Мұздық суларынан пайда болған қаме дельтасы – мұздықтардың еруінен түзілген үшбұрышты пішіндес жер бедері. Шөгінділер, қаме және мұздық тілінен тұрады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұздық еріген судың жер бедері
Каме дельтасы (немесе мұзбен байланысу дельтасы, мореналық дельта) – мұздық арқылы немесе мұздықтың айналасынан ағатын еріген су ағынының нәтижесінде пайдалатын және каме (қабатталған шөгінділер тізбегі) деп аталатын материалды жинақтайтын мұздық жер бедері. Өзен/ағын мұздықтың соңындағы (терминалындағы) проглациалдық көлге құйғанда, осы шөгінділерді қалдырады. Бұл жер бедері мұздық ерігеннен кейін байқалады, дельтаның асимметриялық үшбұрышты пішіні көрінеді. Мұздық еріген кезде дельтаның шеттері астындағы мұздың ерігеніне байланысты шөгіп қалуы мүмкін. Мұздық балқу барысында дельтаның бүйір жақтарында мұздық шөгінділері жиналады.
Glacial melt water landform
A kame delta (or ice contact delta, morainic delta) is a glacial landform formed by a stream of melt water flowing through or around a glacier and depositing material, known as kame (stratified sequence of sediments) deposits. Upon entering a proglacial lake at the end (terminus) of a glacier, the river/stream deposit these sediments. This landform can be observed after the glacier has melted and the delta's asymmetrical triangular shape is visible. Once the glacier melts, the edges of the delta may subside as ice under it melts. Glacial till is deposited on the lateral sides of the delta, as the glacier melts.
Қауымдастықтар
Каме дельталары қазандықтар және эскерлер сияқты басқа мұздық құрылымдармен байланысты қалыптасады. Каме дельталарының арасында қазандық көлдері пайда болуы мүмкін. Эскерлер – мұздық ерігеннен кейін ашық қалған ежелгі өзен шөгінділерінің қалдықтары. Бұл құрылымдар каме дельталарының мұз басу дәуірінде пайда болғанын көрсетеді.
Kame deltas form in association with other glacial features such as kettles and eskers. Kettle lakes can form in between kame deltas. Eskers are remnants of old stream sediment flows that are exposed after the glacier has melted. These formations give indication that kame deltas formed during times of glaciation.
Құрылу
Өзен немесе ағын мұздық көліне құйылғанда, көлге саз, құм және қиыршық тас сияқты шөгінділер жиналады. Бұл шөгінділер ағын арқылы келгендіктен, қабаттардың стратиграфиясы жақсы сұрыпталған болады. Осы қабаттарда класт өлшемдерінде күрт және айқын өзгерістер болуы мүмкін. Бұл өзеннің немесе ағынның жылдамдығының күрт өзгеруін көрсетеді. Үшбұрыштың ең ұзын қабырғасы – мұздық көліне қарай еңкейетін қабырғасы. Ең тік қабырғасы – мұздың соңғы шегіне тірелген қабырғасы. Мұздық шегінуімен және дельта астындағы мұздың еруімен бірге, мұздықтың жиектері төмендейді, нәтижесінде каме дельтасының бетінде жарық сызығы пайда болады.
As a river or stream empties into a proglacial lake, sediments of silt, sand, and gravel are deposited into the lake. Since these sediments are stream deposited, the stratigraphy of the beds will be well sorted. In these bed layers, sharp distinct size variations may occur in the clast size. This indicates a quick change in the river or stream's velocity. The longer side of the triangle, is the side that slopes down into the proglacial lake. The steeper side is the one that was up against the terminus. As the glacier retreats and the ice under the delta melts, the edges of the glacier will drop, causing a fault line to be visible on the side of the kame delta.