Кіріспе

Ұлыбритания корольдік үйінің ең жоғары лауазымды қызметкері – Корольдік үйдің лорд-чемберлейні. Ол Ұлыбританияның монархын қолдап, кеңес беретін басқармаларды қадағалайды және монарх пен Лордтар палатасы арасындағы негізгі байланыс арнасы болып табылады. Бұл кеңсе бақшадағы қабылдаулар, мемлекеттік сапарлар, патшалық тойлар және Парламенттің ашылуы сияқты барлық салтанатты шараларды ұйымдастырады. Олар сондай-ақ Корольдік ат қораларын және Корольдік саяхаттарын, сондай-ақ наградалар табыстау рәсімін де қадағалайды. 1737 жылдан 1968 жылға дейін лорд-чемберленнің қай пьесаларға рұқсат беру туралы шешім қабылдау құқығы болды, бұл оның театрды өз қалауынша цензуралауға мүмкіндік бергенін білдіреді. Лорд-чемберлен әрқашан Құпия кеңеске ант береді, көбінесе пэр болады және 1782 жылға дейін бұл лауазым министрлік деңгейінде болды. 1924 жылға дейін бұл қызмет саяси сипатта болды. Бұл кеңсе тарихы орта ғасырларға дейін жетеді, сол кезде корольдің палата қызметкері корольдің кеңес пен парламенттегі өкілі ретінде әрекет еткен. Қазіргі лорд-чемберлен – 1 сәуір 2021 жылдан бері қызметте жүрген Минсмирдің лорды Паркер.

Тарихи рөлі

Ерте заманада лорд-камерлар корольдік үйдің үш маңызды лауазымының бірі болды, ал қалғандары – лорд-стуард және жылқы шебері. Лорд-камерлар "камера" немесе "қабат үстіндегі" үй шаруашылығына жауапты болды: яғни, Егеменнің күдікті қонақтарды қабылдауына арналған бөлмелер тізбегі, патшалық жатын бөлмесімен аяқталады (жатын бөлмесі өзі жартылай дербес жұмыс істесе де). Оның ведомствосы тек қызметшілер мен басқа да персоналды (мысалы, дәрігерлер мен қауіпсіздік қызметкерлерін, күзетшілерді және зейнеткерлерді) Егеменге жақын қызмет ету үшін ғана емес, сонымен қатар сарайдағы рәсімдер мен ойын-сауықтарды ұйымдастырды. Ол Корольдік капелласының (әлемдік) билігіне ие болды және Гардеробты палатаға қайта қосу арқылы Жұмыс кеңсесіне, Ұлттық қазынаға және Егеменнің жеке өмірінен алысрақ болған басқа да функцияларға жауапты болды, олардың көптегені 1782 жылы қайта ұйымдастырылып, Лорд-камерлардың қарауынан шығарылды. Үкіметтің басқа да жауапкершіліктері министрлерге жүктелгенде, Корольдік үй шаруашылығын ұйымдастыру көбінесе Егеменнің жеке талғамына қалдырылды. Палата Егеменнің талғамын көрсететінін қамтамасыз ету үшін Лорд-камерлар тікелей Егеменнен бұйрық алып, оны бағынышты ведомстволардың басшыларына жеткізді.

1737 жылғы лицензиялық заң

1737 жылы сэр Роберт Уолпол 1737 жылғы Лицензиялау актісі арқылы заңдық цензураны ресми түрде енгізіп, Лорд Чемберленді театрлық цензор етіп тағайындады. 1737 жылғы Лицензиялау туралы заң Лорд Чемберленге кез келген жаңа пьесаның қойылуын тоқтатуға заңдық құқық берді: ол кез келген себеппен жаңа пьесаның немесе қолданыстағы пьесаның өзгертілген нұсқасының сахнаға шығуына кедергі келтіре алатын, ал театр иелері алдын ала мақұлдық алмаған пьесаны (немесе пьесаның бір бөлігін) қойғаны үшін қудаланатын болды. Дегенмен, тарихи тұрғыдан алғанда, Лорд Чемберлен Лондон театрларына Корольдік құқығы арқылы ондаған жылдар бойы үстемдік етіп келді. Бірақ 1730-шы жылдарға қарай театр енді патшалық демеушілікпен басқарылмайтын. Оның орнына ол көбірек коммерциялық кәсіпке айналды. Сондықтан, Лорд Чемберленнің келесі 200 жыл бойы цензуралық билігін сақтап қалғаны, Ұлыбритания "саяси құқықтар мен либерализацияның өсуін" бастан өткеріп жатқан кезде оған ерекше жазалау билігін берді. Одан әрі шатасудың себебі, Парламент мүшелері цензура заңдарына өзгеріс енгізе алмады, себебі Лорд Чемберлен заң бойынша өкілеттіктерін жүзеге асырса да, ол әлі де Корольдік құқығынан туындаған лауазымды тұлға болып табылды. Бұл мәселені одан әрі талқылау және шешім ұсыну үшін тағы бір бірлескен арнайы комитет құрылды. Бұл жолығысудағы басты мәселе – тірі және жақында қайтыс болған тұлғаларды бейнелеу, әсіресе монархия және саясаткерлерге қатысты болды.

Салдары

Цензураны жоюға қатысты күрес көбінесе саяси болды және принциптер негізінде жүргізілді. Лорд-чемберленнің осы нақты міндетін тоқтатуға қарсы шыққандардың көпшілігі сахнадағы ұятсыздық пен дінге қарсылықты бақылаудың орнына, патшалық отбасының және үкіметтің абыройын қалай сақтауға болатыны туралы алаңдады. Дегенмен, бұл алаңдаудың көп бөлігі негізсіз болып шықты. Цензура тоқтатылғаннан бері британдық драма дамып, бірнеше белгілі драматургтер мен жаңа туындылар пайда болды. Цензураның жойылуы театрлық шығармашылыққа үлкен мүмкіндіктер ашты. Британ кітапханасындағы жинақтарда цензура процесіне қатысты хаттар мен әкімшілік құжаттар да сақталған.

Кеңсе міндеттері

Лорд-чемберлен – Корольдік үйдің ең жоғары лауазымды шенеунігі және оның қызметін басқарады, оның ішінде Корольдік үйдің басқа жоғары лауазымды шенеуніктерімен байланыс орнату, департамент басшыларының мәжілісін төрағалық ету және жоғары лауазымды шенеуніктерді тағайындау мәселелерінде кеңес беруді қамтиды. Лорд-чемберлен сонымен қатар рәсімдік міндеттерді атқарады және Монарх пен Лордтар палатасы арасындағы байланыс арнасы болып табылады. 1986 жылы ол Корольдік үйдің жұмысын оңалту үшін 188 өзгеріс ұсынатын 1393 беттік есеп дайындады. Лорд-чемберленнің кеңсесі Корольдік үйдің құрамындағы бөлімше болып табылады және оның күнделікті жұмысын басқарушы басқарады. Ол мемлекеттік сапарлар, табын беру рәсімдері, бақшадағы кештер, Парламенттің ресми ашылуы, тойлар және жерлеу рәсімдері сияқты рәсімдік шараларды ұйымдастыруға жауапты. Бірақ егер монарх қайтыс болса, Лорд-чемберлен ақ таяқты символдық түрде сындырып, мемлекеттік жерлеу рәсімі аяқталғанда марқұм монархтың табынына қояды. Соңғы рет мұны Минсмирдің Лорды Паркері жасады, ол 2022 жылы Елизавета II-нің табыны үстінде таяғын сындырды. Сондықтан олар көбінесе Лорд-чемберлен қызметіне тағайындалған кезде немесе одан кейін мансабында аталған орденге тағайындалады. Лорд-чемберлен сонымен қатар сарай киімдерінің дизайнын, кию ережелерін және орнамаларды қалай тағу керектігін реттейді.

1399 жылдан бастап үйдің Лорд-камералары тізімі

Атауы Басталды Аяқталды Ескертулер 2=Шығанақ (Шығанақ) Сэр Томас Эрпингэм 1399 1404 Коднор лорды Грей 1404 1413 Солсбери графы, 1789 жылдан Солсбери маркизі 1783 1804 Дартмут графы 1804 1810 Монтроз герцогы 1821 1827 Бірінші қызмет кезеңі Девоншир герцогы 1827 1828 Бірінші қызмет кезеңі Маркиз Уэлсли 1835 1835 Бредалбен маркизі 1848 1852 Бірінші қызмет кезеңі Эксетер маркизі 1852 1852 Бредалбен маркизі 1853 1858 Екінші қызмет кезеңі Де Ла Уорр графы 1858 1859 Екінші қызмет кезеңі Сидней виконті 1859 1866 Бірінші қызмет кезеңі Брэдфорд графы 1866 1868 Сидней виконті 1868 1874 Екінші қызмет кезеңі; 1874 жылы Сидней графы болып жарияланды Герфорд маркизі 1874 1879 Маунт-Эджкамб графы 1879 1880 Кенмар графы 1880 1885 Бірінші қызмет кезеңі Лэтом графы 1885 1886 Бірінші қызмет кезеңі Кенмар графы 1886 1886 Екінші қызмет кезеңі Лэтом графы 1886 1892 Екінші қызмет кезеңі Кэррингтон лорды 1892 1895 1895 жылы Кэррингтон графы, ал 1912 жылы Линкольншир маркизі болып жарияланды Хопетаун графы 1898 1900 1902 жылы Линлитгоу маркизі болып жарияланды Альторп виконті, 1910 жылдан Спенсер графы 1905 1912 Сэндхерст лорды, 1917 жылдан Сэндхерст виконті 1912 1921 Атолл герцогы 1921 1922 Кромер графы 1922 1938 Маклин лорды 1 желтоқсан 1971 30 қараша 1984 Эйрли графы 1 желтоқсан 1984 31 желтоқсан 1997 Камойс лорды 1 қаңтар 1998 31 мамыр 2000 Люс лорды 1 қазан 2000 15 қазан 2006 Пил графы 16 қазан 2006 31 наурыз 2021 Минсмер лорды Паркер 1 сәуір 2021 Қазіргі уақытқа дейін