Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық композитор, Луиджи Ноно (29 қаңтар 1924 – 8 мамыр 1990) – классикалық музыканың итальяндық авангардтық композиторы.
Italian composer
the composer
Luigi Nono (; 29 January 1924 – 8 May 1990) was an Italian avant garde composer of classical music.
Алғашқы жылдар
Венецияда дүниеге келген Ноно бай өнер адамының отбасынан шыққан еді; оның әкесі белгілі суретші болған. Ноно 1941 жылы Венеция консерваториясында Джан Франческо Малипиеродан музыка сабақтарын алды, онда Ренессанс мадригаль дәстүрімен қатар тағы басқа да стильдерді үйренді. Падуа университетін заңгер мамандығы бойынша бітіргеннен кейін, Бруно Мадерна оны композиция жазуға ынталандырды. Мадерна арқылы ол Герман Шерхенмен танысты – сол кезде Мадернаның дирижерлік оқытушысы болған ол, Ноноға одан әрі жетекшілік етті және оның музыкасының ертедегі қолдаушысы мен жақтаушысы болды. Шерхен 1950 жылы Дармштадтер Ferienkurse-де Нононың алғашқы танымал туындысын, «Variazioni canoniche sulla serie dell'op. 41 ди А. Шёнберг» атты шығармасын таныстырды. Арнольд Шёнбергтің «Op. 41» шығармасының он екі тондық қатарына, соның ішінде «Наполеонға арналған ода» гексакордына негіделген «Variazioni canoniche» Нононы фашизмге қарсы саяси көзқарастағы композитор ретінде таныстырды. («Variazioni canoniche» алты элементтен тұратын ырғақтық мәндер қатарын да қолданды.) Ноно Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде итальяндық қарсылық қозғалысының мүшесі болған. Оның саяси ұстанымы, Дармштадттағы Анри Пуссер және бұрынғы Ханс Вернер Хенце сияқты замандастарымен одақтастығы, оны Пьер Булез және Карлхайнц Стокхаузен сияқты басқалардан ерекшелендірді. Дегенмен, Булез бен Стокхаузенмен бірге Ноно 1950 жылдары Жаңа Музыканың жетекшілерінің біріне айналды.
Nono, born in Venice, was a member of a wealthy artistic family; his grandfather was a notable painter. Nono began music lessons with Gian Francesco Malipiero at the Venice Conservatory in 1941, where he acquired knowledge of the Renaissance madrigal tradition, amongst other styles. After graduating with a degree in law from the University of Padua, he was given encouragement in composition by Bruno Maderna. Through Maderna, he became acquainted with Hermann Scherchen—then Maderna's conducting teacher—who gave Nono further tutelage and was an early mentor and advocate of his music. Scherchen presented Nono's first acknowledged work, the Variazioni canoniche sulla serie dell'op. 41 di A. Schönberg in 1950, at the Darmstädter Ferienkurse. The Variazioni canoniche, based on the twelve tone series of Arnold Schoenberg's Op. 41, including the "Ode to Napoleon" hexachord, marked Nono as a committed composer of anti fascist political orientation. (Variazioni canoniche also used a six element row of rhythmic values.) Nono had been a member of the Italian Resistance during the Second World War. His political commitment, while allying him with some of his contemporaries at Darmstadt such as Henri Pousseur and in the earlier days Hans Werner Henze, distinguished him from others, including Pierre Boulez and Karlheinz Stockhausen. Nevertheless, it was with Boulez and Stockhausen that Nono became one of the leaders of the New Music during the 1950s.
1960 және 1970 жылдар
Intolleranza 1960 композитордың ерте стилі мен эстетикасының шыңы деп қарауға болады. Сюжетте қазіргі капиталистік қоғамға қатысты әртүрлі сценарийлерде тұтқындалған эмигранттың тағдыры туралы айтылады: жұмысшы табының қанауы, көшедегі демонстрациялар, саяси тұтқындау және азаптау, концентрациялық лагерьке қамалу, баспана табу және тасталып кете беру. "Сәхнәлік іс-қимыл" деп сипатталған, Ноно "опера" атауын қабылдамады. Ол үлкен оркестр, хор, таспа, дыбыс берушілер және 1920 жылдардағы Мейерхольд пен Маяковский театр практикасынан алынған "сиқырлы фонарь" техникасы сияқты алуан түрлі құралдарды пайдаланып, бай экспрессионистік драма құрды. А. Рипеллиноның либреттосы саяси ұрандардан, өлеңдерден және Брехт пен Сартрдан алынған цитаталардан (соның ішінде Брехттің шеттету моменттерінен) тұрады. Нононың күшті, қайғылы музыкасы композитордың білдіргісі келген капитализмге қарсы наразылықпен толық сәйкес келеді. Венециядағы премьерадағы тәртіпсіздікке көрермендердің арасында сол және оңшыл саяси топтардың болуы себеп болды. Неонацистер иіс бомбаларымен бұзуға тырысты, бірақ Нононың жеңіске жетуіне кедері келтіре алмады. "Тыңсыздану" Шенбергке арналған. 1960 жылдары Нононың музыкалық қызметі тақырыбында айқын және пікір таласына түсетін сипатқа ие болды: ядролық апатқа қарсы ескерту (Canti di vita e d'amore: sul ponte di Hiroshima, 1962), капитализмді айыптау (La Fabbrica Illuminata, 1964), Франкфурттағы Аушвиц процесінен кейін нацистік соғыс қылмыскерлерін айыптау (Ricorda cosi ti hanno fatto in Auschwitz, 1965) немесе Вьетнам соғысындағы американдық империализм (A floresta é jovem e cheja de vida, 1966). Ноно деректі материалды (саяси сөздер, ұрандар, сыртқы дыбыстар) таспаға енгізе бастады және қазіргі саяси мәселелерге қатысты "нақты жағдайларды" жасау үшін қажет деп санайтын электрониканы жаңаша қолдана бастады. Аспаптық жазу 1950 жылдардың басындағы "нақты" сериялық стилді топтарға, дыбыстардың кластерлеріне біріктірді. Марксистік нанымдарына сәйкес, ол бұл музыканы университеттерге, кәсіподақтарға және фабрикаларға алып келді, онда лекциялар мен қойылымдар өткізді. (A floresta é jovem e cheja de vida) атты еңбегінде орфографиялық қате бар, "толық" сөзі португал тілінде "cheia" емес, "cheja" деп жазылған. Нононың екінші кезеңі, әдетте Intolleranza спектаклінен кейін басталды деп есептеледі, оның екінші "azione scenica" ("Әлемдегі жалғыз махаббат") (1972–74) -де Мәскеудегі Таганка театрының директоры болған Юрий Любимовпен бірлесіп жұмыс істеді. Бұл үлкен масштабтағы сахналық жұмыста Ноно драмалық сюжеттен мүлдем бас тартып, коммунизм тарихындағы және таптық күрестегі шешуші сәттерді "қатар қойып" көрсетті, осылайша "оқу театрын" құрды. Тақырыбы (манифесттер мен өлеңдерден, марксистік классикадан жұмысшылардың анонимді сөздеріне дейінгі цитаталардан көрінеді) сәтсіз революциялармен айналысады: 1871 жылғы Париж коммунасы, 1905 жылғы орыс революциясы және 1960 жылдары Чилиде Че Гевара мен Тания Банке басшылығымен жүргізілген көтеріліс. Өте өзекті мәселе болған Al gran sole Ноно музыкасының призмасы арқылы қарағанда ХХ ғасырдағы коммунизм тарихы туралы терең ойлар ұсынады. Ол 1975 жылы Миланның Лирикалық театрында премьераланды. Осы уақыт аралығында Ноно Кеңес Одағына сапар шегіп, Альфред Шнитке мен Арво Перттің батыстағы авангард композиторларының қазіргі заманғы тәжірибелеріне қызығушылығын оятты. Шындығында, 1960 және 1970 жылдары шетелге жиі саяхат жасап, Латын Америкасында дәріс оқып, солшыл зиялылар мен белсенділермен танысты. Чили революциялық майданының жетекшісі Лучано Круздың өліміне қайғырып, Ноно Como una ola de fuerza y luz (1972) шығармасын жазды. Al gran sole-дің экспрессионистік стиліне сай, үлкен оркестр, таспа және электрониканы қолданып, вокалды түсініктемесі бар фортепиано концертіне айналды. Ноно өзінің келесі шығармасы – sofferte onde serene (1976) үшін фортепианоға оралды (таспамен), ол досы Маурицио Поллини үшін екі туысының ортақ қайғысынан кейін жазылған (Нононың бағдарламалық жазбасын қараңыз, Col Legno, 1994). Осы шығармадан бастап композитордың дамуының түбегейлі жаңа, жақын кезеңі басталды – перкуссия мен электроника үшін Con Luigi Dallapiccola (1978) және Fragmente Stille, a Diotima for string quartet (1980) арқылы. Нононың ең қиын шығармаларының бірі (орындаушылар мен тыңдаушылар үшін де), Fragmente Stille – бұл үнсіздіктің шегіндегі музыка. Партитура Хольдерлиннің "сүйіктісіне" Диотимаға арнаған поэзиясынан 53 цитатамен толы, олар орындау кезінде музыканттармен "ішкі өмірдің нәзік үйлесімділігіне" ұмтылып, үнсіз оқылған тиіс. Бонндағы Бетховен фестивалі тапсырысы бойынша жазылған, азат, жоғары концентрацияланған шығарма Fragmente Stille Германияда Нононың музыкасына деген қызығушылықты қайта ояртты.
Intolleranza 1960 may be viewed as the culmination of the composer's early style and aesthetics. The plot concerns the plight of an emigrant captured in a variety of scenarios relevant to modern capitalist society: working class exploitation, street demonstrations, political arrest and torture, concentration camp internment, refuge, and abandonment. Described as a "stage action"—Nono explicitly forbade the title of "opera"—it utilizes an array of resources from large orchestra, chorus, tape, and loudspeakers to the "magic lantern" technique drawn from Meyerhold and Mayakovsky theatre practices of the 1920s to form a rich expressionist drama. lt=Angelo Ripellino's libretto consisting of political slogans, poems, and quotations from Brecht and Sartre (including moments of Brechtian alienation), together with Nono's strident, anguished music, fully accords with the anti capitalist fulmination the composer intended to communicate. The riot at the première in Venice was significantly due to the presence of both left and right wing political factions in the audience. Neo nazis had attempted to disrupt proceedings with stink bombs, nonetheless failing to prevent the performance ending triumphantly for Nono. Intolleranza is dedicated to Schoenberg. During the 1960s, Nono's musical activities became increasingly explicit and polemical in their subject, whether that be the warning against nuclear catastrophe (Canti di vita e d'amore: sul ponte di Hiroshima of 1962), the denunciation of capitalism (La Fabbrica Illuminata, 1964), the condemnation of Nazi war criminals in the wake of the Frankfurt Auschwitz trials (Ricorda cosi ti hanno fatto in Auschwitz, 1965), or of American imperialism in the Vietnam War (A floresta é jovem e cheja de vida, 1966). Nono began to incorporate documentary material (political speeches, slogans, extraneous sounds) on tape, and a new use of electronics, that he felt necessary to produce the "concrete situations" relevant to contemporary political issues. The instrumental writing tended to conglomerate the 'punctual' serial style of the early 1950s into groups, clusters of sounds—broadstrokes that complimented the use of tape collage. In keeping with his Marxist convictions as 'reinterpreted' through the writings of Antonio Gramsci, he brought this music into universities, trade unions and factories where he gave lectures and performances. (The title of A floresta é jovem e cheja de vida contains a spelling error, the word "full" is "cheia" in Portuguese, not "cheja". Nono's second period, commonly thought to have begun after Intolleranza, reaches its apogee in his second "azione scenica", Al gran sole carico d'amore (1972–74)—a collaboration with Yuri Lyubimov, who was then director of the Taganka Theatre in Moscow. In this large scale stage work, Nono completely dispenses with a dramatic narrative, and presents pivotal moments in the history of Communism and class struggle "side by side" to produce his "theatre of consciousness". The subject matter (as evident from the quotations from manifestos and poems, Marxist classics to the anonymous utterances of workers) deals with failed revolutions; the Paris Commune of 1871, the 1905 Russian Revolution, and the insurgency of militants in 1960s Chile under the leadership of Che Guevara and Tania Bunke. Then extremely topical, Al gran sole offers a multi lateral spectacle and a moving meditation on the history of twentieth century communism, as viewed through the prism of Nono's music. It was premiered at the Teatro Lirico, Milan, in 1975. During this time, Nono visited the Soviet Union where he awakened the interest of Alfred Schnittke and Arvo Pärt, among others, in the contemporary practices of avant garde composers of the West. Indeed, the 1960s and 70s were marked by frequent travels abroad, lecturing in Latin America, and making the acquaintance of leading left wing intellectuals and activists. It was to mourn the death of Luciano Cruz, a leader of the Chilean Revolutionary Front, that Nono composed Como una ola de fuerza y luz (1972). Very much in the expressionist style of Al gran sole, with the use of large orchestra, tape and electronics, it became a kind of piano concerto with added vocal commentary. Nono returned to the piano (with tape) for his next piece, sofferte onde serene (1976), written for his friend Maurizio Pollini after the common bereavement of two of their relatives (See Nono's Programme note|Col Legno,1994). With this work began a radically new, intimate phase of the composer's development—by way of Con Luigi Dallapiccola for percussion and electronics (1978) to Fragmente Stille, an Diotima for string quartet (1980). One of Nono's most demanding works (both for performers and listeners), Fragmente Stille is music on the threshold of silence. The score is interspersed with 53 quotations from the poetry of Hölderlin addressed to his "lover" Diotima, which are to be "sung" silently by the players during performance, striving for that "delicate harmony of inner life" (Hölderlin). A sparse, highly concentrated work commissioned by the Beethovenfest in Bonn, Fragmente Stille reawakened great interest in Nono's music throughout Germany.
1980 жылдар
Ноно Венециялық философ Массимо Каччаримен танысты (Массимо Каччари 1993–2000 жылдары Венеция мэрі болды), ол 1980-жылдары композитордың ой-пікіріне үлкен әсер етуді бастады. Каччари арқылы Ноно көптеген неміс философтарының еңбектеріне, соның ішінде Уолтер Бенджаминнің жазбаларына терең бойлады. Оның тарих туралы идеялары (композитордың өзіне өте ұқсас) монументалды «Прометей – тыңдау трагедиясы» (1984/85) операсының негізін қалады. Операның әлемдік премьерасы 1984 жылдың 25 қыркүйегінде Венециядағы Сан-Лоренцо шіркеуінде Клаудио Аббадоның дирижерлігімен, Массимо Каччаридің мәтінімен, Эмилио Ведованың жарықтандыруымен және Ренцо Пианоның ағаш құрылымдарымен өтті. Нононың кешкі шығармаларында Бенджамин философиясы, әсіресе «Тарих тұжырымы туралы» (Über den Begriff der Geschichte) еңбектегі тарих ұғымы жиі кездеседі, ол «Прометейде» орталық рөл атқарады. Музыкалық жағынан Ноно Фрайбургтегі Experimentalstudio des SWR-де жаңа дыбыс мүмкіндіктерімен және өндіріспен тәжірибе жүргізе бастады. Ол композиция мен техникаға жаңа тәсіл ойлап тапты, мақсаттарын жүзеге асыру үшін көбінесе мамандандырылған музыканттар мен техниктердің қатысуын қамтамасыз етті. Бұл ынтымақтастықтың алғашқы жемісі «Das atmende Klarsein» (1981–82), «Diario polacco II» (1982) – Советтік суық соғыс тираниясына қарсы айыптама, және «Guai ai gelidi mostri» (1983) болды. Жаңа технологиялар дыбыстың кеңістікте таралуына мүмкіндік берді, бұл өлшемге оның шығарылуымен тең дәрежеде маңызды рөл берді. Мұндай жаңалықтар уақыт пен кеңістіктің жаңа тұжырымдамасының негізгі бөлігіне айналды. Бұл өте әсерлі шедеврлер оның ең үлкен жетістігі деп саналатын шығармаға дайындық болды. «Прометей» «20 ғасырдың ең үздік туындыларының бірі» деп сипатталды. Al gran sole операсының театрлық артықшылықтарынан кейін, композитор бұрын «ресурстар монстры» деп атаған, опера немесе музыкалық драма желісі бойынша ойлана бастады. Қысқасы, музыкадағы драма – «тыңдау трагедиясы», бүгінгі тұтынушылыққа қатысты атау. Сондықтан, вокалдық бөліктердегі ең қарапайым интервалдық процедуралар (негізінен төртінші және бесінші) ансамбльдер үшін қатал, диссонанстық, микротонды жазудың арасында резонанс тудырады. «Прометей» – Нононың «білім театрының» соңғы жүзеге асуы, онда дыбыс шығару және оның кеңістіктегі проекциясы жалпы драматургияның негізі болып табылады. Архитектор Ренцо Пиано Венециядағы Сан-Лоренцо шіркеуіндегі премьера үшін «ағаш қайық» құрылысын жобалады, оның акустикасы әр қойылым үшін белгілі бір дәрежеде қайта құрылуы керек. (Акиошидай фестивалінде (Шухо) жапондық премьера үшін жаңа концерт залы Нононың құрметіне «Прометей залы» деп аталды және оны жетекші сәулетші Арата Изозаки жобалады). Либретто Гесиод, Хольдерлин және Бенджаминнің (көбінесе Нононың ерекше деконструкциясының нәтижесінде орындау кезінде логистикалық тұрғыдан естілмейтін) мәтіндерін қамтиды, олар адамзаттың шығу тегі мен эволюциясын зерттейді, Каччари жинап, кеңейткен. Нононың уақытсыз және көрегендік контекстінде музыка мен дыбыс бейне мен жазба сөзден басым түсіп, мағынаның жаңа өлшемдерін және тыңдаудың «жаңа мүмкіндіктерін» қалыптастырады. 1985 жылы Ноно Испанияның Толедо қаласына жақын жердегі францискандық монастырь қабырғасында осы афоризмге («Саяхатшылар, жолдар жоқ – бар нәрсе – саяхат») тап болды, ол оның қалған шығармаларында маңызды рөл атқарды. Эндрю Клементс бұл афоризм туралы The Guardian газетінде жазғандай, «Композиторға бұл оның өзінің шығармашылық дамуының кемелді көрінісі болып көрінді, және өмірінің соңғы үш жылында ол барлық атаулары осы жазудан алынған шығармалар трилогиясын құрастырды». Нононың соңғы шығармалары, мысалы, оңтүстік Перудегі өте кедейлік пен әлеуметтік тәртіпсіздікке ұшыраған аймақтан шабыт алған «Caminantes Ayacucho» (1986–87), «La lontananza nostalgica utopica futura» (1988–89) және «Hay que caminar» soñando (1989), композитордың саяси жаңару мен әлеуметтік әділдікке деген өмірлік ізденісін көрсетеді. Ноно 1990 жылы Венецияда қайтыс болды. Жерлеу рәсімінен кейін неміс композиторы Дитер Шнебель оның «өте ұлы адам» екенін айтты, бұл пікірді оны білетіндер де, музыкасына құлшынып табынғандар да бөлісті. Ноно Изола ди Сан Микеледегі Сан Микеле зиратында Стравинский, Дягилев, Зоран Мушич және Езра Паунд сияқты басқа суретшілермен бірге жерленген. Мүмкін, Нононың музыка, өнер және саясат туралы жазған еңбектерінің ең маңызды үш жинағы («Texte: Studien zu seiner Musik» (1975), «Ecrits» (1993) және «Scritti e colloqui» (2001)), сондай-ақ Рестагнода жиналған мәтіндер әлі аударылған жоқ. Басқа дамушылардың арасында архитектор Дэниел Либескинд және жазушы Умберто Эко («Das Nonoprojekt») бар, өйткені Ноно музыканы толығымен қайта құрды және оның экспрессивтігімен қатысты ең негізгі мәселелермен айналысты. Луиджи Ноно мұрасын сақтау және зерттеу мақсатымен 1993 жылы Нурия Шёнберг Нононың күш-жігерімен Луиджи Ноно архиві құрылды.
Nono had been introduced to the Venice based philosopher, Massimo Cacciari (Mayor of Venice from 1993–2000), who began to have an increasing influence on the composer's thought during the 1980s. Through Cacciari, Nono became immersed in the work of many German philosophers, including the writings of Walter Benjamin whose ideas on history (strikingly similar to the composer's own) formed the background to the monumental Prometeo—tragedia dell' ascolto (1984/85). The world premiere of the opera was staged in the Church of San Lorenzo, in Venice, on 25 September 1984, conducted by Claudio Abbado, with texts by Massimo Cacciari, lighting by Emilio Vedova, and wooden structures by Renzo Piano. Nono's late music is haunted by Benjamin's philosophy, especially the concept of history (Über den Begriff der Geschichte) which is given a central role in Prometeo. Musically, Nono began to experiment with the new sound possibilities and production at the Experimentalstudio des SWR in Freiburg. There, he devised a new approach to composition and technique, frequently involving the contributions of specialist musicians and technicians to realise his aims. The first fruits of these collaborations were Das atmende Klarsein (1981–82), Diario polacco II (1982)—an indictment against Soviet Cold War tyranny—and Guai ai gelidi mostri (1983). The new technologies allowed the sound to circulate in space, giving this dimension a role no less important than its emission. Such innovations became central to a new conception of time and space. These highly impressive masterworks were partly preparation for what many regard as his greatest achievement. Prometeo has been described as "one of the best works of the 20th century". After the theatrical excesses of Al gran sole, which Nono later remarked were a "monster of resources", the composer began to think along the lines of an opera or rather a musica per dramma without any visual, stage dimension. In short, a drama in music—"the tragedy of listening"—the subtitle a comment on consumerism today. Hence, in the vocal parts the most simple intervalic procedures (mainly fourths and fifths) resonate amidst a tapestry of harsh, dissonant, microtonal writing for the ensembles. Prometeo is perhaps the ultimate realisation of Nono's "theatre of consciousness"—here, an invisible theatre in which the production of sound and its projection in space become fundamental to the overall dramaturgy. The architect Renzo Piano designed an enormous 'wooden boat' structure for the première at San Lorenzo church in Venice, whose acoustics must to some extent be reconstructed for each performance. (For the Japanese première at the Akiyoshidai Festival (Shuho), the new concert hall was named 'Prometeo Hall' in Nono's honour, and designed by leading architect Arata Isozaki). The libretto incorporates disparate texts by Hesiod, Hölderlin, and Benjamin (mostly logistically inaudible during performance due to Nono's characteristic deconstruction), which explore the origin and evolution of humanity, as compiled and expanded by Cacciari. In Nono's timeless and visionary context, music and sound predominate over the image and the written word to form new dimensions of meaning and "new possibilities" for listening. In 1985, Nono came across this aphorism ("Travellers, there are no trails – all there is, is travelling") on a wall of the Franciscan monastery near Toledo, Spain, and it played an important role in the rest of his compositions. As Andrew Clements writes about this aphorism in The Guardian, "It seemed to the composer the perfect expression of his own creative development, and in the last three years of his life he composed a trilogy of works whose titles all derive from that inscription." Nono's last pieces, such as Caminantes Ayacucho (1986–87), inspired by a region in southern Peru that experiences extreme poverty and social unrest, La lontananza nostalgica utopica futura (1988–89), and "Hay que caminar" soñando (1989), offer comment on the composer's lifelong quest for political renewal and social justice. Nono died in Venice in 1990. After his funeral, the German composer Dieter Schnebel remarked that he "was a very great man"—a sentiment widely shared by those who knew him, and those who have come to admire his music. Nono is buried in the San Michele cemetery on the Isola di San Michele, alongside other artists like Stravinsky, Diaghilev, Zoran Mušič and Ezra Pound. Perhaps the three most important collections of Nono's writings on music, art, and politics (Texte: Studien zu seiner Musik (1975), Ecrits (1993), and Scritti e colloqui (2001)), as well as the texts collected in Restagno, have yet to be translated into English. Other admirers include architect Daniel Libeskind and novelist Umberto Eco (Das Nonoprojekt), for Nono totally reconstructed music and engaged in the most fundamental issues with regards to its expressivity. The Luigi Nono Archives were established in 1993, through the efforts of Nuria Schoenberg Nono, for the purpose of housing and conserving the Luigi Nono legacy.
Жазбалар
Жоқ, Луиджи. 1972 жыл. *Canti di vita d'amore / Per Bastiana / Omaggio a Vedova*. Славка Таскава, сопрано; Лорен Дрисколл, тенор; Саарландтық радио симфониялық оркестрі; Берлин радио симфониялық оркестрі; Майкл Гилен, дирижер. Wergo LP WER 60 067. 1993 жылы CD-де қайта шығарылды, WER 6229/286 229. Жоқ, Луиджи. 1977 жыл. *Como una ola de fuerza y luz*; *Epitaffio No. 1*, *Epitaffio No. 3*. Урсула Рейнхардт Кисс, сопрано; Джузеппе Ла Ликата, фортепиано; Лейпциг радиосының симфониялық оркестрі; Герберт Кегель, дирижер. Росвита Трекслер, сопрано, диктор; Вернер Хаселеу, баритон, диктор; Лейпциг радио хоры; Лейпциг радио симфониялық оркестрі; Хорст Нойман, дирижер. Eterna LP 8 26 912. 1994 жылы қайта шығарылды, Berlin Classics 0021412BC. Жоқ, Луиджи. 1986 жыл. *Fragmente—Stille, an Diotima*. LaSalle Quartet (Вальтер Левин және Генри Мейер, скрипкалар; Питер Камницер, виола; Ли Физер, виолончель). Deutsche Grammophon/PolyGram CD 415 513, 1993 жылы қайта шығарылды, 437 720. Жоқ, Луиджи. 1988 жыл. *Il canto sospeso* (Арнольд Шенбергпен, *Мұса мен Аарон* операсының 1-ші актісінің 1-ші көрінісі және Бруно Мадернаның *Hyperion* шығармасы). Ильзе Холлвег, сопрано; Ева Борнеман, альт; Фридрих Ленц, тенор; WDR Кёльн оркестрі мен хоры (Бернхард Циммерман, хор шебері); Бруно Мадерна, дирижер. *La Nuova Musica* 1. Stradivarius STR 10008. Жоқ, Луиджи. 1988 жыл. *Como una ola de fuerza y luz / Contrappunto dialettico alla mente / sofferte onde serene*. Славка Таскава (сопрано), Маурицио Поллини (фортепиано), Бавария радиосының симфониялық оркестрі, Клаудио Аббадо, дирижер. Deutsche Grammophon/PolyGram 423 248. Бірінші және үшінші шығармалар 2003 жылы қайта шығарылды (Манцонидің *Masse: Omaggio a Edgard Varèse* шығармасымен бірге) Deutsche Grammophon/Universal Classics 471 362 дискісінде. Жоқ, Луиджи. 1990 жыл. *Variazioni canoniche*; *A Carlo Scarpa, architetto ai suoi infiniti possibili*; *No hay caminos, hay que caminar*. XX ғасырдың шығармасы. Astrée CD E 8741 [Франция]: Astrée. Қайта шығарылды, Montaigne CD MO782132. [Франция]: Auvidis/Naïve, 2000. Жоқ, Луиджи. 1991 жыл. *A Pierre, dell'azzurro silenzio, inquietum*; *Quando stanno morendo, diario polacco 2º*; *Post prae ludium per Donau*. Роберто Фабриччани, флейта; Циро Сарпони, кларнет; Ингрид Аде, Моника Байр Ивенц, Моника Брустман, сопрано; Сюзанна Отто, альт; Кристина Теус, виолончель; Роберто Чекони, дирижер; Джанкарло Шиаффини, туба; Алвизе Видолин, тікелей эфирлік электроника. Dischi Ricordi CRMCD 1003. Жоқ, Луиджи. 1992 жыл. *Il canto sospeso* (Малермен, *Kindertotenlieder* және *Rückert Lieder* циклінен *"Ich bin der Welt abhanden gekommen"*). Барбара Бонни, сопрано; Сюзанна Отто, меццо-сопрано; Марек Торжевский, тенор; Сюзанна Лотар және Бруно Ганц, рецитаторлар; Берлин радио хоры; Берлин филармониясы; Клаудио Аббадо, дирижер. Sony Classical/SME SK 53360. Жоқ, Луиджи. 1992 жыл. *La lontananza nostalgica utopica futura*, *Hay que caminar'—soñando*. Гидон Кремер мен Татьяна Гринденко, скрипкашылар. Deutsche Grammophon/Universal Classics 474 326. Жоқ, Луиджи. 1992 жыл. *Memento, romance de la guardia civil española* (*Федерико Гарсия Лоркаға арналған 3-ші эпитафио*); оркестрге арналған композиция; *España en el corazón*; оркестрге арналған композиция No. 2 (*Diario polacca*); *Per Bastiana*. Sinfonie Orchester und Chor des Norddeutschen Rundfunks; Orkestra Sinfonica e Coro di Roma della RAI; Sinfonie Orchester des Bayerischen Rundfunks; Бруно Мадерна, дирижер. Maderna Edition 17. Arkadia CDCDMAD 027.1. Луиджи, Ноно. 1994 жыл. Луиджи Ноно 1: *Fragmente—Stille, an Diotima*; *"Hay que caminar" soñando*. Arditti String Quartet; Ирвин Ардитті және Дэвид Альберман, скрипкалар. Arditti Quartet Edition 7. Montaigne MO 7899005. Луиджи, Ноно. 1995 жыл. *Intolleranza 1960*. Урсула Козут, Кэтрин Харрис, сопранолар; Дэвид Рампи, Джеррольд ван дер Шааф, тенорлар; Вольфганг Пробст, баритон; қосымша солистер; Штутгарт мемлекеттік опера хоры; Штутгарт мемлекеттік оркестрі; Бернхард Контарский, дирижер. Клаус Зехелиннің жазбалары. Teldec/WEA Classics 4509 97304. Луиджи, Ноно. 1995 жыл. *Prometeo*. Солистер, Фрайбургтегі Солистенхор (хор шебері Андре Ричард), Инго Метзмахердің жетекшілігімен қазіргі заманғы ансамбль. Экспериментальді студия дер Генрих Стробель Стиффунг дес Судвестфенкс Фрайбург, дыбыс режиссерлері Андре Ричард, Ханс Петер Галлер, Рудольф Штраус және Роланд Брайтенфельд. Юрг Стенцльдің *"Prometeo—Tragedia dell'ascolto"* және *"Prometeo—Ein Hörleitfaden"* жазбаларымен. EMI Classics 7243 5 55209 2 0/CDC 55209. Луиджи, Ноно. 1998 жыл. *Polifonica—monodia—ritmica*; *Canti per tredeci*; *Canciones a Guiomar*; *"Hay que caminar" soñando*. Ensemble UnitedBerlin; Анжелика Луз, сопрано; United Voices; Питер Хирш, дирижер. Wergo WER 6631/286 631. Луиджи, Ноно. 2000 жыл. Оркестрлік шығармалар мен камералық музыка. SWF симфониялық оркестрі; Ханс Росбод және Майкл Гилен, дирижерлер; Мәскеудің кыллы квартеті. Вольфганг Лёшердің бағдарламалық жазбалары. Col Legno WWE 20505. Луиджи, Ноно. 2000 жыл. *Variazioni canoniche / A Carlo Scarpa, architetto, ai suoi infiniti possibili / No hay caminos, hay que caminar*. Андрей Тарковский. SW German Radio Symphony Orchestra, Майкл Гилен, дирижер. Naïve 782132. Луиджи, Ноно. 2001 жыл. *Al gran sole carico d'amore*. Штутгарт мемлекеттік операсының вокалдық солистері мен хоры; Штутгарт мемлекеттік оркестрі; Лотар Загросек, дирижер. Юрг Стенцльдің *"Stories—Luigi Nono's 'Theatre of Consciousness'—Al Gran sole carico d'amore"* жазбаларымен. Teldec New Line/Warner Classics 8573 81059 2. Луиджи, Ноно. 2001 жыл. Хоры шығармалары: *Cori di Didone*; *Da un diario italiano*; *Das atmende Klarsein*. SWR Vokalensemble Stuttgart; Руперт Хубер, дирижер. Faszination Musik. Hänssler Classic 93.022. Луиджи, Ноно. 2001 жыл. *Variazioni canoniche sulla serie dell' op. 41 di A. Schönberg*; *Varianti*; *No hay caminos, hay que caminar—Andrej Tarkowskij*; *Incontri*. Col Legno WWE 1CD 31822. Марк Каплан, скрипка. Sinfonieorchester Basel, Марио Вензаго, дирижер. [Мюнхен]: Col Legno. Луиджи, Ноно. 2004 жыл. *Io, frammento da Prometeo, Das atmende Klarsein*. Катя Плашка, Петра Хоффманн, Моника Байр Ивенц, Роберто Фабриччани, Чиро Скарпони; Solistenchor Freiburg, Experimentalstudio Freiburg, Андре Ричард. col legno 2 SACD 20600 (Helikon Harmonia Mundi). Луиджи, Ноно. 2006 жыл. *20 Jahre Inventionen V: Quando stanno morendo. Diario polacco n. 2*; *Canciones a Guiomar*; *Omaggio a Emilio Vedova*. Ингрид Аде, Моника Бар Ивенц, Халина Ниекарж, сопрано; Бернадетте Манка ди Нисса, альт; Роберто Фабриччани, бас-флейта; Франсес Мари Уитти, виолончель; Артуро Тамайо, дирижер; Experimentalstudio der Heinrich Strobel Stiftung; Луиджи Ноно, Ханс Петер Галлер, дыбыс режиссерлері; Рудольф Штраус, Бернд Нолл, техниктер; Алвизе Видолин, көмекші (Quando stanno morendo); Элдегард Нойберт Имм, сопрано; Ars Nova Ensemble Berlin; Питер Шварц, дирижер (Canciones a Guiomar); таспа (Omaggio a Emilio Vedova). Edition RZ 4006.
Nono, Luigi. 1972. Canti di vita d'amore/Per Bastiana/Omaggio a Vedova. Slavka Taskova, soprano; Loren Driscoll, tenor; Saarländisches Rundfunk Sinfonie Orchester; Radio Symphonie Orchester Berlin; Michael Gielen, cond. Wergo LP WER 60 067. Reissued in 1993 on CD, WER 6229/286 229. Nono, Luigi. 1977. Como una ola de fuerza y luz; Epitaffio no. 1, Epitaffio no. 3. Ursula Reinhardt Kiss, soprano; Giuseppe La Licata, piano; Rundfunk Sinfonie Orchester Leipzig; Herbert Kegel, conductor. Roswitha Trexler, soprano, speaker; Werner Haseleu, baritone, speaker; Rundfunkchor Leipzig; Rundfunk Sinfonie Orchester Leipzig; Horst Neumann, conductor. Eterna LP 8 26 912. Reissued 1994, Berlin Classics 0021412BC. Nono, Luigi. 1986. Fragmente—Stille, an Diotima. LaSalle Quartet (Walter Levin and Henry Meyer, violins; Peter Kamnitzer, viola; Lee Fiser, cello). Deutsche Grammophon/PolyGram CD 415 513, reissued in 1993 as 437 720. Nono, Luigi. 1988. Il canto sospeso (with Arnold Schoenberg, Moses und Aaron act 1, scene 1, and Bruno Maderna, Hyperion). Ilse Hollweg, soprano; Eva Bornemann, alto; Friedrich Lenz, tenor; Orchestra and Chorus of WDR Cologne (Bernhard Zimmermann, chorus master); Bruno Maderna, conductor. La Nuova Musica 1. Stradivarius STR 10008. Nono, Luigi. 1988. Como una ola de fuerza y luz/Contrappunto dialettico alla mente/ sofferte onde serene Slavka Taskova (soprano), Maurizio Pollini (piano), Bavarian Radio Symphony Orchestra, Claudio Abbado, cond. Deutsche Grammophon/PolyGram 423 248. First and third works reissued 2003 (together with Manzoni's Masse: Omaggio a Edgard Varèse) on Deutsche Grammophon/Universal Classics 471 362. Nono, Luigi. 1990. Variazioni canoniche; A Carlo Scarpa, architetto ai suoi infiniti possibili; No hay caminos, hay que caminar. Œuvre du XXe siècle. Astrée CD E 8741. [France]: Astrée. Reissued, Montaigne CD MO782132. [France]: Auvidis/Naïve, 2000. Nono, Luigi. 1991. A Pierre, dell'azzurro silenzio, inquietum; Quando stanno morendo, diario polacco 2º; Post prae ludium per Donau. Roberto Fabricciani, flute; Ciro Sarponi, clarinet; Ingrid Ade, Monika Bayr Ivenz, Monika Brustmann, sopranos; Susanne Otto, alto; Christine Theus, cello; Roberto Cecconi, conductor; Giancarlo Schiaffini, tuba; Alvise Vidolin, live electronics. Dischi Ricordi CRMCD 1003. Nono, Luigi. 1992. Il canto sospeso (with Mahler, Kindertotenlieder and "Ich bin der Welt abhanden gekommen" from the Rückert Lieder). Barbara Bonney, soprano; Susanne Otto, mezzo soprano; Marek Torzewski, tenor; Susanne Lothar and Bruno Ganz, reciters; Berlin Radio Choir; Berlin Philharmonic; Claudio Abbado, conductor. Sony Classical/SME SK 53360. Nono, Luigi. 1992. La lontananza nostalgica utopica futura, Hay que caminar'—soñando. Gidon Kremer and Tatiana Grindenko, violins. Deutsche Grammophon/Universal Classics 474 326. Nono, Luigi. 1992. Memento, romance de la guardia civil española (Epitaffio n. 3 per Federico García Lorca); Composizione per orchestra; España en el corazón; Composizione per orchestra n. 2 (Diario polacca); Per Bastiana. Sinfonie Orchester und Chor des Norddeutschen Rundfunks; Orchestra Sinfonica e Coro di Roma della RAI; Sinfonie Orchester des Bayerischen Rundfunks; Bruno Maderna, conductor. Maderna Edition 17. Arkadia CDCDMAD 027.1. Luigi, Nono. 1994. Luigi Nono 1: Fragmente—Stille, an Diotima; "Hay que caminar" soñando. Arditti String Quartet; Irvine Arditti and David Alberman, violins. Arditti Quartet Edition 7. Montaigne MO 7899005. Luigi, Nono. 1995. Intolleranza 1960. Ursula Koszut, Kathryn Harries, sopranos; David Rampy, Jerrold van der Schaaf, tenors; Wolfgang Probst, baritone; supporting soloists; Chor der Staatsoper Stuttgart; Staatsorchester Stuttgart; Bernhard Kontarsky, conductor. Notes by Klaus Zehelein. Teldec/WEA Classics 4509 97304. Nono, Luigi. 1995. Prometeo. Soloists, Solistenchor Freiburg (chorus master André Richard), Ensemble Modern, conducted by Ingo Metzmacher. Experimentalstudio der Heinrich Strobel Stiftung des Südwestfunks Freiburg, sound directors André Richard, Hans Peter Haller, Rudolf Strauß, and Roland Breitenfeld. With notes, "Prometeo—Tragedia dell'ascolto", and "Prometeo—Ein Hörleitfaden", by Jürg Stenzl. EMI Classics 7243 5 55209 2 0/CDC 55209. Nono, Luigi. 1998. Polifonica—monodia—ritmica; Canti per tredeci; Canciones a Guiomar; "Hay que caminar" soñando. Ensemble UnitedBerlin; Angelika Luz, soprano; United Voices; Peter Hirsch, conductor. Wergo WER 6631/286 631. Nono, Luigi. 2000. Orchestral Works and Chamber Music. SWF Symphony Orchestra; Hans Rosbaud and Michael Gielen, conductors; Moscow String Quartet. Programme notes by Wolfgang Löscher. Col Legno WWE 20505. Nono, Luigi. 2000. Variazioni canoniche/A Carlo Scarpa, architetto, ai suoi infiniti possibili/No hay caminos, hay que caminar Andrei Tarkovski. SW German Radio Symphony Orchestra, Michael Gielen, cond. Naïve 782132. Nono, Luigi. 2001. Al gran sole carico d'amore. Vocal soloists and chorus of the Staatsoper Stuttgart; Staatsorchester Stuttgart; Lothar Zagrosek, conductor. With notes, "Stories—Luigi Nono's 'Theatre of Consciousness'—Al Gran sole carico d'amore," by Jürg Stenzl. Teldec New Line/Warner Classics 8573 81059 2. Nono, Luigi. 2001. Choral Works: Cori di Didone; Da un diario italiano; Das atmende Klarsein. SWR Vokalensemble Stuttgart; Rupert Huber, conductor. Faszination Musik. Hänssler Classic 93.022. Nono, Luigi. 2001. Variazioni canoniche sulla serie dell' op. 41 di A. Schönberg; Varianti; No hay caminos, hay que caminar—Andrej Tarkowskij; Incontri. Col Legno WWE 1CD 31822. Mark Kaplan, violin. Sinfonieorchester Basel, Mario Venzago, cond. [Munich]: Col Legno. Nono, Luigi. 2004. Io, frammento da Prometeo, Das atmende Klarsein. Katia Plaschka, Petra Hoffmann, Monika Bair Ivenz, Roberto Fabbriciani, Ciro Scarponi; Solistenchor Freiburg, Experimentalstudio Freiburg, André Richard. col legno 2 SACD 20600 (Helikon Harmonia Mundi). Nono, Luigi. 2006. 20 Jahre Inventionen V: Quando stanno morendo. Diario polacco n. 2; Canciones a Guiomar; Omaggio a Emilio Vedova. Ingrid Ade, Monika Bar Ivenz, Halina Nieckarz, sopranos; Bernadette Manca di Nissa, alto; Roberto Fabbriciani, bass flute; Frances Marie Uitti, violoncello; Arturo Tamayo, conductor; Experimentalstudio der Heinrich Strobel Stiftung; Luigi Nono, Hans Peter Haller, sound direction; Rudolf Strauss, Bernd Noll, technicians; Alvise Vidolin, assistant (Quando stanno morendo); Eldegard Neubert Imm, soprano; Ars Nova Ensemble Berlin; Peter Schwartz, conductor (Canciones a Guiomar); tape (Omaggio a Emilio Vedova). Edition RZ 4006.