Кіріспе

Музыка мен поэзиядағы қайталанатын жолдар. Рефрен (Вулгарлық латын тілінен "refringere" – "қайталау", кейіннен көне француз тілінен "refraindre") – музыкада немесе поэзияда қайталап келетін жол немесе жолдар, әнге арналған "қор". Рефрен қолданылатын поэзияның белгілі бір формаларына вилланель, вирелей және сестина жатады. Халық музыкасында рефрен немесе хор мелодия, ритм және гармония тұрғысынан куплеттен өзгеше болуы мүмкін; көбінесе ол қосымша аспаптармен бірге күштірек дыбыспен және жанданумен орындалады. Хорлық форма немесе строфикалық форма – музыкалық шығарманы бір формалық бөлімді немесе үлгіні қайта-қайта орындау арқылы құрылымдаудың бөлімдік және/немесе қосымша тәсілі.

Популярлы музыкада

"Хор" сөзінің екі ерекше мағынасы бар. ХХ ғасырдың басында кең таралған ән түрінде (әсіресе Тин-Пэн аллеясы дәстүрінде) "хор" әннің толық негізгі бөлігін білдіретін (әдетте 32 тактылық ААБА формасындағы) бөлігін атады. 1950 жылдардағы рок музыкасынан бастап, коммерциялық поп музыкада басқа форма кеңінен таралды, ол 32 тактылық белгілі бір форманың орнына, аяқталмайтын өлеңдер циклына негізделген. Осы формада (ХХ ғасырдың соңындағы поп музыкада 32 тактылық формадан гөрі жиі кездесетін), белгілі бір мәтіні бар "хорлар" әр қайталануда мәтіні өзгеретін "өлеңдермен" кезектесіп келеді. Осы мағынасында хор, әдетте хорға бастап әкелетін өлеңге қарсы қойылады. "Көптеген танымал әндер, әсіресе осы ғасырдың басында, өлең және хор (рефрен) формасында жазылған. ХХ ғасырдың ортасынан шыққан көптеген танымал әндер тек хордан ғана тұрады". "Рефрен" және "хор" терминдері көбінесе синоним ретінде қолданылса да, "рефрен" сөзін тек бірдей мәтін мен әуеннің қайталануы үшін қолдану ұсынылған, ол ресми бөлімнің бір бөлігі болып табылады – ААБА формасындағы А бөлімі (мысалы, "I Got Rhythm": " кім одан артық не тілей алады?") немесе өлең (мысалы, "Blowing in the Wind": " жауабым, дос, желде соғып тұр"), ал "хор" жеке форма бөлігін білдіреді (мысалы, "Yellow Submarine": "Біз бәріміз сары суасты қайығында тұрамыз"). Музыктанушылар Ральф фон Аппен мен Маркус Фрей Хауншайлдтың сөздеріне сәйкес, неміс тілінде "Refrain" термині хорға қатысты қолданылғанда "хор" сөзімен синоним ретінде қолданылады. Кем дегенде бір ағылшын тіліндегі автор, Ричард Миддлтон, осы терминді дәл осылай қолданады. Алайда, ағылшын тілінде "рефрен" термині неміс тіліндегі "Refrainzeile" (рефрен жолы) деп аталатын нәрсені білдіреді: әр қайталануда қайталанатын бөлімнің басында немесе соңындағы мәтін. Бұл жағдайда рефрен форманың ішінде жеке, тәуелсіз бөлімді құрамайды.

Жаз музыкасында

Тін-Пэн аллеясының көптеген әндері отыз екі тактіден тұратын форманы қолданады, бұл дәстүрлі джаз репертуарының маңызды бөлігі болып табылады. Джаз аранжировкаларында "хор" сөзі Тін-Пэн аллеясы дәстүріндегідей бірдей музыкалық бөлімді білдіреді, бірақ Тін-Пэн аллеясы дәстүрінен өзгеше, бір ән бірнеше хордан тұруы мүмкін. Фон Аппен мен Фрей Хауншильд мынадай түсіндіріс береді: "«Хор» термині, әсіресе джаз музыканттары арасында, ААБА формасының толық 32 тактын бір рет орындалуын, олардың мұндай хорлардың бірнеше қайталануына импровизация жасауын да білдіруі мүмкін".

Аранжировкалық хор

Джазда аранжировщик хоры – аранжировщик өзінің шеберлігін көрсету және тыңдаушыға әсер ету үшін ерекше күрделі тәсілдерді қолданатын бөлім. Бұл контрапункт, регармония, тембр немесе кез келген басқа да аранжировка құралының қолданылуын қамтиды. Аранжировщик хоры, әдетте, джаз орындалымының бірінші немесе соңғы бөлімі емес.

Шырқап ән айту

Джазда айқайлау хоры (кейде: шығу хоры) – әдетте, биг-бендтің аранжировкасының соңғы бөлігі болып табылады. Ол ең күшті, көтеріңкі және қызықты кезең ретінде, сонымен қатар туындының музыкалық биігін қамтиды. Айқайлау хорының ерекшелігі – кең диапазонды, күшті динамиканы және мелодиялық мотивтерді қысқа, акценттелген рифтерге өзгертуді пайдалану. Мұндай хорларда көбінесе тути немесе бірлескен орындалу кездеседі, бірақ контрапункттік жазу немесе латунь аспаптары мен саксофондардың, немесе ансамбль мен барабаншының бір-біріне жауап беруі де қолданылуы мүмкін. Бұған қоса, латунь аспаптарын ойнаушылар көбінесе құлау, дойт, бұрылу және діріл сияқты қосымша техникаларды қолданып, оқиғаға қызығушылық қосады.