Кіріспе

Джозеф Хеллердің 1974 жылғы романы

"Бірдеңе болды" – Джозеф Хеллердің екінші романы (1974 жылы, "22-ші қағидадан" он үш жыл өткен соң жарық көрген). Романның басты кейіпкері және баяндаушысы – Боб Слокум. Ол жұмысы, отбасы, балалық шағы, жеке өмірі мен психологиясы туралы ойларын еркін баяндайды. "Бірдеңе болды" романы "22-ші қағида" сияқты кең танылмағанмен, кейіннен жанкүйерлер қатарын кеңейтіп, Хеллердің ең керемет шығармаларының бірі деп есептелетін болды.

Сюжет

Слокум жұмындағы жоғарылауға дайындалуы туралы ағымдағы сюжет болғанымен, кітаптың басым бөлігі оның өміріндегі түрлі оқиғаларды толыққанды баяндауға арналған. Ол ерте бала кезінен бастап болашаққа жасаған болжамдарына дейін, көбінесе уақыт бойынша ретсіз және бір оқиғаны екіншісімен байланыстыратын аз ғана нәрсе бар. Кітаптың соңына қарай Слокум өз санасының күйіне алаңдап, өзін галлюцинация көріп немесе оқиғаларды қате есте сақтаған байқайды. Бұл романның бір бөлігі немесе толығымен оның қиялының өнімі болуы мүмкін екенін көрсетеді, осылайша ол сенімсіз баяндаушыға айналады.

Қабылдау

"Бірдеңе болды" кітабы жиі тым ұзақ, мағынасыз және терең қайғылы деп сынға түседі. Бұл пікірлерді әріптес жазушы және юморист Курт Воннегуттың романға жасаған шолуында да естіуге болады, бірақ романның көркем тілі мен Хеллердің оны жазуға жұмсаған ұқыпты шыдамдылығына жоғары баға беріледі. Воннегут: "Бұл кітап жақсы ма? Иә, өте жақсы. Ол керемет құрастырылған және оқуға гипнотикалық. Ол кесілген алмастай айқын және өткір. Мырза Хеллердің шоғырлануы мен шыдамдылығы әр беттен сезіледі, сондықтан "Бірдеңе болды" оның күткенінің бәрін береді" дейді. Kirkus Reviews журналындағы бір мақалада сыншы бұл кітапта Хеллердің бұрынғы романдарынан көрінген ерсілі-қарсылық пен қиялы жоқ екенін айтады, бірақ кітаптың "батылдығына, шеберлігіне және күшті әсеріне" жоғары баға береді. "Бірдеңе болды" кітабының содан бері адал жанкүйерлердің шағын тобы пайда болды. 2015 жылы Кармен Петаччо оны "соңғы жарты ғасырдың ең қадірсіз қалған ұлы романы [ ] ең ләззатты, қызықты және кейіннен толқытатын американдық романдардың бірі" деп атады. Романшы Джонатан Франзен "Бірдеңе болды" романын "22-ге" қарағанда артық көреді, ал Кристофер Бакли осы туындыны "қара және керемет" деп сипаттады. Комедияшы Ричард Льюис романды оқығаннан кейін "өзінің үмітінің көп бөлігін бақытты түрде жоғалтқанын" мәлімдеді.