені Қоршаған орта агенттігі тарапынан үнемі бақыланады, ол ластану деңгейін қадағалайды. Лестер қаласынан өтетін судың ластану деңгейі төмен және судың сапасы көбінесе жақсы; алайда, қаланың төменгі ағысында, Ванлип кәріздік су тазарту станциясы өзенге құятын жерде сапа айтарлықтай төмендейді. Жаңа туризм индустриясы экологиялық проблемаларды тудырды; баржаның қабықшалары мен қанаттары өсімдіктерге "физикалық зақым келтіруі және тамырдан шығаруы" мүмкін, ал турбуленттілік судың бұлыңғырлығын арттырып, су астындағы өсімдіктерге жеткілікті жарық түспей, фотосинтез процесін баяулатуы мүмкін. Кәріздік су тазарту станциялары су тіршілігіне кері әсер етеді.
Тарих
1634 жылы Томас Скипвит Котстан I Карлдан Соар өзенін "баржалар мен қайықтар үшін тасымалдауға қолайлы ету" үшін грант алды, бірақ жоба аяқталмады. 1794 жылы Лестер каналы ашылды, Соар өзені бойында шамамен 64 шақырымға (40 миль) қатынас жасау мүмкін болды. Батыс тармағы да ашылды – ол Чарнвуд орманы тармағы деп аталды. Дегенмен, тармақтың көп бөлігі су жолынан емес, теміржол желісінен тұрды. Бұл Лафборо басейннен төбеге қарай көтерілуді қамтыды. Тармақтың батыс бөлігінде теміржол желілері Колеортон және Суаннингтонға қарай салынған. Клаудхиллге соқпақ жол, Эшби каналындағы ұқсас желілерге қосылатын еді, бірақ ол ешқашан салынбады. 1795 жылы Лестер каналының негізгі желісінен (Коссингтон мен Систон арасында) Мелтон Моубрейге дейін тағы бір тармақ желісі (жеке компания басқаратын) ашылды. Бұл желінің ұзындығы 24 шақырым (15 миль) болатын және оның барлық бағытында Урик өзені пайдаланылды. Бұл желі кейде Урик каналы деп аталды, бірақ Мелтон Моубрей каналы деп белгілірек. Бұл жаңа желі өте табысты болды, бір жыл ішінде Уильям Джессопқа Мелтон Моубрей каналын Ратландтағы Оукхэмге дейін, тағы 24 шақырымға (15 миль) созу үшін жаңа желіні зерттеу тапсырылды. Бұл кеңейту Оукхэм каналы деп аталатын еді. Парламент актісі қабылданды және жұмыс басталды. 1796 жылы Лестер және Мелтон Моубрейге қатынас жақсы болса, Чарнвуд орманы тармағындағы сауда өте баяу дамыды. Компания оны пайдалануға ынталандыру үшін демонстрациялар өткізді. Осыдан ешқандай нәтиже шықпағандықтан, компания көмір тасымалдау және сату бизнесіне кірісті. 1797 жылы Лестер каналының негізгі желісін оңтүстікке қарай кеңейту туралы ұсыныс жарияланды. Жаңа канал, Лестершир және Нортгемптоншир Одағының каналы, Соар өзенін Нене өзенімен байланыстыруы керек еді. Бірақ көптеген ұлы идеялар сияқты, қаржы қиялға жетпеді және желі ұсынылған 71 шақырымның (44 миль) 17 шақырымына ғана жетті, Кибворт-Бошамп маңындағы Дебдейл кемежайында тоқтады. Осылайша Лестершир және Нортгемптоншир каналы Нортгемптонширге жақын болмады. Шындығында, жобаның барлығы сәтсіздікке ұшырады, компания мыңдаған фунт стерлинг жұмсады, бірақ ол ешқандай маңызды қаладан алыс, даланың ортасында аяқталды. Осы уақыт аралығында Чарнвуд орманы тармағы әлі де саудаға тарту үшін күресіп жатты. Сумен қамтамасыз етудің жетіспеуі пайдаланылмауының себебі болды, сондықтан компания Блэкбрук суқоймасын салды. Бұдан кейін сауда аздап жанданды. 1802 жылы Оукхэм каналы ашылды, құрылысына шамамен 70 000 фунт стерлинг жұмсалды. Оның ұзындығы 24 шақырым (15 миль) және 19 кең шлюзден тұрды. Енді қайықтар Ратландтан Соар өзеніне жүзе алатын болды. 1809 жылы Лестершир және Нортгемптоншир каналының негізгі желісі Кибворт-Бошамп маңындағы тоқтау орнынан Маркет-Харбороға дейін созылды, онда жұмыс тағы да тоқтады. Дегенмен, бұл Лестерширдің оңтүстігін Трент өзенімен байланыстыратын үлкен кемежолға айналды. Бірақ Гранд-Джанкшн каналымен байланыс әлі де болған жоқ. 1810 жылға қарай Лестерді Нортгемптонмен байланыстыру идеясы мағынасыз болды. Гранд-Джанкшн каналы Нортгемптонға трамваймен кіретін және оны жақын арада толық кемежолға айналдыратын еді. Енді Лестер кемежолдарын Гранд-Джанкшн каналымен байланыстыру қажет болды. 1814 жылы Лестер кемежолдары мен Гранд-Джанкшн каналы арасындағы жаңа байланыс ашылды және Гранд Юнион каналы деп аталды (кейінірек сол атаудағы канал жолымен шатастырмау керек). 1832 жылы Лестер және Суаннингтон теміржолы Лестерширдің көмір кенінен Лестердегі Батыс көпіріндегі каналдың жанындағы кемежайға ашылды. Бұл Лестершир көмірін оңтүстікке қарай Лондонға сату үшін арзан тасымалдауға мүмкіндік берді. 1848 жылы Соар өзені кемежолының иелері 1801 жылдан бері тоқтап тұрған Чарнвуд орманы тармағын ресми түрде тастап кетуге мүмкіндік алды. 1877 жылы 80 жылдан кейін Мелтон Моубрей (немесе Урик) каналы да жабылды, Мелтон Моубрейді негізгі канал жүйесіне су жолынан шығатын жолсыз қалдырды. 1886 жылы Феллоус Мортон және Клейтон (Гранд Юнион байланысының негізгі тасымалдаушылары) компанияны каналды кең сәулеге айналдыруға итермеледі. Бұл іске аспай қалғанда, ол Гранд-Джанкшн компаниясын байланыс желісін сатып алуға талпындырды. 1894 жылы Гранд Юнион және Лестершир және Нортгемптоншир Одағының каналдарын Гранд-Джанкшн каналы компаниясы сатып алды. Бірақ, тіпті Гранд-Джанкшн компаниясы да байланысты кеңейтуді шын жүректен қаламады. Оның орнына олар шлюздерді тиімді етудің жолдарын қарастырды. Осы мәселеге қарапайым жауап – екі жақты қозғалыс жасау үшін қолданыстағы шлюздермен қатар екінші шлюздер қатарын салу еді, бірақ бұл басқа да мәселелерді тудыратын еді, әсіресе сумен қамтамасыз етуді, ол бұрыннан-ақ үлкен қиындық тудырып келді. 1931 жылы Нортон торабынан Лестер арқылы және Лонг Итонға дейінгі су жолының барлық бөлігі Гранд-Джанкшн каналымен біріктіріліп, Гранд Юнион каналын құрады.
Өнеркәсіп
1700 жылдың соңына дейін Соар өзені баржалардың жүзуіне жеткіліксіз кішкентай және саяз болды; алайда, бұл Лестер каналының салынуымен ішінара шешілді, ол Соардың шамамен 40 мильге (64 км) дейін жүзе алатын етті. Каналдың кеңеюі жағалау бойында өнеркәсіптің дамуына мүмкіндік берді, ал каналмен жүзе тасымалы «өнеркәсіп үшін өте маңызды» болды. Бұл ғимараттар мен «жел және су тірмендері; сыра қайнату және мальт жасау; көпірлер; канал және теміржол құрылыстары; коммуналдық қызметтер» сияқты өнеркәсіптерді қамтыды. «1895 жылы округте 231 тіркелген шұлық фабрикасы болды. Лестерде 1851 жылы халықтың 10% жұмыс істесе, 1881 және 1911 жылдары шамамен 7% жұмыс істеді». Компания қазіргі уақытта су жағасындағы сәнді пәтерлерді салуда. Бұл аймақтың эстетикалық құндылықтарын арттырады. Ньюкасл университетінің зерттеулері көрсеткендей, адамдардың су жағасында тұру және канал ұсынатын демалыс құралдарынан ләззат алу тілегі «көрнекі жағынан ұнамайтын ерекшеліктер, мысалы, қираған, қараусыз қалған аудандар мен нашар дизайн» арқылы бұзылады. Жаңадан құрылыс жоспарына 2002 жылы Лестер Сити ФК-нің үйі – Уокерс стадионының салынуы кірді, «шөл даладан Лестердің көкжиегін билейтін әдемі футуристикалық болат пен шыныдан жасалған құрылыс пайда болды». Ескі қоймалар Де Монфорт университетінің студенттері үшін жатақханаларға айналдырылды, бұл аймақтың құнын арттырды. Лестердің орталық бөлігіндегі Соардың шығыс жағалауында тоқыма өнімдерін шығаратын Донисторп және Компания орналасқан. Донисторп тірмені, сондай-ақ Фрайерс Милл деп те аталады, Шығыс Мидлендс аймағындағы ең көне тірмендердің бірі болып табылады және 1730 жылдан бері оның аумағында өндіріс жүргізіліп келеді. Тірмен 1975 жылы ескерткіш ретінде танылды. Осы кезде Виктория дәуіріндегі сорғы станциясы және басқа да бірнеше ғимараттар да тізімге енгізілді. Донисторп компаниясы 1983 жылы фабриканы тастап кетті, бұл тірменді сақтау туралы дереу алаңдаушылық тудырды. Ғимарат бірнеше жыл бойы бос тұрды және құлауға бейімделді. 2012 жылдың шілдесінде өрт оның шатырын, сағат мұнарасын және ішкі бөлігінің көп бөлігін жойды. 2012 жылдың қарашасында Лестер қалалық кеңесі Донисторп тірменін сатып алып, қалпына келтіру туралы шешім қабылдады.
Leicester, the industry employed 10% of the population in 1851, and around 7% in 1881 and 1911." The company is currently building luxury waterside apartments. This will enhance the areas aesthetic values. Research conducted by Newcastle University suggests that people's desire to reside on the waterfront and enjoy recreation offered by the canal is upset by "visually unattractive features, such as run down derelict areas and poor design". The re development plan has included the building of the Walkers stadium, home to Leicester City F. C., along the canal in 2002, "from a barren, desolate piece of waste ground has risen a stunning futuristic collaboration of steel and glass that dominates the skyline of Leicester." Old warehouses have also been converted into student accommodation for De Montfort University, increasing the value of the area. On the eastern bank of the Soar in central Leicester are the premises of Donisthorpe and Company, a producer of textiles. The Donisthorpe Mill, also known as Friars' Mill, is one of the oldest mills in the East Midlands, and manufacturing activity has occurred on its site since the 1730s. The Mill was awarded listed status in 1975. A number of surrounding buildings, including a Victorian pump house, were also listed at this time. The Donisthorpe Company left the factory in 1983, which led to immediate concerns about the mill's conservation. The building stood empty for a number of years, and fell into a state of disrepair. In July 2012, a fire destroyed its roof, clocktower and most of the interior. In November 2012, Leicester City Council announced its decision to purchase and restore the Donisthorpe Mill building.
Аңыз
Монмуттан шыққан Джеффри Лестер қаласының атымен аталған Лейр патшаның Лестер маңындағы өзен астындағы жер асты қуысына жерленгенін айтқан. Бұл орын Янус құдайына арналған деп есептелген. Леир, Лерион және Лигора (Ligora) сөздері Соар өзенінің ежелгі бриттік атауынан – *Лигера немесе *Лигорадан шыққан. Генрих VIII монастырларды жойған кезде король Ричард III-тің денесі кейде осы өзенге тасталған деген әңгіме бар. Осы аңызға байланысты Лестердегі Соар өзені арқылы өтетін А47 көпірі "Король Ричард көпірі" деп аталады. Бірақ 2013 жылы 2012 жылы автотұрақ астында табылған қаңқаның Ричард III-тікі екені расталды, ал 2015 жылдың наурыз айында ол Лестер соборына қайта жерленді.
Туризм
Соар қазір өнеркәсіп орталығынан гөрі туризм ошағына айналды. Елді көріп, табиғатпен "бірге болудың" тынығуы үшін демалыс кемесімен саяхаттау өте танымал. Каналдың жанындағы жағалау жолдары "велосипед тебу, жаяу серуендеу, атпен жүру және пикник жасау" үшін пайдаланылады (Лестер қалалық кеңесі, 2005). Су жолы – бұл жарыс және ара-тура балық аулауға танымал орын. Каналда ірі карп, чуб, брейм, роаш және шұбар бар, сондай-ақ кейбір учаскелерде жын және сазан да кездеседі (www.waterscape.com/River Soar).
Спорт
Лестер қаласының орталығынан өтетін Соар өзенінің "Майл Стрейт" деп аталатын бөлігінде Де Монфорт университетінің гребті клубы, Лестер университетінің қайық клубы және 1882 жылы құрылған, гребті және жеке қайықпен сырғанау клубы орналасқан.