Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет Канованас (kaˈnoβanas, kaˈnoβanaʔ) – Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет, солтүстік-шығыс аймағында орналасқан. Юнкос және Лас-Пьедрас қалаларының солтүстігінде, Лоизаның оңтүстігінде, Каролинаның шығысында және Рио-Гранде қаласының батысында жатыр. Канованас 6 бариодан және Канованас Пуэблодан (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталық) тұрады. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо метрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді.

Тарих

Қазіргі Канованас аймағы Кайньябон тайино аймағына қарасты, сонымен қатар Пуэрто-Риконың орталық-шығыс аймағынан аралдың солтүстік-шығыс жағалауына дейін созылған Гранде-де-Лойза өзенінің тайинолық атауы да осы еді. Аймақтың оңтүстік жартысын кацик Канобана басқарды, оның аты осыдан шыққан, ал солтүстігін әйел кацика Лоайза басқарды (көбінесе қазіргі Лоиза). Испан отарлау кезінде Канованас аймағы Мигель Диасқа берілді, ол тайино юкаекесін ранчоға айналдырды. Канобана, Лоайзамен бірге, испан үкіметін қолдады және 1511 жылғы тайино көтерілісіне қатыспады. Канованас 400 жылдан астам уақыт бойы Лоиза муниципалитетінің бариосы (ауданы) болды. 1902 жылы Пуэрто-Риконың заң шығару жиналысы кейбір муниципалитеттерді біріктіру туралы заңды бекітті. Осының нәтижесінде Канованас және Лоиза Рио-Гранде муниципалитетіне қосылды. Бірақ 1905 жылы жаңа заң бұрынғысын жойып, Канованасты Лоиза бариосына қайтарды. 1909 жылы Лоизаның муниципалды әкімшілігі Канованас бариосына көшірілді, ол Лоиза аймағынан көбірек дамыған еді. Сонымен қатар, PR 3 жолының салынуы Канованаспен байланысты жеңілдетті. Көшіруден кейін жаңа қалалық әкімдік, қала алаңы, мал сою орны және зират салу үшін жер сатып алынды. Жерді қалалық кеңесші және жергілікті фермер Дон Луис Эрнайс Верон сатып алды. Орын PR 3 және PR 185 сияқты басқа да жақын жолдардан келетін қозғалысты тоқтату үшін стратегиялық болды. Алайда, Лоизаның түпкілікті қала тұрғындары бұл көшіруге риза болмады, содан кейін ол Лоиза Алдеа деп аталды. 1969 жылдың 30 маусымында қабылданған заң бойынша екі муниципалитет те "нақты түрде ерекшеленетін халық орталықтарына" ие екені мойндалды, екі жеке муниципалитет құру ұсынылды. Бұл өзгеріс 1970 жылы губернатор Луис А. Ферре бекітті және Канованаста катастрофалық зардаптарға әкелді. Канованаста лептоспироздың бес жағдайы тіркелді.

География

Канованас Пуэрто-Риконың Солтүстік жағалаулық жазығында орналасқан. Ол Лоиза, Рио-Гранде, Лас-Пьедрас, Юнкос, Гурабо және Каролина муниципалитеттерімен шектеседі. Канованас орталық және солтүстік бөліктеріндегі жалпақ аллювиалды жазықтарды, оңтүстік-шығыс және оңтүстіктегі жұмсақ төбелермен және тіректі, терең тілімделген таулы аймақтармен үйлестіреді, олар жанартаулық жыныстардан (лава ағындары және ашық магмалық жыныстардан) құралған. Сан-Исидроға жақын муниципалитеттің солтүстік-шығысындағы жағалау шөгінділерінен 328 фут биіктігі бар карсттік әктас төбесі (могота) – Кучилья де Санта Инес көтеріледі, ал Кучилья Эль Асоманте 656-ден 2296 футқа дейін биіктікте орналасқан. Оңтүстік-шығысында Канованас Сьерра-де-Лукильо тау тізбегінің бөліктерін қамтиды, ал Серро-Эль-Негро муниципалитеттегі ең биік шың, оның биіктігі 2592 фут. Басқа да көзге түсетін шыңдар – Ла Перегрина (1903 фут) және Питахая (951 фут), екеуі де Хато Пурко бариосында орналасқан.

Арнайы қауымдастықтар

Пуэрто-Риконың ерекше қауымдастықтары – әлеуметтік жағынан шеттетілген азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Канованас қаласында келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Камбалах, Гардин де Пальмарехо, Квинтас сектор, Ла Централь, Пуэбло Индио сектор, Ла Централь, Сьерра Маэстра сектор, Ла Централь, Вилла Боринкен сектор, Лас 400, Лас Ломас, Пальма Сола, Сан Исидродағы Parcelas Nuevas, Сан Исидродағы Parcelas Viejas, Кампо Риконың Альтурас сектор, Лос Наваррос сектор, Монте Верде сектор, Валье Хиллс сектор, Вилла Делисиас сектор, Вилла Конквистадор II, Вилла Хуго 1, Вилла Хуго II және Вилла Син Миедо.

Демография

Канованас үшін ресми халықтық деректер 1980 жылы, муниципалитет Лоизадан ресми түрде бөлінгеннен кейін басталады. 2010 жылғы санақ бойынша 30 жыл ішінде халық саны шамамен 50%-ға өсті. 2010 жылғы санақ мәліметтері бойынша, халықтың 61%-ы өзін ақ, ал 21,6%-ы қара деп жариялаған. Сондай-ақ, халықтың 48,6%-ы ер адам, ал 51,4%-ы әйел екенін көрсеткен. Халықтың 26,7%-ы 18 жасқа дейінгілерді құрайды. Халықтың ең көп саны 21,5%-ы 35-тен 49 жасқа дейінгі аралықта.

Туризм

Канованас өзінің туристік маңызымен аса танымал болмаса да, онда бірнеше көрнекті орындар мен қызықты көрікті жерлер бар. Jesús T. Piñero үйі PR 3 тас жолының бойында орналасқан. 1931 жыл шамасында салынған бұл резиденцияда аралдың тұңғыш пуэрторикалық губернаторы Хесус Т. Пиньероның өміріне арналған мұражай жұмыс істейді. Hipódromo Camarero ат жарысын ұнататын арал тұрғындары мен Кариб аймағының қонақтары үшін де тартымды орын. Басқа да қызықты орындарға Канованас қант фабрикасының қиратылыстары, Эль-Эспанол көпірі, Ескі Сейба ағашы және Виларан саябағы жатады. Виларан саябағында Пуэрто-Рико мен АҚШ-тағы өзінің түріндегі жалғыз тарихи Виларан көпірі орналасқан. Жергілікті туризмді дамыту мақсатында Пуэрто-Рико туристік компаниясы «Voy Turistiendo» («Мен саяхаттап жүрмін») атты акцияны іске қосты, оның аясында паспорт кітапшасы мен веб-сайт ұсынылады. Canóvanas бетінде Pico el Toro, El Hipódromo және тарихи сәулетімен Pueblo қызықты орындар ретінде тізімделген.

Ауыл шаруашылығы

Канованас экономикасы дәстүрлі түрде ауыл шаруашылығына, негізінен қант қамысы мен кофеге сүйенген. Канованастан Лоизаға дейінгі PR 951 тас жолында маңызды қант зауыты орналасқан. Ол алғаш Loíza Sugar Company, кейін Fajardo Sugar Company компанияларына тиесілі болды. Бірақ, 1965 жылы зауыт жабылды. 1999 жылы Пуэрто-Рико заң шығарушы жиналысы бұл құрылысты тарихи маңызды деп жариялады. Бұған қоса, көкөністер мен жемістердің шағын өсімі, сондай-ақ мал және құс шаруашылығы да дамып келеді. Канованастың көбінесе жазық жерлері уақыт-уақыт су тасқынына ұшырайды және мал жаюға пайдаланылады. Canóvanas-тағы Best Iguana Puerto Rico Meat компаниясы – Пуэрто-Рикода игуана етін өңдеуге, қаптауға және таратуға рұқсат алған жалғыз компания. Жасыл игуана – Пуэрто-Риконың бөгетті түрі.

Сауда

Соңғы жылдары Канованас экономикасы сауда мен өнеркәсіпке қалыпты, оны таза сүт өндірісі толықтырады. Бөлшек сауда бизнесі де артып келеді. Канованас аймағында PR 3 трассасы бойында үш ірі сауда орталығы орналасқан. Атап айтқанда, The Outlet 66 Mall сияқты сауда орталықтарында Wal Mart, Marshalls, Burlington және тағы да басқа ірі дүкендер бар. Канованас, Сан-Хуан қалалық агломерациясының шығыс жиегінде және Пуэрто-Риконың солтүстік-шығыс аймағына жақын орналасқандықтан, "Шығысқа апаратын қақпа" деп аталады. Сонымен қатар, 66-шы трассаның кеңейтілуі Канованасты өнеркәсіптік және коммерциялық орталық ретінде жаңа қызығушылыққа ие етті. Жақында ең ірі жергілікті супермаркеттер желісі Econo өзінің біріктірілген операциялық кешенін салуға кірісті, онда әкімшілік кеңсесі, суық қоймасы және негізгі қоймалары орналасады. Әкімшілік басқару, бизнесті жылдам тіркеуге және рұқсат алуға көмектесу, салық жеңілдіктері мен Канованаста жаңа бизнес ашуға немесе көшіруге арналған түрлі жеңілдіктер ұсынатын "Канованас бизнеске ашық" атты экономикалық даму жоспары бар. Бұл жаңа шағын кәсіпорындардың пайда болуына және кәсіби және техникалық қызметтерге сұраныстың артуына ықпал етті.

Өнеркәсіптік

Өнеркәсіптік сектор Канованаста AstraZeneca, IPR Pharmaceuticals, QBD сияқты ірі халықаралық фармацевтикалық компаниялар мен өндіріс орналарының арқасында дамып келеді.

Спорт

Канованастың қазіргі уақытта кәсіби спорт командасы жоқ болғанымен, бұрынғы командаларының көптегені танымал болды. Жергілікті спорт командалары дәстүрлі түрде "Индиос" деген лақап атпен аталады. Баланстессо Супериор Насионалының "Индиос де Канованас" командасы екі жыл қатарынан (1983–1984) чемпиондыққа ие болды және 1988 жылы финалға шықты. Осы кезеңде қорғаушы Анжело Круз және орталық Рамон Рамос команданың маңызды ойыншылары болды. Дегенмен, команда 1990-шы жылдары тарап кетті. Команданы қайта құруға әрекеттер жасалды, бірақ олар сәтті аяқталмады. Лига де Волейбол Супериор Феминоның "Индиас де Канованас" командасы да бірнеше чемпионатты жеңіп алды. Канованас сонымен қатар Пуэрто-Риконың жалғыз ат жарысы трассасы – Hipódromo Camarero орналасқан жері. Бұрын "Эль-Ньюво Команданте" деп аталған трасса 1976 жылы салынды.

Үкімет

Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттерді әр төрт жыл сайын сайланатын мэр басқарады. Канованас қаласының қазіргі мэрі – Жаңа прогрессивті партиясының (PNP) Лорна Сото. Ол ұзақ жылдар бойы қызмет еткен бұрынғы мэр Хосе "Хемо" Сотоның қызы, ол киім таңдауындағы ерекшелігімен және қаланы насихаттау үшін Чупакабра туралы қалалық аңызды табысты пайдаланғанымен көзге түсті. Оның қызы Лорна 2004 жылдан 2013 жылға дейін Пуэрто-Рико Сенатының мүшесі болды. Қала Пуэрто-Рико Сенаторлық округінің VIII округіне жатады, оны екі сенатор ұсынады. 2012 жылы Педро А. Родригес және Луис Даниэль Ривера округтік сенаторлар болып сайланды. Халық депутаттары палатасында Хавьер Апонте Далмау (38-округ) және Анхель Булерин (37-округ) Канованастың әртүрлі аймақтарын ұсынады.

Таңбалар

Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.

Ту

Канованас қаласының туында күлгін түсті фон, оның үстінен кең сары жолақ және ортасында қаланың гербі бейнеленген.

Елтаңба

Гербінде бірдей түстермен (күлгін фон және сары жолақ) қалқан бейнеленген. Түстер "Hijos y Amigos Ausentes de Canóvanas" туынан алынған. Үзілген тізбек Канованастың Лоизадан бөлінуін символдайды. Ортадағы тәж Касике Канобананың билігін көрсетеді. Лавр жапырақтары – Пуэрто-Рикода рекордты орнатқан Лоиза Индианс баскетбол командасының қатарынан 23 жеңісінің символы, ортасында баскетбол доғасы да бар. Көтеріліп келе жатқан күн, он алты сәулесімен, Пуэрто-Рикода жаңа муниципалитеттің пайда болуын және Канованас Лоизадан бөлінгенге дейін қызмет еткен мэрлердің санын білдіреді. Қала алаңының алдында қалалық автобустар үшін терминал, сондай-ақ такси және жеке такси қызметтері бар. Канованас Каролинадағы Луис Муньос Маринь халықаралық әуежайына және Сан-Хуан портына салыстырмалы түрде жақын орналасқан. Канованаста 29 көпір бар.