Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тілді тарихи және әлеуметтік контексте зерттеу
Study of language within historical and social contexts
Антропологиялық лингвистика – лингвистика мен антропологияның ішіндегі тілдің кең әлеуметтік және мәдени контекстегі орнын, сондай-ақ мәдени амалдар мен қоғамдық құрылымдарды қалыптастыру және сақтаудағы рөлін зерттейтін саласы. Көптеген лингвистер нағыз антропологиялық лингвистика саласы жоқ деп санайды, оның орнына осы саланың барлық аспектілерін қамту үшін лингвистикалық антропология терминін қолдануды жөн көреді, бірақ көптеген басқалары екі терминді де мағынасы бірдей деп есептейді. Бұл салааралық тәсіл американдық антропологияны еуропалық антропологиядан ерекшелендірді; еуропалық антропология көбінесе этнографияға бағытталған болса, американдық антропология лингвистиканы және басқа ғылымдарды интеграциялауды бастады. Антропологиялық лингвистика бастапқыда жазбаша формасы жоқ тілдерге көбірек назар аударды, бірақ қазір жазба дәстүрі бар және жоқ тілдерді де зерттейді. Алғашқы антропологиялық лингвистер негізінен үш маңызды салаға назар аударды: тілдік сипаттама, жіктеу және әдістеме. Тілдік сипаттама: Франц Боас, Эдвард Сапир, Леонард Блумфилд және Мэри Хас сияқты ғалымдар тілдік құрылымды және әртүрлі тілдердің тілдік ерекшеліктерін сипаттады. Олар өзіндік тілдерде сөйлейтін адамдардан мәтіндерді жазып алып, оларды тілдік формасы мен жанры бойынша жіктеу үшін талдау жүргізді. Мұны істеу үшін сарапшылар тілдік жүйелердің логикасын – мысалы, грамматикасын – ғана емес, сонымен қатар осы жүйелер қолданылатын іс-әрекеттерді де түсінуі және жазуы керек болды. Антропологиялық лингвистика визуалды қабылдау (әсіресе түс) және биорегионалдық демократия сияқты салаларды зерттеуде маңызды рөл атқарды, олардың екеуі де қоршаған ортаны қабылдау туралы тілдердегі айырмашылықтармен айналысады. Антропологиялық лингвистика сонымен қатар нақты тілдік әдістемені қолданады және тілдерді «тілдік құбылыстар» ретінде зерттейді. Фонология байқалатын дыбыстардың жүйелі құрылымына ерекше назар аударады.
Anthropological linguistics is the subfield of linguistics and anthropology which deals with the place of language in its wider social and cultural context, and its role in making and maintaining cultural practices and societal structures. While many linguists believe that a true field of anthropological linguistics is nonexistent, preferring the term linguistic anthropology to cover this subfield, many others regard the two as interchangeable. This interdisciplinary approach distinguished American anthropology from its European counterpart; while European anthropology largely focused on ethnography, American anthropology began to integrate linguistics and other disciplines. Anthropological linguistics initially focused largely on unwritten language, but now examines languages both with and without written traditions. Early anthropological linguists primarily focused on three major areas: linguistic description, classification, and methodology. Linguistic Description: Scholars such as Franz Boas, Edward Sapir, Leonard Bloomfield, and Mary Haas drafted descriptions of linguistic structure and the linguistic characteristics of different languages. They conducted research as fieldwork, using recordings of texts from native speakers and performing analysis to categorize the texts by linguistic form and genre. To do this, experts have had to understand not only the logic behind linguistic systems – such as their grammars – but also record the activities in which those systems are used. Anthropological linguistics has had a major impact in the studies of such areas as visual perception (especially colour) and bioregional democracy, both of which are concerned with distinctions that are made in languages about perceptions of the surroundings. Anthropological linguistics also uses more distinctly linguistic methodology, and studies languages as "linguistic phenomena." Phonology puts a large focus on the systematic structure of the sounds being observed.
Морфология
Лингвистикадағы морфология көбінесе тілдегі сөздердің құрылымын қарастырады, осы арқылы қолданылып жатқан сөз формасын жақсырақ түсінуге болады. Бұл – сөздерді, олардың ішкі құрылымын және жасалу жолдарын зерттейтін тіл білімінің бір саласы. Морфология нақты бір тілдегі сөз формаларының сол тілдің мәдениеті мен ортасына байланысты қалай дамығанын жан-жақты қарастырады.
Morphology in linguistics commonly looks at the structure of words within a language to develop a better understanding for the word form being used. It is the branch of linguistics that deals with words, their internal structure, and their formation. Morphology looks broadly at the connection of word forms within a specific language in relation to the culture or environment it is rooted within.
Әдістеме
Әлеуметтік ғылымдардағы көзқарастарды теориялық және әдістемелік тұрғыдан зерттеуде екі басты бағыт бар: менталистік және бихевиористік. Менталистік бағыт көзқарасты делдал ұғым ретінде қарастырса, бихевиористік бағыт оны ықтималдық ұғым ретінде анықтайды. Дегенмен, зерттеу практикасында екеуі де көзқарасты өлшеу үшін жауаптың өзгеруін пайдаланады. Көзқарастардың құрылымы мен компоненттері туралы көптеген әртүрлі пікірлер болғанымен, көзқарастардың оқу арқылы қалыптасатыны, ұзақ сақталары және мінез-құлықпен байланысты екендігінде жалпы келісім бар. Көзқарас зерттеулерінің әдістемесінде барлық түрдегі тікелей және жанама өлшемдер қолданылады, бірақ тілдік көзқарас зерттеулері басқа әдістерге қарағанда сұрақнамаларды жиірек пайдаланады. Сәйкес келетін бейнелеу әдісі – бұл жеке адамның немесе қоғамның нақты бір тілге, диалектіге немесе акцентке деген нақты сезімдерін анықтауға арналған әлеуметтік-тілдік тәжірибелік әдіс. Осы әдістің «айна бейнесі» деп аталатын арнайы бейімделуі, жағдайлық деңгейде тіл алмасуға қатысты келісімді бағалауды өлшеу үшін перспективалы көрінеді. Гринфилд пен Фишман қолданған сияқты, жағдайға негізделген өзін-өзі баяндау құралдары, антропологтың сипаттамасы нақты қоғамдарға қатысты болса, тіл білімі талдауы бір тілге немесе диалектіге және сөздік белгілер мен құрылымдық ұқсастықтар арқылы қалыптасқан мінез-құлыққа қатысты. Тіл білімі талдау процесі біртұтас, құрылымдық жағынан ұқсас тұтастықтарды анықтауға бағытталған. Антропологиялық тіл білімінде кодты ауыстыру құрылымдық тұрғыдан біртұтас құбылыс ретінде қарастырылады, оның маңызы форма, функция және контекст арасындағы қатынастардың әмбебап үлгісінен туындайды. Бұл процестердің қалай жұмыс істейтінін зерттеу үшін әлеуметтік өзара әрекеттесуде тілді қолдануға басымдық берілгенімен, болашақ зерттеулер осы өзара әрекеттесудің нақты қоғамда немесе қоғамдар арасындағы жағдайын ескеруі қажет. Кодты ауыстыруды зерттеу тілдік қоғамдардың мәнін түсінуге үлкен үлес қоса алады.
There are two major trends in the theoretical and methodological study of attitudes in the social sciences mentalist and behaviorist. The mentalist trend treats attitude as a mediating concept while the behaviorist trend operationally defines it as a probability concept, though in research practice both derive their attitude measures from response variation. While there are many different views concerning the structure and components of attitudes, there is, however, an overwhelming agreement that attitudes are learned, lasting, and positively related to behavior. Methodology in attitude studies includes direct and indirect measures of all kinds, but language attitude studies have tended to make more use of questionnaires than of other methods. The matched guise technique a sociolinguistic experimental technique used to determine the true feelings of an individual or community towards a specific language, dialect, or accent has been extensively used for studies relating to the social significance of languages and language varieties. A special adaptation of this technique, called mirror image, appears promising for measuring consensual evaluations of language switching at the situational level. Situational based self report instruments such as those used by Greenfield and Fishman While an anthropologist's description refers to specific communities, linguistic analysis refers to a single language or dialect, and the behaviors formed through verbal signs and structural similarities. The process of linguistic analysis is oriented towards the discovery of unitary, structurally similar wholes. In anthropological linguistics, code switching has been approached as a structurally unified phenomenon whose significance comes from a universal pattern of relationships between form, function, and context. While the emphasis is on language use in social interaction as the preferred focus for examining exactly how those processes work, it is clear that future research must take into account the situation of that interaction within the specific community, or across communities. The study of code switching will increasingly be able to contribute to an understanding of the nature of speech communities.