Кіріспе

Математикалық функция түрі

Математикада тұрақты функция – кез келген кіріс мәні үшін бірдей мән беретін функция.

Негізгі қасиеттері

Нақты бағаланған аргументтің нақты бағаланған функциясы ретінде, тұрақты функция жалпы түрінде 1=y(x) = c немесе жай ғана c түрінде болады. Мысалы, 1=y(x) = 4 функциясы – шығыс мәні 1=c = 4 болатын нақты тұрақты функция. Бұл функцияның домені – барлық нақты сандар жиыны. Бұл функцияның мәндер жиыны – бір элементті жиын. Тәуелсіз айнымалы 1=x функция өрнегінің оң жағында пайда болмайды, сондықтан оның мәні «босқа қойылады», яғни 1=y(0) = 4, 1=y(−2.7) = 4, 1=y(π) = 4 және т.б. x-тің қандай мәні енгізілсе де, шығыс 4-ке тең болады. Тұрақты функция 1=y = c графигі – (0, c) нүктесінен өтетін жазықтықтағы көлденең түзу. Бір айнымалы x-тағы көпмүше ретінде тұрақты функция нөлдік емес тұрақты функция деп аталады, себебі ол 0 дәрежелі көпмүше, ал оның жалпы түрі 1=f(x) = c, мұндағы c нөлдік емес. Бұл функцияның осьпен қиылысу нүктесі жоқ, демек түбірі (нөл) жоқ. Екінші жағынан, 1=f(x) = 0 көпмүшесі – толыққанды нөлдік функция. Бұл (тривиалды) тұрақты функция және кез келген x – түбір. Оның графигі – жазықтықтағы ось. Оның графигі оське қатысты симметриялық, сондықтан тұрақты функция – жұп функция. Функцияның туындысы – функцияның мәндерінің кіріс мәндерінің өзгеруіне қатысты өзгеру жылдамдығының өлшемі. Тұрақты функция өзгермейтіндіктен, оның туындысы 0-ге тең. Бұл көбінесе былай жазылады: Керісінше де дұрыс. Яғни, егер барлық нақты сандар үшін x болса, онда y – тұрақты функция. Мысалы, берілген тұрақты функция үшін y-дің туындысы – толыққанды нөлдік функция.

Басқа қасиеттері

Алдын ала реттелген жиындар арасындағы функциялар үшін тұрақты функциялар ретті сақтайды да, ретті кері қайтарады; керісінше, егер f функциясы ретті сақтап, сонымен бірге ретті кері қайтаратын болса, және егер f функциясының домені тор болса, онда f функциясы міндетті түрде тұрақты болуы керек. Домені мен кодомені бірдей X жиыны болатын кез келген тұрақты функция, X жиынындағы толық түрлендіру моноидінің сол жақ нөлі болып табылады, бұл оның теңдестікке ие екенін білдіреді. Оның еңісі немесе градиенті нөлге тең. Топологиялық кеңістіктер арасындағы кез келген тұрақты функция үздісіз болады. Тұрақты функция бір нүктелі жиын арқылы өтеді, жиындар санатындағы терминалдық объекті. Бұл байқау Ф. Уильям Лоувирдің жинақтар теориясын аксиомалауында, яғни жинақтар санатының элементар теориясында (ETCS) маңызды роль атқарады. Кез келген бос емес X үшін, кез келген Y жиыны, Y жиынындағы тұрақты функциялар жиынына изоморфты болады. Кез келген X үшін және Y жиынындағы әрбір y элементі үшін, барлық үшін бірегей функция бар. Керісінше, егер функция барлық үшін орындалса, онда ол анықтама бойынша тұрақты функция болып табылады. Салдары ретінде, бір нүктелі жиын жиындар санатындағы генератор болып табылады. Кез келген жиын канондық түрде функциялық жиынға немесе жиындар санатындағы гомоморфты жиынға изоморфты, мұнда 1 – бір нүктелі жиын. Осыған байланысты және жиындар санатындағы Декарт көбейтінділері мен гомоморфтылық арасындағы байланыс (яғни екі айнымалының функциялары мен бір айнымалының функциялары арасындағы канондық изоморфизм бар, олар басқа (бір) айнымалының функцияларымен бағаланады), жиындар санаты – жиындардың Декарт көбейтіндісі тензорлық көбейтінді ретінде және бір нүктелі жиын тензорлық бірлік ретінде жабық моноидальды санаты болып табылады. X-ке қатысты табиғи изоморфизмдерде сол және оң бірліктер проекциялар және сәйкесінше элементке жұпталғандар болып табылады, мұнда – бір нүктелі жиынның бірегей нүктесі. Байланысты жиынғы функция, егер және тек қана тұрақты болса, жергілікті тұрақты болады.