Кіріспе
Француздық ликер бренді Chartreuse (/US//audio=En us chartreuse. ogg//ʃ//ɑr/'/t//r//uː//z//, // /'/t//r//uː//s/, /UK// /'/t//rɜː//z/, ʃaʁtʁøz) – дәм мен спирт мөлшерімен ерекшеленетін жасыл және сары түрлерде қол жетімді француздық шөп ликері. Ликер 1737 жылдан бері картузиандық монахтар тарапынан жасалып келеді, олар Франсуа Аннибал д’Эстреестен 1605 жылы алған қолжазбадағы нұсқауларға сәйкес дайындалады. Оның аты Гренобльдің солтүстігіндегі Шартр тауларында орналасқан монахтардың Ұлы Шартр монастырынан шыққан. Бүгінде ликер олардың жақын маңдағы Айгеньердегі дистилляция зауытында өндіріледі. Ол 130 түрлі шөп, өсімдік және гүлдермен қайнатылған спирттен тұрады.
Chartreuse (/US//audio=En us chartreuse. ogg//ʃ//ɑr/'/t//r//uː//z//, // /'/t//r//uː//s/, /UK// /'/t//r//ɜː//z/, ʃaʁtʁøz) is a French herbal liqueur available in green and yellow versions that differ in taste and alcohol content. The liqueur has been made by Carthusian monks since 1737 according to instructions set out in a manuscript given to them by François Annibal d'Estrées in 1605. It was named after the monks' Grande Chartreuse monastery, located in the Chartreuse Mountains north of Grenoble. Today the liqueur is produced in their distillery in nearby Aiguenoire. It is composed of distilled alcohol aged with 130 herbs, plants and flowers.
Тарих
Дәстүрге сәйкес, француз патшасы Генрих IV-тің артиллерия маршалы Франсуа Ганнибал д'Эстрее 1605 жылы Парижге жақын Вовердегі картуздық монахтарға "ұзақ өмір эликсирінің" рецепті жазылған алхимиялық қолжазбаны табыс етті. Рецепт ақырында Гренобльдің солтүстігіндегі Гранде-Шартрез монастырындағы діни орденнің штаб-пәтеріне жетті. Оның құрамында 130 түрлі шөп, өсімдік, гүл және құпия ингредиенттер шарап спирті негізінде үйлестірілген. Рецепт 1737 жылы Гером Маубек бауырымен одан әрі жетілдірілді. Бұл сусын тез арада танымал болды, ал 1764 жылы монахтар эликсир рецептін өңдеп, қазіргі "Elixir Végétal de la Grande Chartreuse" деп аталатын өнімді жасады. АҚШ-та бір дау сотта қаралып, монахтар Баглин Кусениерге қарсы сотта өздерінің тауар таңбасын қорғап жеңіске жетті. Француз компаниясының сатылымы өте нашар болды және 1929 жылы банкротқа ұшырады. Воирон қаласының жергілікті кәсіпкерлері барлық акцияларды төмен бағамен сатып алып, Таррагонадағы монахтарға сыйлық ретінде жіберді. 2017 жылы қауіпсіздік талаптарына байланысты дистилляция Воироннан жақын орналасқан Айгенуарға көшірілді.
Құрамында бар заттар
"Практикалық қонақ үй басқарушысы" (1900) кітабында көрсетілгендей, жасыл шартрда "корица, мускат жаңғағы, лимон бальзамы, кептірілген исоп гүлдерінің жоғарғы жағы, нәркес, тимьян, костмари, арника гүлдері, генепи және анжелика тамырлары" қамтылған. Сары шартр бұл құрамға "кардамон тұқымдары мен алоэ құрамы" қосылған нұсқаға ұқсас. Монахтар ликерді дәрілік мақсатта қолдануды жоспарлаған. Шартрдың барлық түрлерінің толық рецептері коммерциялық құпия саналады және тек шөп қоспасын дайындайтын үш монахқа ғана белгілі. Рецепттегі жалғыз ресми белгілі элемент – 130 түрлі өсімдік қолданылатыны. Шартр көбінесе коктейльдердің құрамына, мысалы, Cloister және Last Word сияқты ішімдіктерге қосылады.
Жасыл картр
Green Chartreuse (110 дәлел немесе 55% ABV) – 130 түрлі шөп пен өсімдіктерді спиртте мацерациялап, шамамен сегіз сағатқа тұндырылған табиғи жасыл ликер. Ликерге түсін беру үшін өсімдіктердің соңғы мацерациясы жасалады. Yellow Chartreuse (сары шартр) Green Chartreuse-тан (жасыл шартр) гөрі дәм мен иісі жұмсақ, тәттірек және алкоголь құрамы төмен. VEP – "өте ұзақ сақтау" деген мағынаны білдіреді. Ол дәстүрлі ликер сияқты бірдей өндіріс процестері мен құпия рецептураны қолдана отырып жасалады, ал емен бөшкелерде ұзақ сақтау арқасында ерекше сапаға жетеді. Chartreuse VEP сары және жасыл түрлерде шығады.
Дәмдеуіш
Шартрдың өте күшті, ерекше дәмі бар. Ол өте тәтті, бірақ сонымен қатар дәмді де, тітіркендіре де болуы мүмкін. Оны Galliano, Liquore Strega немесе Kräuterlikör сияқты басқа шөптік ликерлермен салыстыруға болады, алайда ол өсімдік немесе шөптік хош иісімен ерекшеленеді. Басқа ликерлер сияқты, оның да дәмі қызмет ететін температураға сезімтал. Таза ішкенде, оны мұздай суық қыздыруға болады, бірақ көбінесе бөлме температурасында ұсынады. Ол кейбір коктейльдердің құрамына да кіреді. Оның күшті дәміне байланысты, кейбір аралас сусындар рецептеріне тек бірнеше тамшы Шартр қосу керек. Ол француз шаңғы курорттарында кең таралған, онда ыстық шоколадпен араластырып, "ыстық жасыл" деп аударатын verte chaud деп атайды. Шартр – бутылкада уақыт өте келе жақсара беретін сирек ликерлердің бірі.
Марапаттар
Шартр ликерлері халықаралық спирттік сусындар байқауларында жақсы көрсеткіштерге ие болды. Негізгі жасыл түрі Сан-Франциско әлемдік спирттік сусындар байқауында күміс және қос алтын медальдар жеңіп алды. Сонымен қатар, Ішімдіктерді тестілеу институты оған 93 балдан жоғары баға берді, ал Wine Enthusiast 96-100 аралығында бағалады. VEP Green және VEP Yellow ликерлері де көбінесе осыған ұқсас жоғары бағалар алды. Негізгі сары Шартр ликері одан сәл төмен (бірақ әлі де орташа немесе одан жоғары) рейтингтер алды.
Түске әсер ету
Chartreuse түсі 1884 жылы тұңғыш рет түс атауы ретінде қолданылды және осы түске өзінің атын берді. «Картрюз сарысы» - 1892 жылы сары «Картрюз» ликерінің құрметіне «картрюз» деп аталған түс, бірақ 1987 жылдан бері жасыл «картрюз» түсімен шатасуды болдырмау үшін «картрюз сарысы» деп аталады.